Tỉnh Quảng Trị mới gồm tỉnh Quảng Bình và tỉnh Quảng Trị cũ, hợp nhất từ ngày 1/7/2025; tên tỉnh là Quảng Trị, còn trung tâm hành chính – chính trị đặt tại Quảng Bình cũ, tức khu vực thành phố Đồng Hới. Theo bảng đối chiếu trang dùng, tỉnh có 78 đơn vị cấp xã: 8 phường, 69 xã và đặc khu Cồn Cỏ. Tỉnh trải từ đèo Ngang (giáp Hà Tĩnh) đến giáp thành phố Huế, phía tây giáp Lào, phía đông là biển.
Hai tỉnh từng chung một đơn vị trong giai đoạn 1976 – 1989, khi Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên được nhập thành tỉnh Bình Trị Thiên. Lần này chỉ hai tỉnh phía bắc nhập lại, còn Huế đã là thành phố trực thuộc trung ương. Hồ sơ này gom các thông tin cần để định vị tỉnh mới: ghép từ đâu, trung tâm, địa hình, lịch sử, kinh tế, giao thông và các lưu ý tra cứu.
Quảng Trị mới gồm những đơn vị cũ nào
Các đơn vị cấp huyện trước 1/7/2025, theo từng tỉnh cũ:
| Tỉnh cũ | Đơn vị cấp huyện | Ghi chú |
|---|---|---|
| Quảng Bình | Thành phố Đồng Hới, thị xã Ba Đồn, các huyện Minh Hóa, Tuyên Hóa, Quảng Trạch, Bố Trạch, Quảng Ninh, Lệ Thủy | Nơi đặt trung tâm tỉnh mới; có vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng |
| Quảng Trị | Thành phố Đông Hà, thị xã Quảng Trị, các huyện Vĩnh Linh, Gio Linh, Cam Lộ, Triệu Phong, Hải Lăng, Hướng Hóa, Đakrông, Cồn Cỏ | Có cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, đảo Cồn Cỏ nay là đặc khu |
Thành phố Đồng Hới cũ nay thành ba phường Đồng Hới, Đồng Sơn, Đồng Thuận. Thành phố Đông Hà cũ thành hai phường Đông Hà và Nam Đông Hà. Huyện đảo Cồn Cỏ trở thành đặc khu Cồn Cỏ, một trong số ít đặc khu cấp xã của cả nước.
Một chi tiết gây nhầm: huyện Quảng Ninh của Quảng Bình cũ trùng tên với tỉnh Quảng Ninh ở Đông Bắc. Huyện này không còn sau khi bỏ cấp huyện, nhưng tên vẫn xuất hiện trên giấy tờ cũ và có thể làm sai kết quả khi tra trên các công cụ tìm kiếm.
Đồng Hới làm trung tâm: tỉnh mang tên một nơi, trụ sở ở nơi khác
Giống Lào Cai hay Bắc Ninh, Quảng Trị mới lấy tên một tỉnh cũ nhưng đặt trụ sở ở tỉnh cũ kia. Đồng Hới nằm khá gần giữa dải đất của tỉnh mới nếu tính từ đèo Ngang đến ranh giới với Huế, có sân bay, ga đường sắt và hạ tầng đô thị sẵn có. Đông Hà, tỉnh lỵ Quảng Trị cũ, nằm lệch về phía nam.
Khoảng cách theo quốc lộ 1 giữa Đông Hà và Đồng Hới không quá xa, đi xe vài giờ hoặc ngắn hơn trên các đoạn cao tốc đã khai thác. Người dân vùng Hải Lăng, Đakrông, Hướng Hóa ở phía nam và tây nam là nhóm đi xa nhất đến trụ sở tỉnh. Phần lớn thủ tục cá nhân nay làm ở cấp xã hoặc nộp trực tuyến, nên tác động chủ yếu rơi vào hồ sơ cấp sở và doanh nghiệp.
Đối với người ngoài tỉnh, điều cần nhớ khi đọc tin: từ tháng 7/2025, "tỉnh Quảng Trị" bao gồm cả Phong Nha – Kẻ Bàng, Đồng Hới, Ba Đồn. Tên "Quảng Bình" vẫn còn trong các danh xưng văn hoá, chỉ dẫn địa lý và trong trí nhớ người dân, nhưng không còn là đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Địa hình: dải đất hẹp giữa núi và biển
Hẹp nhất cả nước theo chiều ngang. Vùng Quảng Bình cũ có đoạn từ biên giới Lào ra biển rất hẹp, thường được nhắc là nơi "eo" nhất của dải đất hình chữ S. Đi từ tây sang đông chỉ qua một dải núi, một dải đồi và đồng bằng ven biển ngắn.
Núi đá vôi và hang động ở phía tây bắc. Khối núi đá vôi Kẻ Bàng ở vùng Bố Trạch, Minh Hóa là nơi có hệ thống hang động lớn, trong đó có Sơn Đoòng. Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng được UNESCO ghi danh di sản thiên nhiên thế giới năm 2003 theo tiêu chí địa chất và năm 2015 mở rộng thêm tiêu chí hệ sinh thái, đa dạng sinh học.
Cồn cát và phá ven biển. Dải cồn cát trắng chạy dọc bờ biển từ Quảng Ninh, Lệ Thủy (Quảng Bình cũ) xuống Gio Linh, Triệu Phong, Hải Lăng (Quảng Trị cũ). Phía trong cồn cát có các bàu, hồ nước ngọt và đồng lúa hẹp.
Khí hậu khắc nghiệt. Vùng này chịu gió Tây khô nóng (gió Lào) vào mùa hè và mưa lũ, bão vào mùa thu. Người đi du lịch nên tránh tháng cao điểm mưa bão; mùa đẹp thường từ cuối xuân đến đầu hè, còn hang động lớn đóng cửa theo mùa lũ.
Lịch sử: từ đèo Ngang đến sông Bến Hải
Đèo Ngang trên dãy Hoành Sơn từng là ranh giới giữa Đại Việt và Chăm Pa, trước khi biên giới lùi dần về phương nam; thời Trịnh – Nguyễn phân tranh thế kỷ 17 – 18, sông Gianh là ranh giới Đàng Ngoài – Đàng Trong, phía nam sông có lũy Thầy ở vùng Đồng Hới. Từ năm 1954 đến 1975, sông Bến Hải ở vĩ tuyến 17 là giới tuyến quân sự tạm thời chia cắt hai miền, với cầu Hiền Lương nối Vĩnh Linh và Gio Linh.
Vùng Quảng Trị cũ dày đặc di tích chiến tranh: Thành cổ Quảng Trị, địa đạo Vịnh Mốc ở Vĩnh Linh, Khe Sanh và đường 9, nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn. Quảng Bình cũ có các điểm trên tuyến đường Trường Sơn và bến phà Xuân Sơn, Long Đại. Với người đọc muốn hiểu lịch sử, đây là vùng nên đi chậm, có người địa phương hướng dẫn.
Việc hai tỉnh nhập lại không thay đổi ý nghĩa lịch sử của các địa danh: cầu Hiền Lương vẫn là cầu Hiền Lương, chỉ là hai bờ sông nay cùng thuộc một tỉnh. Nội dung sâu về từng di tích thuộc các trang chuyên đề và trang địa phương.
Kinh tế: hành lang Đông – Tây và kinh tế biển
Một vài mảng chính, ở mức tổng quan và không dùng số liệu khi chưa có nguồn chính thức của tỉnh mới:
- Hành lang kinh tế Đông – Tây: quốc lộ 9 từ Đông Hà qua Khe Sanh lên cửa khẩu quốc tế Lao Bảo là đoạn Việt Nam của hành lang nối với Lào, Thái Lan, Myanmar. Khu kinh tế – thương mại đặc biệt Lao Bảo phục vụ giao thương qua biên giới.
- Cửa khẩu khác với Lào: Cha Lo ở vùng Minh Hóa (Quảng Bình cũ), La Lay ở vùng Đakrông (Quảng Trị cũ).
- Cảng biển và khu kinh tế: khu kinh tế Hòn La ở Quảng Trạch, khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị với cảng Mỹ Thủy đang đầu tư; cảng Gianh ở cửa sông Gianh.
- Du lịch: Phong Nha – Kẻ Bàng với các tour hang động, biển Nhật Lệ, Đá Nhảy, Bảo Ninh; các tuyến du lịch lịch sử ở Quảng Trị cũ.
- Nông, lâm sản: cao su, hồ tiêu, cà phê vùng Khe Sanh, Hướng Hóa; lúa Lệ Thủy, Hải Lăng; rừng trồng; điện gió ở vùng Hướng Hóa.
Đi lại và giáp ranh
Quảng Trị mới có đủ đường hàng không, đường sắt, cao tốc, quốc lộ và cửa khẩu.
| Hạng mục | Thông tin |
|---|---|
| Giáp ranh | Hà Tĩnh phía bắc (qua đèo Ngang); thành phố Huế phía nam; Lào phía tây; biển phía đông |
| Sân bay | Sân bay Đồng Hới đang khai thác; sân bay Quảng Trị ở vùng Gio Linh đang đầu tư xây dựng, chưa nên tính vào kế hoạch đi lại |
| Đường sắt | Đường sắt Bắc – Nam, các ga lớn Đồng Hới, Đông Hà; ga Đồng Lê ở vùng Tuyên Hóa |
| Đường bộ | Quốc lộ 1, các đoạn cao tốc Bắc – Nam phía Đông, đường Hồ Chí Minh hai nhánh Đông và Tây, quốc lộ 9 (Đông Hà – Lao Bảo), quốc lộ 12A (Ba Đồn – Cha Lo) |
| Đặc khu Cồn Cỏ | Đi bằng tàu từ cảng Cửa Việt; lịch tàu phụ thuộc thời tiết, mùa biển động có thể tạm dừng |
Con người và văn hoá hai bên sông Gianh, sông Bến Hải
Phần lớn cư dân là người Kinh sống ở đồng bằng ven biển và dọc quốc lộ 1. Vùng núi phía tây có các dân tộc thuộc nhóm Môn – Khmer và Việt – Mường: người Bru – Vân Kiều và Pa Kô ở Hướng Hóa, Đakrông (Quảng Trị cũ); người Bru – Vân Kiều và các nhóm thuộc dân tộc Chứt như Sách, Mày, Rục, Arem, Mã Liềng ở Minh Hóa, Tuyên Hóa, Bố Trạch (Quảng Bình cũ). Nhóm Rục từng sống trong hang đá, được biết đến từ giữa thế kỷ 20 và là đối tượng của nhiều chương trình hỗ trợ định cư.
Về dân ca, vùng Lệ Thủy nổi tiếng với hò khoan Lệ Thủy, gắn với lễ hội đua thuyền trên sông Kiến Giang vào dịp Quốc khánh 2/9. Quảng Trị cũ có hò mái đẩy, hò khoan trên sông Thạch Hãn. Giọng nói hai vùng gần nhau nhưng người địa phương phân biệt được, và cả hai khác giọng Huế ở phía nam.
Người Quảng Bình, Quảng Trị đi làm ăn xa rất đông, nhiều nhất ở TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và các tỉnh Tây Nguyên. Với họ, chuyện quê đổi tên tỉnh chủ yếu đụng tới hồ sơ giấy tờ ghi nơi sinh, quê quán; phần này được hướng dẫn chi tiết ở mục địa chỉ mới trên giấy tờ của trang.
Tra địa chỉ trong tỉnh Quảng Trị mới
Thị xã Quảng Trị khác tỉnh Quảng Trị. Thị xã Quảng Trị cũ (nơi có Thành cổ) là một đô thị nhỏ bên sông Thạch Hãn, không phải tỉnh lỵ. Sau sắp xếp, địa bàn này thành phường mới; khi đọc địa chỉ có chữ "Quảng Trị" hai lần, một là tên phường, một là tên tỉnh.
Huyện Quảng Ninh cũ không phải tỉnh Quảng Ninh. Như đã nói ở trên, đây là huyện của Quảng Bình cũ giữa Đồng Hới và Lệ Thủy. Khi tra mã bưu chính, mã hành chính cũ hay địa chỉ doanh nghiệp, kiểm kỹ tỉnh đi kèm để không lẫn với Quảng Ninh ở Đông Bắc.
Đồng Hới, Đông Hà, Đồng Lê. Ba tên gần giống nhau, ở ba nơi khác nhau: Đồng Hới là trung tâm tỉnh mới, Đông Hà là tỉnh lỵ Quảng Trị cũ, Đồng Lê là thị trấn cũ của Tuyên Hóa. Người gửi hàng từ xa hay gõ nhầm.
Giấy tờ cũ ghi tỉnh Quảng Bình. Giấy tờ cấp trước sắp xếp không mất giá trị vì địa danh đổi; việc cập nhật làm khi có thủ tục liên quan theo quy định hiện hành. Riêng các hồ sơ đất đai, đăng ký kinh doanh nên hỏi bộ phận một cửa cấp xã để biết có cần bổ sung gì khi giao dịch.
Câu hỏi thường gặp
Tỉnh Quảng Trị mới gồm những tỉnh nào?
Quảng Trị mới gồm tỉnh Quảng Bình và tỉnh Quảng Trị cũ, hợp nhất từ ngày 1/7/2025. Tên tỉnh là Quảng Trị, trung tâm hành chính – chính trị đặt tại Đồng Hới (Quảng Bình cũ). Tỉnh có 78 đơn vị cấp xã theo bảng tra cứu của trang, gồm cả đặc khu Cồn Cỏ.
Quảng Bình bây giờ là gì?
Quảng Bình không còn là tên tỉnh; toàn bộ địa bàn nay thuộc tỉnh Quảng Trị. Đồng Hới, Ba Đồn, Phong Nha, Lệ Thủy đều thuộc tỉnh Quảng Trị. Tên Quảng Bình vẫn dùng trong văn hoá, lịch sử và các chỉ dẫn địa lý đã đăng ký.
Phong Nha – Kẻ Bàng thuộc tỉnh nào?
Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng trước thuộc tỉnh Quảng Bình, từ 1/7/2025 thuộc tỉnh Quảng Trị. Tên vườn quốc gia và danh hiệu di sản thiên nhiên thế giới không thay đổi; chỉ tên tỉnh quản lý thay đổi.
Đặc khu Cồn Cỏ là gì?
Đặc khu là đơn vị hành chính cấp xã đặc thù, đặt ở các huyện đảo cũ sau khi bỏ cấp huyện. Huyện đảo Cồn Cỏ của Quảng Trị cũ nay là đặc khu Cồn Cỏ, ngang cấp xã, trực thuộc tỉnh Quảng Trị.
Quảng Trị và Quảng Bình từng chung tỉnh chưa?
Có. Từ năm 1976 đến năm 1989, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên được nhập thành tỉnh Bình Trị Thiên, sau đó tách lại thành ba tỉnh. Năm 2025 chỉ Quảng Bình và Quảng Trị nhập lại, lấy tên Quảng Trị.
Quảng Trị mới giáp những tỉnh nào?
Quảng Trị mới giáp Hà Tĩnh ở phía bắc, thành phố Huế ở phía nam, nước Lào ở phía tây và biển Đông ở phía đông. Ranh giới với Hà Tĩnh đi qua đèo Ngang trên dãy Hoành Sơn.