Theo bản đồ 34 tỉnh, thành, Quốc lộ 1 từ cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) đến Năm Căn (Cà Mau) đi qua 22 đơn vị cấp tỉnh: Lạng Sơn, Bắc Ninh, Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ và Cà Mau. Trước sáp nhập, cũng con đường ấy đi qua khoảng 30 tỉnh, thành cũ.
Cao tốc Bắc – Nam phía Đông chạy song song với Quốc lộ 1 trên phần lớn chiều dài, nên đi qua gần như cùng các tỉnh mới đó. Bài này đếm theo thứ tự, giải thích vì sao vài tỉnh mới lạ tai lại có Quốc lộ 1, nêu 12 đơn vị không có Quốc lộ 1, và những điều nên biết khi đi xe đường dài theo bản đồ mới. Bài không nêu tốc độ cho phép, giá phí đường bộ hay mốc hoàn thành dự án; các thông tin đó thay đổi và cần kiểm theo thông báo hiện hành.
Quốc lộ 1 theo thứ tự tỉnh, thành mới
Cột thứ ba nhắc những đô thị cũ quen thuộc mà Quốc lộ 1 đi qua hoặc tránh qua, để bạn đối chiếu với kinh nghiệm đi đường trước đây:
| Thứ tự | Tỉnh, thành mới | Đô thị cũ quen thuộc trên đường |
|---|---|---|
| 1 | Lạng Sơn | Đồng Đăng, Lạng Sơn |
| 2 | Bắc Ninh | Bắc Giang, Bắc Ninh |
| 3 | Hà Nội | Gia Lâm, phía nam Hà Nội |
| 4 | Ninh Bình | Phủ Lý (Hà Nam), Ninh Bình |
| 5 | Thanh Hóa | Bỉm Sơn, Thanh Hóa |
| 6 | Nghệ An | Diễn Châu, Vinh |
| 7 | Hà Tĩnh | Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh, Kỳ Anh |
| 8 | Quảng Trị | Ba Đồn, Đồng Hới (Quảng Bình), Đông Hà (Quảng Trị) |
| 9 | Huế | Huế, Lăng Cô |
| 10 | Đà Nẵng | Đà Nẵng, Điện Bàn, Tam Kỳ (Quảng Nam) |
| 11 | Quảng Ngãi | Quảng Ngãi, Đức Phổ |
| 12 | Gia Lai | Hoài Nhơn, vùng Quy Nhơn (Bình Định) |
| 13 | Đắk Lắk | Sông Cầu, Tuy Hòa (Phú Yên) |
| 14 | Khánh Hòa | Ninh Hòa, Nha Trang, Cam Ranh, Phan Rang (Ninh Thuận) |
| 15 | Lâm Đồng | Phan Thiết (Bình Thuận) |
| 16 | Đồng Nai | Xuân Lộc, Long Khánh, Biên Hòa |
| 17 | TP Hồ Chí Minh | Thủ Đức, Bình Chánh |
| 18 | Tây Ninh | Bến Lức, Tân An (Long An) |
| 19 | Đồng Tháp | Châu Thành, Cai Lậy (Tiền Giang) |
| 20 | Vĩnh Long | Vĩnh Long |
| 21 | Cần Thơ | Cần Thơ, Ngã Bảy (Hậu Giang), Sóc Trăng |
| 22 | Cà Mau | Bạc Liêu, Cà Mau, Năm Căn |
Ba tỉnh mới mà nhiều người không nghĩ có Quốc lộ 1 là Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng. Lý do giống nhau: mỗi tỉnh gộp một tỉnh duyên hải (Bình Định, Phú Yên, Bình Thuận), và Quốc lộ 1 chạy dọc phần duyên hải ấy. Tương tự, Tây Ninh có Quốc lộ 1 nhờ vùng Long An cũ.
Mười hai đơn vị không có Quốc lộ 1 đi qua
Đối chiếu với 34 đơn vị, những nơi dưới đây không nằm trên Quốc lộ 1. Phần lớn đi vào trục Bắc – Nam qua các quốc lộ hướng tâm:
- Cao Bằng, Tuyên Quang, Thái Nguyên: nối về Hà Nội chủ yếu qua Quốc lộ 3, Quốc lộ 2 và các tuyến cao tốc phía Bắc.
- Lào Cai, Phú Thọ: nối về Hà Nội qua cao tốc Nội Bài – Lào Cai và Quốc lộ 2, Quốc lộ 32.
- Lai Châu, Điện Biên, Sơn La: các tỉnh Tây Bắc nối về Hà Nội chủ yếu qua Quốc lộ 6, Quốc lộ 279 và các tuyến qua Lào Cai.
- Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên: nằm ở phía đông Hà Nội, nối qua Quốc lộ 5, Quốc lộ 18, Quốc lộ 10 và cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, Hải Phòng – Hạ Long.
- An Giang: nối với Cần Thơ, Đồng Tháp và Thành phố Hồ Chí Minh qua Quốc lộ 91, Quốc lộ 80 và các tuyến cao tốc nối miền Tây.
Đếm theo cách này: 22 đơn vị có Quốc lộ 1, 12 đơn vị không có, cộng lại đủ 34. Con số trước sáp nhập khác nhiều chỉ vì cách chia tỉnh, còn tuyến đường gần như không đổi.
Cao tốc Bắc – Nam phía Đông: song song nhưng không trùng
Cao tốc Bắc – Nam phía Đông được xây theo từng đoạn, nối từ khu vực Lạng Sơn qua Hà Nội, dọc duyên hải miền Trung, đến Thành phố Hồ Chí Minh và xuống Cà Mau. Trên phần lớn chiều dài, cao tốc chạy cách Quốc lộ 1 một quãng, thường tránh xa trung tâm các đô thị. Nhờ vậy, các tỉnh mới mà cao tốc đi qua gần như trùng với danh sách của Quốc lộ 1.
Nhiều đoạn đã khai thác; một số đoạn khác đang hoàn thiện hoặc chuẩn bị đầu tư. Mức độ hoàn thành thay đổi theo từng thời điểm, và có đoạn khai thác tạm với quy mô hạn chế. Vì vậy, trước một chuyến đi dài, hãy kiểm tình trạng từng đoạn trên kênh chính thức của cơ quan quản lý đường bộ hoặc ứng dụng dẫn đường cập nhật, đừng dựa vào tin "cao tốc đã thông suốt" chung chung.
Một điều khác với Quốc lộ 1 là cao tốc có lối ra vào hạn chế. Muốn ghé một trung tâm hành chính tỉnh mới, bạn cần biết nút giao nào gần nhất. Trung tâm Gia Lai ở Quy Nhơn cũ, trung tâm Khánh Hòa ở Nha Trang, trung tâm Lâm Đồng ở Đà Lạt: nút giao gần nhất với Đà Lạt trên trục Bắc – Nam vẫn cách thành phố nhiều giờ đường đèo.
Đường Hồ Chí Minh và các trục dọc khác
Đường Hồ Chí Minh. Trục dọc phía tây chạy từ Cao Bằng đến Cà Mau, qua vùng trung du, Trường Sơn và Tây Nguyên. Sau sáp nhập, trục này đi qua nhiều tỉnh mới vốn có cả phần cao nguyên lẫn phần duyên hải, như Quảng Ngãi (vùng Kon Tum cũ), Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng (vùng Đắk Nông cũ), Đồng Nai (vùng Bình Phước cũ). Một số đoạn vẫn đang được nối thông.
Quốc lộ 14. Trục Tây Nguyên chạy từ miền Trung lên Kon Tum, Pleiku, Buôn Ma Thuột, rồi xuống vùng Đắk Nông và Bình Phước cũ. Nhiều đoạn trùng với đường Hồ Chí Minh.
Ven biển. Một số tỉnh có đường ven biển đẹp như vùng Quy Nhơn – Sông Cầu, Phan Rang – Mũi Né, nhưng chưa nối thành một trục liên tục từ Bắc vào Nam.
Ý nghĩa với tỉnh mới. Các tỉnh ghép cao nguyên với duyên hải nay có cả trục dọc phía đông lẫn phía tây trong cùng một tỉnh. Người đi công tác trong tỉnh phải chọn trục phù hợp tùy điểm đến, và quãng đường nội tỉnh có thể dài hơn cả đi sang tỉnh bên cạnh.
Lập kế hoạch đi xe xuyên Việt theo bản đồ mới
Đi đường dài bằng ô tô, xe máy hay xe khách, những bước dưới đây giúp tránh phần lớn bất ngờ:
- Chia hành trình theo trung tâm các tỉnh mới hoặc đô thị lớn, mỗi chặng vừa sức trong ngày. Đừng chia theo tỉnh cũ, vì bạn sẽ có quá nhiều điểm dừng không cần thiết.
- Kiểm từng đoạn cao tốc định đi: đã khai thác chưa, có hạn chế loại xe nào không, cách thu phí ra sao. Xe máy không được đi vào cao tốc.
- Với đoạn qua đèo như Hải Vân, Cả, Cù Mông, hiểu rằng nhiều nơi đã có hầm hoặc tuyến tránh. Chọn đi hầm hay đi đèo tùy loại xe và mục đích.
- Cập nhật bản đồ trên điện thoại và ứng dụng dẫn đường trước chuyến đi, vì tên xã, phường đã đổi; điểm đến nhập theo tên mới sẽ chính xác hơn.
- Khi nhờ người địa phương chỉ đường, hỏi cả tên cũ lẫn tên mới. Người lớn tuổi ở vùng Tiền Giang cũ vẫn gọi là Tiền Giang dù nay là Đồng Tháp.
- Ghi lại các đầu số biển xe và tên tỉnh mới tương ứng nếu bạn hay quan sát xe khách, xe tải trên đường; đó là cách nhớ bản đồ mới nhanh hơn mọi bảng tra.
Những thay đổi về đặt tên không làm con đường dài thêm hay ngắn lại. Thứ khác đi là cách bạn mô tả hành trình: từ Lạng Sơn đến Cà Mau nay là đi qua 22 tỉnh, thành, một con số dễ nhớ hơn nhiều so với trước.
Ranh tỉnh trên Quốc lộ 1: chỗ nào còn, chỗ nào đã thành ranh nội tỉnh
Đi trên Quốc lộ 1 trước đây, người lái xe vượt khoảng ba chục lần ranh tỉnh; nay số ranh cấp tỉnh trên tuyến chỉ còn hai mươi mốt. Nhiều điểm quen thuộc vẫn là ranh tỉnh: đèo Tam Điệp giữa Ninh Bình và Thanh Hóa, đèo Ngang giữa Hà Tĩnh và Quảng Trị, đèo Hải Vân giữa Huế và Đà Nẵng, đèo Cù Mông giữa Gia Lai và Đắk Lắk, đèo Cả giữa Đắk Lắk và Khánh Hòa, cầu Mỹ Thuận giữa Đồng Tháp và Vĩnh Long, cầu Cần Thơ giữa Vĩnh Long và Cần Thơ.
Ngược lại, nhiều chỗ từng là ranh tỉnh nay nằm trong một tỉnh: đoạn giữa Bắc Giang và Bắc Ninh cũ, giữa Hà Nam và Ninh Bình cũ, giữa Quảng Bình và Quảng Trị cũ, giữa Quảng Nam và Đà Nẵng cũ, giữa Ninh Thuận và Khánh Hòa cũ, giữa Hậu Giang, Sóc Trăng và Cần Thơ cũ, giữa Bạc Liêu và Cà Mau cũ. Cổng chào, biển tên tỉnh ở những chỗ này được thay dần, nên có thể bạn vẫn thấy biển cũ một thời gian.
Điều này có ý nghĩa thực tế với xe kinh doanh vận tải, xe tải theo dõi hành trình và cả người đi xe máy: ranh tỉnh là nơi đổi đơn vị quản lý đường, đổi lực lượng tuần tra địa phương, đổi số điện thoại đường dây nóng của địa phương. Khi gặp sự cố, xác định mình đang ở tỉnh mới nào giúp gọi đúng nơi hỗ trợ.
Trung tâm tỉnh mới nằm trên hay ngoài Quốc lộ 1
Với người đi công tác, câu hỏi hay gặp là trung tâm hành chính tỉnh mới có nằm trên đường thiên lý không. Phần lớn các trung tâm của 22 tỉnh có Quốc lộ 1 nằm ngay trên tuyến hoặc sát tuyến: Lạng Sơn, Bắc Giang, Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Vinh, Hà Tĩnh, Đồng Hới, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Nha Trang, Biên Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh, Tân An, Mỹ Tho, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau. Quy Nhơn nằm cách quốc lộ một đoạn, phải rẽ vào theo các tuyến nhánh.
Hai trường hợp đáng chú ý là Đắk Lắk và Lâm Đồng. Quốc lộ 1 chỉ đi qua phần duyên hải của hai tỉnh này, còn trung tâm hành chính đặt ở Buôn Ma Thuột và Đà Lạt trên cao nguyên. Người đi theo Quốc lộ 1 muốn lên trung tâm tỉnh phải rẽ theo các quốc lộ lên Tây Nguyên, như Quốc lộ 29 từ vùng Tuy Hòa hay Quốc lộ 28, Quốc lộ 20 lên Đà Lạt, mất thêm nhiều giờ đường đèo. Gia Lai thì ngược lại: trung tâm ở Quy Nhơn gần Quốc lộ 1, còn Pleiku ở cao nguyên mới là nơi phải rẽ lên.
Biết điều này giúp bạn tính đúng lịch: đi qua một tỉnh trên Quốc lộ 1 không có nghĩa là đi qua trung tâm của tỉnh đó. Nếu chuyến đi có việc ở cơ quan cấp tỉnh, hãy đặt điểm đến là trung tâm hành chính mới chứ không phải tên tỉnh chung chung.
Câu hỏi thường gặp
Quốc lộ 1 có đi qua An Giang mới không?
Không. Quốc lộ 1 từ Cần Thơ đi xuống Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau theo hướng đông nam của đồng bằng, không đi qua vùng An Giang và Kiên Giang cũ. Từ Quốc lộ 1, vào An Giang mới phải rẽ theo Quốc lộ 91, Quốc lộ 80 hoặc các tuyến nối khác.
Đi từ Hà Nội vào Thành phố Hồ Chí Minh theo Quốc lộ 1 đi qua mấy tỉnh?
Tính cả hai đầu, chặng này đi qua 15 tỉnh, thành mới: Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh, trùng với số tỉnh tuyến đường sắt Bắc – Nam đi qua.
Đi qua nhiều tỉnh mới thì có phải trình giấy tờ gì không?
Không. Đi lại giữa các tỉnh không phải khai báo hay trình giấy tờ chỉ vì qua ranh tỉnh. Người lái xe mang theo giấy tờ của người lái và phương tiện theo quy định chung, giống như trước sáp nhập.
Ranh giới giữa hai tỉnh mới trên Quốc lộ 1 có biển báo không?
Ranh tỉnh thường có biển báo, cổng chào hoặc cột mốc. Sau sáp nhập, một số biển ở ranh tỉnh cũ nay trở thành ranh nội tỉnh và được thay dần. Trong giai đoạn chuyển tiếp, bạn có thể vẫn thấy biển tên tỉnh cũ ở một số nơi.
Có nên chọn Quốc lộ 1 thay cao tốc khi đi xe máy?
Xe máy không được vào cao tốc, nên Quốc lộ 1 và các quốc lộ khác là lựa chọn bắt buộc. Quốc lộ 1 đi qua nhiều khu dân cư, cần chú ý tốc độ, chỗ giao cắt và xe tải. Chia chặng ngắn, đi ban ngày và nghỉ đều đặn là cách an toàn hơn.
Quốc lộ 1 dài bao nhiêu?
Quốc lộ 1 thường được nêu dài hơn 2.300 km từ cửa khẩu Hữu Nghị đến Năm Căn. Con số chính xác phụ thuộc cách tính các đoạn tránh đô thị và tuyến mới; sáp nhập tỉnh không làm thay đổi chiều dài con đường.