Trước ngày 1/7/2025, Việt Nam có 25 tỉnh có đường biên giới đất liền; theo bảng ghép 34 tỉnh, thành, nay còn 22 đơn vị cấp tỉnh có biên giới đất liền: 7 đơn vị giáp Trung Quốc, 9 giáp Lào, 8 giáp Campuchia, trong đó Điện Biên giáp cả Trung Quốc và Lào, Quảng Ngãi giáp cả Lào và Campuchia. Đường biên giới và các cửa khẩu không dịch đi một mét nào; điều thay đổi là tên tỉnh quản lý chúng.
Vài điều sẽ khiến người quen bản đồ cũ bất ngờ: Đà Nẵng, một thành phố trực thuộc trung ương, nay có biên giới với Lào vì Quảng Nam cũ nhập vào; Quảng Ngãi có cả ngã ba Đông Dương vì nhận Kon Tum; Lâm Đồng và Đồng Nai giáp Campuchia vì nhận Đắk Nông và Bình Phước. Bài này lập bảng tỉnh biên giới theo bản đồ mới, xếp các cửa khẩu đường bộ quen thuộc về đúng tỉnh mới, rồi nói những việc cần kiểm trước khi đi qua biên giới. Cấp của từng cửa khẩu (quốc tế, chính, phụ) và loại giấy tờ được chấp nhận có thể điều chỉnh theo thời gian; luôn kiểm thông báo hiện hành của cơ quan biên phòng và cơ quan ngoại giao trước chuyến đi.
Hai mươi hai tỉnh, thành mới có biên giới đất liền
Bảng xếp theo nước láng giềng, mỗi dòng ghi phần tỉnh cũ nào mang đường biên giới vào tỉnh mới. Cột cuối giúp bạn hình dung vì sao một tỉnh mới "tự nhiên" có biên giới:
| Nước giáp | Tỉnh, thành mới | Đường biên đến từ tỉnh cũ |
|---|---|---|
| Trung Quốc | Quảng Ninh | Quảng Ninh (giữ nguyên) |
| Trung Quốc | Lạng Sơn | Lạng Sơn (giữ nguyên) |
| Trung Quốc | Cao Bằng | Cao Bằng (giữ nguyên) |
| Trung Quốc | Tuyên Quang | Hà Giang |
| Trung Quốc | Lào Cai | Lào Cai |
| Trung Quốc | Lai Châu | Lai Châu (giữ nguyên) |
| Trung Quốc và Lào | Điện Biên | Điện Biên (giữ nguyên) |
| Lào | Sơn La | Sơn La (giữ nguyên) |
| Lào | Thanh Hóa | Thanh Hóa (giữ nguyên) |
| Lào | Nghệ An | Nghệ An (giữ nguyên) |
| Lào | Hà Tĩnh | Hà Tĩnh (giữ nguyên) |
| Lào | Quảng Trị | Quảng Bình và Quảng Trị |
| Lào | Huế | Thừa Thiên Huế (giữ nguyên) |
| Lào | Đà Nẵng | Quảng Nam |
| Lào và Campuchia | Quảng Ngãi | Kon Tum |
| Campuchia | Gia Lai | Gia Lai |
| Campuchia | Đắk Lắk | Đắk Lắk |
| Campuchia | Lâm Đồng | Đắk Nông |
| Campuchia | Đồng Nai | Bình Phước |
| Campuchia | Tây Ninh | Tây Ninh và Long An |
| Campuchia | Đồng Tháp | Đồng Tháp |
| Campuchia | An Giang | An Giang và Kiên Giang |
Số giảm từ 25 xuống 22 vì ba cặp tỉnh biên giới ghép với nhau: Quảng Bình với Quảng Trị, Long An với Tây Ninh, Kiên Giang với An Giang. Những tỉnh biên giới khác như Hà Giang, Quảng Nam, Kon Tum, Đắk Nông, Bình Phước ghép với tỉnh không có biên giới, nên tỉnh mới "thừa hưởng" đường biên. Ngược lại, 12 đơn vị cấp tỉnh còn lại, trong đó có Hà Nội, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ, không có biên giới đất liền.
Cửa khẩu đường bộ quen thuộc xếp theo tỉnh mới
Đây là những cửa khẩu hay được nhắc đến với khách đi lại và hàng hóa, không phải danh sách đầy đủ mọi cửa khẩu, lối mở. Nhiều cửa trong số này là cửa khẩu quốc tế, nhưng cấp cửa khẩu và loại khách được qua lại có thể thay đổi, nên đừng dựa vào bảng để quyết định hành trình:
| Tỉnh, thành mới | Cửa khẩu | Nước bên kia | Vùng tỉnh cũ |
|---|---|---|---|
| Quảng Ninh | Móng Cái | Trung Quốc | Quảng Ninh |
| Lạng Sơn | Hữu Nghị, ga Đồng Đăng, Tân Thanh, Chi Ma | Trung Quốc | Lạng Sơn |
| Cao Bằng | Tà Lùng, Trà Lĩnh | Trung Quốc | Cao Bằng |
| Tuyên Quang | Thanh Thủy | Trung Quốc | Hà Giang |
| Lào Cai | Lào Cai (cầu Hồ Kiều, cầu Kim Thành) | Trung Quốc | Lào Cai |
| Lai Châu | Ma Lù Thàng | Trung Quốc | Lai Châu |
| Điện Biên | Tây Trang | Lào | Điện Biên |
| Sơn La | Lóng Sập | Lào | Sơn La |
| Thanh Hóa | Na Mèo | Lào | Thanh Hóa |
| Nghệ An | Nậm Cắn | Lào | Nghệ An |
| Hà Tĩnh | Cầu Treo | Lào | Hà Tĩnh |
| Quảng Trị | Lao Bảo, La Lay, Cha Lo | Lào | Quảng Trị, Quảng Bình |
| Đà Nẵng | Nam Giang | Lào | Quảng Nam |
| Quảng Ngãi | Bờ Y | Lào | Kon Tum |
| Gia Lai | Lệ Thanh | Campuchia | Gia Lai |
| Lâm Đồng | Bu Prăng | Campuchia | Đắk Nông |
| Đồng Nai | Hoa Lư | Campuchia | Bình Phước |
| Tây Ninh | Mộc Bài, Xa Mát, Bình Hiệp | Campuchia | Tây Ninh, Long An |
| Đồng Tháp | Dinh Bà, Thường Phước | Campuchia | Đồng Tháp |
| An Giang | Tịnh Biên, Vĩnh Xương, Hà Tiên | Campuchia | An Giang, Kiên Giang |
Tên cửa khẩu giữ nguyên dù xã, phường nơi đặt cửa khẩu có thể đã đổi tên trong đợt sắp xếp cấp xã. Khi tìm đường, bạn cứ tìm theo tên cửa khẩu; khi ghi địa chỉ một doanh nghiệp, kho bãi gần cửa khẩu, hãy dùng tên xã, phường mới và tên tỉnh mới.
Những tỉnh mới "bỗng nhiên" có biên giới
Đà Nẵng là ví dụ rõ nhất. Trước 2025, thành phố này là đô thị ven biển, không có đường biên giới đất liền. Khi Quảng Nam nhập vào, phần núi phía tây với các xã vùng Nam Giang, Tây Giang cũ mang theo đoạn biên giới Việt – Lào, cùng cửa khẩu Nam Giang. Kết quả là Đà Nẵng nay vừa có cảng biển, sân bay quốc tế vừa có cửa khẩu đường bộ, một tổ hợp mà trước đây chỉ vài tỉnh có.
Quảng Ngãi cũng đổi hẳn vị thế. Tỉnh ven biển này nhận Kon Tum, nên có luôn vùng ngã ba biên giới Việt Nam – Lào – Campuchia và cửa khẩu Bờ Y. Một xe hàng từ cảng Dung Quất lên Bờ Y nay chạy trọn trong một tỉnh, theo hướng Quốc lộ 24 rồi các trục lên Kon Tum cũ. Gia Lai thì ngược lại: vốn đã có biên giới với Campuchia, nay thêm cảng Quy Nhơn ở Bình Định cũ, thành tỉnh có cả cửa khẩu đường bộ lẫn cảng biển.
Ở phía Nam, Lâm Đồng nhận Đắk Nông nên có cửa khẩu Bu Prăng, còn Đồng Nai nhận Bình Phước nên có cửa khẩu Hoa Lư. Người Đà Lạt hay người Biên Hòa ít nghĩ tỉnh mình là tỉnh biên giới, nhưng về mặt hành chính, giờ đây họ cùng tỉnh với những xã sát đường biên. Điều này kéo theo việc một số chính sách dành cho khu vực biên giới, như quản lý cư trú, đi lại trong vành đai biên giới, nay thuộc thẩm quyền của chính quyền tỉnh mới.
Huế và Tuyên Quang: hai trường hợp dễ quên
Thừa Thiên Huế cũ vốn đã giáp Lào ở vùng A Lưới, nhưng nhiều người chỉ nghĩ Huế là cố đô bên sông Hương. Huế không sáp nhập với tỉnh nào và trở thành thành phố trực thuộc trung ương từ trước đợt 2025, nên đường biên này giữ nguyên. Như vậy, trong sáu thành phố trực thuộc trung ương, có hai thành phố có biên giới đất liền là Huế và Đà Nẵng; bốn thành phố còn lại không có.
Tuyên Quang là trường hợp ngược với cảm giác thông thường. Tỉnh Tuyên Quang cũ không giáp nước nào; Hà Giang mới là tỉnh địa đầu với cực Bắc Lũng Cú và cửa khẩu Thanh Thủy. Khi hai tỉnh hợp nhất và lấy tên Tuyên Quang, cái tên ấy nay gắn với đường biên giới phía Bắc. Người viết địa chỉ cho hàng hóa đi qua Thanh Thủy cần ghi tỉnh Tuyên Quang, dù các tài liệu, biển chỉ đường cũ vẫn có thể ghi Hà Giang trong thời gian chuyển tiếp.
Lào Cai cũng tương tự ở một mức độ nhẹ hơn: tỉnh mới mang tên Lào Cai nhưng trung tâm hành chính đặt ở Yên Bái cũ, cách khá xa cửa khẩu Lào Cai. Với người làm thủ tục xuất nhập khẩu, việc cần làm ở cửa khẩu vẫn làm tại cửa khẩu; việc cần đến cơ quan cấp tỉnh thì kiểm xem cơ quan đó đặt ở đâu trong giai đoạn chuyển tiếp.
Đi qua cửa khẩu đường bộ: các bước chuẩn bị
Sáp nhập tỉnh không thay đổi luật xuất nhập cảnh. Những bước dưới đây áp dụng như trước, chỉ cần chú ý tên tỉnh mới khi khai báo địa chỉ:
- Xác định cửa khẩu nhận loại khách của bạn. Có cửa khẩu chỉ cho cư dân biên giới hai bên qua lại, có cửa nhận khách mang hộ chiếu của mọi quốc tịch. Hỏi cơ quan biên phòng hoặc đọc thông báo chính thức trước, đừng chỉ dựa vào kinh nghiệm của người khác.
- Chuẩn bị giấy tờ đúng loại. Công dân Việt Nam thường dùng hộ chiếu còn hạn; một số trường hợp đi lại ngắn ngày ở vùng biên dùng giấy thông hành theo thỏa thuận giữa hai nước. Việc có cần thị thực nước bên kia hay không tùy quốc tịch và thời gian lưu trú; kiểm thông tin lãnh sự hiện hành.
- Khai địa chỉ theo đơn vị hành chính mới. Tờ khai, hồ sơ xin giấy thông hành hay giấy tờ cư trú nên ghi xã, phường mới và tỉnh mới. Giấy tờ cũ ghi tên tỉnh cũ vẫn có giá trị theo hướng dẫn chung về chuyển tiếp, nhưng thông tin bạn tự khai mới nên dùng tên mới.
- Kiểm giờ mở cửa và ngày nghỉ. Cửa khẩu có giờ làm việc riêng, có thể khác giữa hai bên và thay đổi vào dịp lễ của mỗi nước. Hỏi trước để không phải chờ qua đêm ở vùng biên.
- Hàng hóa mang theo. Tiền mặt, ngoại tệ, hàng hóa, nông sản, thực phẩm tươi mang qua biên giới có quy định riêng về khai báo, kiểm dịch. Mang theo số lượng lớn thì hỏi hải quan cửa khẩu trước.
- Phương tiện cá nhân. Đưa ô tô, xe máy cá nhân sang nước bên kia có thủ tục tạm xuất, tái nhập và điều kiện riêng của mỗi nước. Không nên tự lái sang nếu chưa hỏi rõ.
Người ở tỉnh không có biên giới cũng nên biết cửa khẩu nào thuộc tỉnh nào, vì nhiều thủ tục liên quan (giấy thông hành, giấy phép vào khu vực biên giới) do cơ quan của tỉnh có cửa khẩu giải quyết.
Khu vực biên giới: đi du lịch cần biết gì
Ngoài cửa khẩu, các tỉnh biên giới có vành đai biên giới và khu vực biên giới, nơi việc đi lại, cư trú, quay phim, chụp ảnh có thể bị hạn chế ở một số điểm. Khách du lịch trong nước đi các cung đường như Hà Giang cũ, Điện Biên, A Lưới, Tây Giang, Ngọc Hồi phần lớn không gặp trở ngại, nhưng nên mang giấy tờ tùy thân và tôn trọng biển cấm, chốt kiểm soát.
Người nước ngoài vào một số khu vực biên giới có thể cần giấy phép riêng. Khi tổ chức đoàn có khách nước ngoài đi các cung đường vùng cao, hãy hỏi công an, biên phòng địa phương hoặc đơn vị lữ hành có kinh nghiệm về thủ tục hiện hành. Sau sáp nhập, cơ quan cấp phép là cơ quan của tỉnh mới, nên tên cơ quan ghi trên giấy phép có thể khác trước.
Một lưu ý thực tế: vùng biên thường xa trung tâm hành chính mới, có khi xa hơn trước. Trường hợp cần làm việc với cơ quan cấp tỉnh, như xin giấy phép cho đoàn, nên chuẩn bị trực tuyến qua Cổng dịch vụ công nếu thủ tục đó cho phép, tránh phải đi một quãng đường dài đến trung tâm tỉnh mới.
Biên giới, cửa khẩu và kinh tế tỉnh mới: nhìn ở mức tổng quan
Cửa khẩu là đầu mối thương mại quan trọng của nhiều tỉnh: Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh với hàng hóa đi Trung Quốc; Tây Ninh, An Giang, Đồng Tháp với Campuchia; Quảng Trị, Hà Tĩnh, Nghệ An với Lào. Khi tỉnh có cửa khẩu ghép với tỉnh có cảng biển hoặc khu công nghiệp, chuỗi hàng hóa từ cảng đến cửa khẩu có thể nằm gọn trong một tỉnh. Ví dụ dễ thấy là Quảng Trị, nay có cả cửa khẩu Lao Bảo lẫn cảng biển ở vùng Quảng Bình cũ, hay Đà Nẵng có cảng Tiên Sa và cửa khẩu Nam Giang.
Những liên kết này có ý nghĩa về quy hoạch và quản lý, nhưng không tự động biến thành tuyến vận tải mới. Đường lên cửa khẩu vẫn là những quốc lộ cũ, đèo dốc cũ; chất lượng đường, năng lực bãi xe, thời gian thông quan mới là thứ quyết định. Bài này không đánh giá cửa khẩu nào hiệu quả hơn, cũng không dự báo dự án nào sẽ xong khi nào.
Với người kinh doanh nhỏ, điều thiết thực là ghi đúng địa chỉ mới trên hợp đồng, hóa đơn, tờ khai hải quan và hỏi rõ chi cục hải quan nào đang phụ trách cửa khẩu mình dùng, vì bộ máy cơ quan cũng được sắp xếp lại cùng thời gian với đợt sáp nhập tỉnh.
Câu hỏi thường gặp
Sau sáp nhập có bao nhiêu tỉnh giáp biên giới?
Theo bảng ghép 34 tỉnh, thành, có 22 đơn vị cấp tỉnh có biên giới đất liền, giảm từ 25 tỉnh trước đó. Trong số đó 7 đơn vị giáp Trung Quốc, 9 giáp Lào, 8 giáp Campuchia; Điện Biên và Quảng Ngãi mỗi tỉnh giáp hai nước nên được đếm ở cả hai nhóm.
Đà Nẵng có giáp Lào không?
Có. Đà Nẵng mới gồm Đà Nẵng cũ và Quảng Nam, mà Quảng Nam cũ có đường biên giới với Lào ở vùng núi phía tây. Vì vậy Đà Nẵng nay là thành phố trực thuộc trung ương có biên giới đất liền, cùng với Huế, và quản lý cửa khẩu Nam Giang.
Cửa khẩu Thanh Thủy nay thuộc tỉnh nào?
Cửa khẩu Thanh Thủy trước thuộc Hà Giang, nay thuộc tỉnh Tuyên Quang mới vì Hà Giang và Tuyên Quang hợp nhất lấy tên Tuyên Quang. Tên cửa khẩu không đổi; khi ghi địa chỉ hành chính, dùng tên xã mới và tỉnh Tuyên Quang.
Mộc Bài và Xa Mát thuộc tỉnh nào sau sáp nhập?
Cả hai vẫn thuộc tỉnh Tây Ninh, nay là tỉnh mới gồm Tây Ninh cũ và Long An cũ. Cửa khẩu Bình Hiệp ở vùng Long An cũ cũng thuộc Tây Ninh mới. Trung tâm hành chính của Tây Ninh mới đặt ở Tân An, vùng Long An cũ.
Thành phố Hồ Chí Minh có cửa khẩu đường bộ không?
Không. Thành phố Hồ Chí Minh mới gồm Thành phố Hồ Chí Minh cũ, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, cả ba đều không có biên giới đất liền. Thành phố có cửa khẩu đường hàng không ở sân bay và cửa khẩu cảng biển, nhưng không có cửa khẩu đường bộ.
Giấy thông hành biên giới cấp ở tỉnh cũ có còn dùng được không?
Theo nguyên tắc chuyển tiếp chung, giấy tờ đã cấp trước sáp nhập vẫn có giá trị đến hết hạn, trừ khi có văn bản quy định khác. Tuy vậy giấy thông hành gắn với thỏa thuận giữa hai nước và khu vực được phép đi lại, nên hãy hỏi cơ quan cấp hoặc biên phòng cửa khẩu trước khi dùng.
Tỉnh nào giáp cả Lào và Campuchia?
Sau sáp nhập là tỉnh Quảng Ngãi, vì nhận Kon Tum cũ, nơi có ngã ba biên giới Việt Nam – Lào – Campuchia. Trước đây danh hiệu này thuộc Kon Tum; nay một tỉnh ven biển miền Trung lại có điểm ngã ba biên giới trên núi.