Sau sáp nhập 1/7/2025 có 22 tỉnh, thành của Việt Nam có đường biên giới đất liền: 7 tỉnh giáp Trung Quốc, 9 tỉnh giáp Lào và 8 tỉnh giáp Campuchia. Hai tỉnh giáp cùng lúc hai nước là Điện Biên (Trung Quốc và Lào) và Quảng Ngãi mới (Lào và Campuchia, nhờ phần Kon Tum cũ). Trước sáp nhập, con số tương ứng là 25 tỉnh biên giới trên 63.
Tuyến biên giới không đổi, chỉ có tên tỉnh quản lý từng đoạn thay đổi. Vì thế nhiều cửa khẩu quen thuộc nay mang địa chỉ tỉnh mới: Thanh Thuỷ thuộc Tuyên Quang, Bờ Y thuộc Quảng Ngãi, Hoa Lư thuộc Đồng Nai, Hà Tiên thuộc An Giang. Bài này liệt kê từng nhóm tỉnh theo nước láng giềng, những cửa khẩu lớn nay thuộc tỉnh nào, và vài điểm dễ nhầm khi đọc tài liệu cũ.
Ba nhóm tỉnh biên giới theo nước láng giềng
Bảng sau xếp 22 tỉnh, thành theo nước có chung đường biên. Ở cột cuối là phần tỉnh cũ đã mang đường biên ấy về cho tỉnh mới:
| Nước láng giềng | Tỉnh, thành mới có biên giới | Ghi chú tỉnh cũ |
|---|---|---|
| Trung Quốc (7) | Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh | Tuyên Quang nhận đường biên của Hà Giang cũ; Lào Cai mới gồm cả Yên Bái nhưng đường biên vẫn là của Lào Cai cũ |
| Lào (9) | Điện Biên, Sơn La, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi | Quảng Trị gồm đường biên của Quảng Bình và Quảng Trị cũ; Đà Nẵng nhận đường biên của Quảng Nam cũ; Quảng Ngãi nhận của Kon Tum cũ |
| Campuchia (8) | Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, An Giang | Lâm Đồng nhận của Đắk Nông cũ; Đồng Nai nhận của Bình Phước cũ; Tây Ninh gồm cả Long An cũ; An Giang gồm cả Kiên Giang cũ |
Cộng 7 + 9 + 8 = 24 lượt, trừ hai tỉnh xuất hiện hai lần là Điện Biên và Quảng Ngãi, còn 22 tỉnh, thành. Các số liệu chiều dài thường được nhắc tới, khoảng 1.450 km với Trung Quốc, khoảng 2.340 km với Lào và khoảng 1.140 km với Campuchia, là của cả tuyến biên giới quốc gia, không thay đổi do sáp nhập.
Những thay đổi đáng chú ý khi đọc bản đồ mới
Đà Nẵng nay là thành phố trực thuộc trung ương có biên giới với Lào, điều trước đây chưa có; cùng với Huế (vốn giáp Lào ở vùng A Lưới), đây là hai đô thị trực thuộc trung ương có đường biên đất liền. Phần biên giới này đến từ các xã miền núi phía tây của Quảng Nam cũ. Một thành phố biển, có sân bay quốc tế và cảng lớn, đồng thời có đường biên đất liền, là trường hợp hiếm trong các đô thị lớn của Việt Nam.
Quảng Ngãi mới chạm tới ngã ba biên giới Việt Nam – Lào – Campuchia, nơi trước đây thuộc huyện Ngọc Hồi của Kon Tum cũ. Vì thế tỉnh này vừa giáp biển, vừa giáp hai nước, một sự kết hợp không tỉnh nào khác có được. Tương tự, Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng mới vừa có bờ biển vừa có biên giới với Campuchia.
Ở phía Nam, Đồng Nai trước đây không có biên giới; nay nhận đường biên dài của Bình Phước cũ. An Giang mới quản lý cả đoạn biên giới đất liền của An Giang cũ lẫn của Kiên Giang cũ quanh Hà Tiên, đồng thời có bờ biển và các đảo trên vịnh Thái Lan. Ở phía Bắc, Tuyên Quang trước đây là tỉnh nội địa, nay có đường biên với Trung Quốc nhờ Hà Giang cũ.
Ngược lại, có những tỉnh cũ từng có biên giới nay chỉ còn là một phần của tỉnh mới mà tên gọi không gợi tới biên giới: Bình Phước, Kon Tum, Đắk Nông, Hà Giang, Quảng Nam, Long An, Kiên Giang. Khi đọc tài liệu về một đồn biên phòng hay một mốc quốc giới ghi tên các tỉnh này, bạn cần chuyển sang tên tỉnh mới tương ứng để tra cứu.
Cửa khẩu quen tên nay thuộc tỉnh nào
Danh sách dưới chỉ gồm một số cửa khẩu được nhắc nhiều trong đi lại và thương mại, không phải danh mục đầy đủ. Tình trạng mở cửa, loại hình và giờ làm việc thay đổi theo từng thời kỳ, bạn nên kiểm thông báo của cơ quan quản lý cửa khẩu trước khi đi:
| Cửa khẩu | Tỉnh trước 7/2025 | Tỉnh từ 7/2025 | Nước láng giềng |
|---|---|---|---|
| Móng Cái | Quảng Ninh | Quảng Ninh | Trung Quốc |
| Hữu Nghị | Lạng Sơn | Lạng Sơn | Trung Quốc |
| Tà Lùng | Cao Bằng | Cao Bằng | Trung Quốc |
| Thanh Thuỷ | Hà Giang | Tuyên Quang | Trung Quốc |
| Lào Cai | Lào Cai | Lào Cai | Trung Quốc |
| Tây Trang | Điện Biên | Điện Biên | Lào |
| Na Mèo | Thanh Hoá | Thanh Hoá | Lào |
| Nậm Cắn | Nghệ An | Nghệ An | Lào |
| Cầu Treo | Hà Tĩnh | Hà Tĩnh | Lào |
| Cha Lo | Quảng Bình | Quảng Trị | Lào |
| Lao Bảo | Quảng Trị | Quảng Trị | Lào |
| Bờ Y | Kon Tum | Quảng Ngãi | Lào |
| Lệ Thanh | Gia Lai | Gia Lai | Campuchia |
| Hoa Lư | Bình Phước | Đồng Nai | Campuchia |
| Mộc Bài, Xa Mát | Tây Ninh | Tây Ninh | Campuchia |
| Dinh Bà | Đồng Tháp | Đồng Tháp | Campuchia |
| Tịnh Biên, Vĩnh Xương | An Giang | An Giang | Campuchia |
| Hà Tiên | Kiên Giang | An Giang | Campuchia |
Tên cửa khẩu không đổi theo sáp nhập, chỉ có tên tỉnh và tên xã, phường nơi đặt cửa khẩu có thể đổi. Khi khai báo hành trình, làm giấy thông hành hay hợp đồng vận chuyển, hãy ghi theo tên tỉnh mới.
Tỉnh vừa có biển vừa có biên giới đất liền
Quảng Ninh. Giáp Trung Quốc cả trên đất liền lẫn trên vịnh Bắc Bộ, cửa khẩu Móng Cái nằm sát biển.
Dải Bắc Trung Bộ. Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế đều trải từ biển phía đông tới biên giới Lào phía tây. Bề ngang của các tỉnh này hẹp, nhiều đoạn chỉ vài chục cây số đường chim bay từ biển tới biên giới.
Đà Nẵng và Quảng Ngãi. Hai địa phương mới có đủ biển, núi và biên giới; Quảng Ngãi còn chạm Campuchia.
Ba tỉnh Nam Trung Bộ – Tây Nguyên. Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng mới đều có bờ biển phía đông và biên giới Campuchia phía tây.
Đồng Tháp và An Giang. Hai tỉnh miền Tây vừa có biên giới Campuchia ở đầu nguồn, vừa có bờ biển ở phần tỉnh cũ ghép vào.
Ý nghĩa thực tế. Ở 13 tỉnh này, một chuyến đi trong địa giới một tỉnh có thể bắt đầu ở cảng biển và kết thúc ở cửa khẩu, điều mà các hành lang kinh tế Đông – Tây đã khai thác từ trước, nay nằm gọn hơn trong một đơn vị hành chính.
Biên giới có làm thay đổi gì cho người dân không
Với người sống ở vùng biên, sáp nhập không làm thay đổi quy chế khu vực biên giới: các quy định về đi lại, cư trú, hoạt động trong vành đai biên giới vẫn áp dụng theo pháp luật về biên giới quốc gia, không phụ thuộc tỉnh mới tên gì. Người ngoài tỉnh vào khu vực biên giới vẫn cần tuân thủ quy định đăng ký, giấy tờ theo hướng dẫn của địa phương và lực lượng biên phòng.
Thay đổi chủ yếu nằm ở tên gọi trên giấy tờ và cơ quan cấp tỉnh giải quyết thủ tục. Một doanh nghiệp xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Hoa Lư trước đây làm việc với các sở của Bình Phước, nay làm việc với cơ quan của tỉnh Đồng Nai. Một người dân ở Ngọc Hồi, Kon Tum cũ nay có địa chỉ thuộc tỉnh Quảng Ngãi, và trung tâm hành chính tỉnh nằm ở phía biển, cách nhà khá xa.
Với người đi du lịch, những cung đường biên giới nổi tiếng như đèo Mã Pì Lèng, cột cờ Lũng Cú nay thuộc Tuyên Quang mới; ngã ba Đông Dương ở Bờ Y nay thuộc Quảng Ngãi. Khi đặt dịch vụ, tra thời tiết hay xem thông báo giao thông, nhớ tìm theo tên tỉnh mới.
Kinh tế cửa khẩu và các hành lang qua biên giới
Phần lớn hàng hoá đường bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc đi qua các cửa khẩu của Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh và Cao Bằng. Các tỉnh này có khu kinh tế cửa khẩu, bãi tập kết hàng, kho lạnh cho nông sản xuất khẩu; vào mùa thu hoạch trái cây, hình ảnh xe container nối đuôi chờ thông quan đã trở nên quen thuộc. Sáp nhập không làm thay đổi tuyến cửa khẩu nhưng làm thay đổi hậu phương: Lào Cai mới có thêm vùng nguyên liệu, đất đai và lao động của Yên Bái cũ phía sau cửa khẩu.
Với Lào, các tuyến quan trọng chạy theo hướng đông – tây, nối cảng biển miền Trung với vùng nội địa của Lào và xa hơn là Thái Lan. Hành lang qua Lao Bảo, Quảng Trị được nhắc nhiều nhất; tuyến qua Cầu Treo, Hà Tĩnh và Nậm Cắn, Nghệ An cũng là cửa ngõ quen thuộc. Khi Quảng Bình cũ và Quảng Trị cũ chung một tỉnh, cả Cha Lo lẫn Lao Bảo cùng do một chính quyền cấp tỉnh quản lý.
Với Campuchia, trục TP Hồ Chí Minh – Mộc Bài – Phnôm Pênh là tuyến đường bộ đông người qua lại nhất; các cửa khẩu của An Giang và Đồng Tháp mạnh về giao thương đường sông, nông sản và hàng tiêu dùng. Ở phía cao nguyên, Lệ Thanh, Bờ Y gắn với các tuyến nối Tây Nguyên với Đông Bắc Campuchia và Nam Lào. Mỗi cửa khẩu có loại hình, mặt hàng và giờ làm việc riêng; doanh nghiệp nên kiểm thông báo hiện hành của cơ quan quản lý cửa khẩu trước khi lên kế hoạch vận chuyển.
Mẹo nhớ nhanh 22 tỉnh biên giới
Cách nhớ dễ nhất là đi dọc tuyến biên giới, bắt đầu từ Móng Cái ở góc đông bắc, ngược lên phía tây tới Điện Biên, rồi men theo dãy Trường Sơn xuống phía nam và kết thúc ở bờ vịnh Thái Lan:
- Giáp Trung Quốc, từ đông sang tây: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên.
- Giáp Lào, từ bắc xuống nam: Điện Biên, Sơn La, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi.
- Giáp Campuchia, từ bắc xuống nam: Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, An Giang.
- Điện Biên là điểm nối nhóm Trung Quốc với nhóm Lào; Quảng Ngãi là điểm nối nhóm Lào với nhóm Campuchia.
- Không tỉnh biên giới nào thuộc Đồng bằng sông Hồng; trong sáu thành phố trực thuộc trung ương, Hà Nội, Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ không có biên giới đất liền, chỉ Huế và Đà Nẵng có (đều giáp Lào).
Nhớ được hai "điểm nối" là Điện Biên và Quảng Ngãi, bạn sẽ ráp được cả chuỗi 22 tỉnh mà không cần thuộc lòng từng tên rời rạc.
Câu hỏi thường gặp
Sau sáp nhập có bao nhiêu tỉnh có biên giới đất liền?
Có 22 tỉnh, thành: 7 giáp Trung Quốc, 9 giáp Lào, 8 giáp Campuchia, trong đó Điện Biên và Quảng Ngãi mỗi tỉnh giáp hai nước. Trước sáp nhập con số này là 25 tỉnh. Tuyến biên giới quốc gia không thay đổi.
Tỉnh nào giáp cả Lào và Campuchia?
Quảng Ngãi mới, vì được ghép với Kon Tum cũ, nơi có ngã ba biên giới Việt Nam – Lào – Campuchia. Trước sáp nhập, Kon Tum là tỉnh duy nhất giáp cả hai nước này.
Đà Nẵng có giáp Lào không?
Có. Đà Nẵng mới gồm cả Quảng Nam cũ, nên nhận đoạn biên giới với Lào ở các xã vùng cao phía tây của Quảng Nam. Cùng với Huế, Đà Nẵng là một trong hai thành phố trực thuộc trung ương có biên giới đất liền.
Cửa khẩu Thanh Thuỷ bây giờ thuộc tỉnh nào?
Cửa khẩu Thanh Thuỷ trước đây thuộc Hà Giang, nay thuộc tỉnh Tuyên Quang vì Hà Giang cũ đã được ghép vào Tuyên Quang. Tên cửa khẩu không đổi, chỉ địa chỉ hành chính đổi theo tỉnh mới.
Sáp nhập có làm thay đổi quy định đi vào khu vực biên giới không?
Không thay đổi về nguyên tắc. Quy chế khu vực biên giới, vành đai biên giới vẫn áp dụng theo pháp luật về biên giới quốc gia. Trước khi vào vùng biên, bạn nên hỏi chính quyền xã hoặc đồn biên phòng nơi đến về giấy tờ cần mang.
Tỉnh nào ở miền Nam có biên giới với Campuchia?
Ở phía Nam có Đồng Nai (nhờ Bình Phước cũ), Tây Ninh (gồm cả Long An cũ), Đồng Tháp và An Giang (gồm cả Kiên Giang cũ). TP Hồ Chí Minh và Cần Thơ không có biên giới đất liền.