Sau sáp nhập 1/7/2025, 19 tỉnh, thành Nam Bộ cũ (6 ở Đông Nam Bộ, 13 ở đồng bằng sông Cửu Long) nay còn 8: TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Tây Ninh, Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang và Cà Mau. TP Hồ Chí Minh gộp Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu; Đồng Nai gộp Bình Phước; Tây Ninh gộp Long An; Cần Thơ gộp Sóc Trăng và Hậu Giang; Vĩnh Long gộp Bến Tre và Trà Vinh; Đồng Tháp gộp Tiền Giang; An Giang gộp Kiên Giang; Cà Mau gộp Bạc Liêu.
Miền Tây là nơi có số tỉnh giảm mạnh nhất: 13 tỉnh cũ còn 5 tỉnh nằm gọn trong vùng, cộng phần Long An cũ nay thuộc Tây Ninh. Bài này đặt 8 địa phương mới lên bản đồ, đọc chúng theo trục sông Tiền, sông Hậu và bờ biển, rồi nêu những điểm cần nhớ khi tra cứu địa danh, đi lại và làm giấy tờ ở phương Nam sau sáp nhập.
Tám tỉnh, thành Nam Bộ mới
Bảng sau tóm tắt ghép từ đâu và trung tâm hành chính đặt ở đâu. Thứ tự đi từ Đông Nam Bộ xuống mũi Cà Mau:
| Tỉnh, thành mới | Ghép từ | Trung tâm hành chính | Nét địa lý chính |
|---|---|---|---|
| TP Hồ Chí Minh | TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu | TP Hồ Chí Minh | Đô thị lõi, vùng công nghiệp phía bắc, cảng và biển phía đông nam, Côn Đảo |
| Đồng Nai | Đồng Nai, Bình Phước | Biên Hoà | Công nghiệp phía nam, đồi đất đỏ, cây công nghiệp, biên giới Campuchia |
| Tây Ninh | Tây Ninh, Long An | Tân An | Đồng bằng tiếp giáp TP Hồ Chí Minh, vùng Đồng Tháp Mười phía Long An cũ, biên giới Campuchia |
| Đồng Tháp | Đồng Tháp, Tiền Giang | Mỹ Tho | Dọc sông Tiền từ biên giới ra biển Gò Công |
| Vĩnh Long | Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh | Vĩnh Long | Các cù lao giữa sông Tiền và sông Hậu, ra tới biển |
| Cần Thơ | Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng | Cần Thơ | Dọc sông Hậu ra cửa biển |
| An Giang | An Giang, Kiên Giang | Rạch Giá | Đầu nguồn sông Hậu, Tứ giác Long Xuyên, vịnh Thái Lan, Phú Quốc |
| Cà Mau | Cà Mau, Bạc Liêu | Cà Mau | Bán đảo cực nam, giáp biển hai phía |
Tám địa phương này cộng lại có hai thành phố trực thuộc trung ương là TP Hồ Chí Minh và Cần Thơ. Năm trong tám nơi có tỉnh lỵ cũ được giữ làm trung tâm hành chính; ba nơi đặt trung tâm ở tỉnh lỵ của tỉnh cũ không mang tên tỉnh mới là Tây Ninh (Tân An), Đồng Tháp (Mỹ Tho) và An Giang (Rạch Giá).
Đông Nam Bộ: từ sáu còn hai, cộng Tây Ninh
Đông Nam Bộ cũ gồm TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Phước và Tây Ninh. Sau sáp nhập, TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai là hai địa phương nằm gọn trong vùng; Tây Ninh mới vắt sang đồng bằng sông Cửu Long vì có phần Long An cũ. Cách xếp vùng cho Tây Ninh cần theo văn bản quy hoạch điều chỉnh, nhiều nguồn xếp vào Đông Nam Bộ.
TP Hồ Chí Minh mới là một vùng đô thị – công nghiệp – cảng biển liền mạch: Thủ Dầu Một, Dĩ An, Thuận An, Bến Cát của Bình Dương cũ ở phía bắc; Vũng Tàu, Bà Rịa, Phú Mỹ với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải ở phía đông nam; Côn Đảo ngoài khơi. Đồng Nai mới có Biên Hoà và các khu công nghiệp phía nam, khu vực sân bay quốc tế Long Thành, và cả vùng đồi đất đỏ trồng cao su, điều, hồ tiêu của Bình Phước cũ tới biên giới Campuchia.
Nét chung của Đông Nam Bộ mới là sự nối liền giữa đô thị lõi và vùng sản xuất xung quanh. Những chuyến đi làm hằng ngày giữa Bình Dương cũ và TP Hồ Chí Minh cũ, vốn là "liên tỉnh", nay nằm trong cùng một thành phố.
Điều này cũng có nghĩa là nhiều số liệu quen thuộc kiểu "Bình Dương đứng thứ mấy về thu hút đầu tư" hay "Bà Rịa – Vũng Tàu đứng thứ mấy về thu ngân sách" không còn tiếp tục được công bố theo ranh cũ. Ai cần chuỗi số liệu dài nên giữ lại số của các năm trước và ghi rõ ranh giới khi so sánh.
Đọc miền Tây mới theo trục sông
Một cách dễ nhớ năm tỉnh miền Tây mới là đọc theo hai nhánh sông Mê Kông khi vào Việt Nam. Sông Tiền và sông Hậu chảy song song về biển, chia đồng bằng thành các dải; nhiều tỉnh mới gần như "đi theo" một dải ấy từ thượng nguồn ra cửa biển.
Đồng Tháp mới đi dọc sông Tiền: Đồng Tháp cũ ở phía thượng nguồn giáp Campuchia, Tiền Giang cũ ở phía hạ nguồn, ra tới biển Gò Công. Vĩnh Long mới chiếm các cù lao và dải đất giữa hai sông, với Bến Tre cũ là cụm cù lao giữa các nhánh sông Tiền và Trà Vinh cũ giữa sông Cổ Chiên và sông Hậu, ra tới biển. Cần Thơ mới đi dọc bờ phải sông Hậu, từ Cần Thơ cũ qua Hậu Giang, Sóc Trăng tới cửa Trần Đề.
An Giang mới bắt đầu ở nơi sông Hậu vào Việt Nam, trải qua vùng Tứ giác Long Xuyên và Bảy Núi rồi ra vịnh Thái Lan với Rạch Giá, Hà Tiên, Phú Quốc. Cà Mau mới chiếm phần cuối bán đảo, với Bạc Liêu cũ ở bờ Biển Đông và Cà Mau cũ giáp biển hai phía. Ở phía bắc, Long An cũ, nay thuộc Tây Ninh, là cửa ngõ của miền Tây sang TP Hồ Chí Minh.
Những thay đổi đáng nhớ ở miền Tây
Bốn tỉnh từ nội địa thành có biển. An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ trước đây đều không giáp biển; nay cả bốn đều có bờ biển nhờ tỉnh cũ ghép vào.
An Giang quản lý Phú Quốc. Đảo Phú Quốc, các quần đảo Nam Du, Hải Tặc, Thổ Chu cùng bờ biển Hà Tiên – Rạch Giá nay thuộc An Giang; Phú Quốc, Kiên Hải, Thổ Châu là đặc khu.
Tám tên tỉnh cũ không còn ở cấp tỉnh. Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Kiên Giang. Các tên này vẫn sống trong tên đặc sản, tên trường, tên công ty và trong lời ăn tiếng nói.
Nhiều trung tâm hành chính đổi chỗ. Người dân Long Xuyên, Cao Lãnh, Tây Ninh nay có trung tâm hành chính tỉnh lần lượt ở Rạch Giá, Mỹ Tho, Tân An. Phần lớn thủ tục thường ngày vẫn làm tại xã, phường hoặc trực tuyến.
Tỉnh lớn hơn, ít ranh giới hơn. Một người đi từ Mỹ Tho lên Hồng Ngự hay từ Cần Thơ xuống Trần Đề không còn qua ranh tỉnh; nhiều quan hệ kinh tế, đi lại vốn liên tỉnh nay là nội tỉnh.
Kinh tế Nam Bộ ở mức tổng quan
Đông Nam Bộ là vùng công nghiệp, dịch vụ và cảng biển lớn nhất cả nước, với TP Hồ Chí Minh là trung tâm tài chính, thương mại; vành đai công nghiệp của Bình Dương cũ và Đồng Nai; cảng nước sâu ở Bà Rịa – Vũng Tàu cũ; dầu khí ngoài khơi. Phần Bình Phước cũ và Tây Ninh cũ là vùng cây công nghiệp như cao su, điều, mía, khoai mì.
Đồng bằng sông Cửu Long là vựa lúa, vựa trái cây và thuỷ sản. Lúa tập trung ở An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ mới và phần Long An cũ; trái cây ở Tiền Giang, Bến Tre, Vĩnh Long cũ; dừa ở Bến Tre, Trà Vinh cũ; tôm và rừng ngập mặn ở Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng cũ; cá tra dọc sông Tiền, sông Hậu. An Giang mới thêm du lịch biển đảo Phú Quốc; Cà Mau có cụm khí – điện – đạm và điện gió ven biển phía Bạc Liêu cũ.
Những thế mạnh này không thay đổi vì sáp nhập; thứ thay đổi là đơn vị quản lý và quy hoạch. Mỗi tỉnh miền Tây mới nay thường có đủ cả vùng ngọt phía thượng nguồn lẫn vùng mặn, lợ ven biển, nên việc chuyển đổi cây trồng, vật nuôi thích ứng xâm nhập mặn có thể được quy hoạch trong một tỉnh.
Đi lại trong Nam Bộ mới
Trục đường bộ quan trọng nhất của Nam Bộ là hướng TP Hồ Chí Minh – miền Tây, gồm quốc lộ 1 và tuyến cao tốc đi qua Long An cũ, Tiền Giang cũ tới Cần Thơ, cùng các cây cầu lớn vượt sông Tiền, sông Hậu. Sau sáp nhập, đoạn đầu của trục này nằm trong Tây Ninh mới, đoạn giữa trong Đồng Tháp và Vĩnh Long mới, đoạn cuối trong Cần Thơ mới. Tên tuyến, tên cầu không đổi; chỉ có tên tỉnh mà tuyến đi qua thay đổi.
Phía Đông Nam Bộ, các tuyến từ TP Hồ Chí Minh đi Vũng Tàu, đi Biên Hoà, đi Bình Dương cũ nay đều là đường trong nội thành phố hoặc giữa TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai. Đường thuỷ vẫn giữ vai trò lớn ở miền Tây: sà lan chở lúa gạo, vật liệu, các tuyến tàu khách ra đảo từ Rạch Giá, Hà Tiên đi Phú Quốc và các đảo của An Giang mới.
Về hàng không, Nam Bộ mới có các sân bay Tân Sơn Nhất và Côn Đảo thuộc TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Rạch Giá và Phú Quốc thuộc An Giang, Cà Mau; sân bay quốc tế Long Thành thuộc Đồng Nai. Giờ bay, hãng khai thác, lịch tàu thay đổi theo mùa, bạn nên kiểm trực tiếp với đơn vị vận tải trước khi đi. Trang không đưa giá vé hay lịch chạy cụ thể.
Tra cứu Nam Bộ mới: những điều nên nhớ
Vài mẹo giúp bạn khỏi nhầm khi đọc tài liệu cũ, đặt dịch vụ hay ghi địa chỉ:
- Thấy "Bình Dương", "Bà Rịa – Vũng Tàu" là tỉnh: nay thuộc TP Hồ Chí Minh; "Bình Phước": nay thuộc Đồng Nai; "Long An": nay thuộc Tây Ninh.
- Thấy "Tiền Giang": nay thuộc Đồng Tháp; "Bến Tre", "Trà Vinh": Vĩnh Long; "Hậu Giang", "Sóc Trăng": Cần Thơ; "Kiên Giang": An Giang; "Bạc Liêu": Cà Mau.
- Sân bay Rạch Giá và Phú Quốc nay thuộc An Giang; sân bay Côn Đảo thuộc TP Hồ Chí Minh; tên sân bay không đổi.
- Đặc sản giữ tên gốc: bưởi Năm Roi, dừa Bến Tre, nước mắm Phú Quốc, gạo ST của Sóc Trăng vẫn mang tên cũ, không đổi theo tỉnh mới.
- Câu hỏi "miền Tây có mấy tỉnh" cần ghi rõ theo địa giới nào: 13 tỉnh thành theo địa giới cũ; 5 tỉnh thành nằm gọn trong vùng cộng phần Long An cũ theo địa giới mới.
Nhớ được tám cặp ghép và trục sông Tiền, sông Hậu, bạn sẽ định vị được gần như mọi địa danh Nam Bộ trên bản đồ mới.
Câu hỏi thường gặp
Đồng bằng sông Cửu Long còn mấy tỉnh sau sáp nhập?
Có 5 tỉnh, thành nằm gọn trong vùng: Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang và Cà Mau. Long An cũ thuộc đồng bằng sông Cửu Long nay nằm trong Tây Ninh mới, nên tuỳ cách xếp vùng mà Tây Ninh có thể được tính hoặc không.
Đông Nam Bộ còn những tỉnh nào?
TP Hồ Chí Minh và Đồng Nai nằm gọn trong Đông Nam Bộ cũ. Tây Ninh mới gồm Tây Ninh cũ thuộc Đông Nam Bộ và Long An cũ thuộc đồng bằng sông Cửu Long; nhiều nguồn xếp Tây Ninh vào Đông Nam Bộ.
Bến Tre bây giờ thuộc tỉnh nào?
Bến Tre cũ cùng Trà Vinh cũ được ghép vào tỉnh Vĩnh Long từ 1/7/2025; trung tâm hành chính tỉnh Vĩnh Long mới đặt ở Vĩnh Long. Tên Bến Tre vẫn dùng trong tên đặc sản và nhiều tên gọi địa phương.
Trung tâm hành chính An Giang mới ở đâu?
Trung tâm hành chính tỉnh An Giang mới đặt ở Rạch Giá, vốn là tỉnh lỵ Kiên Giang cũ. Người dân Long Xuyên và các vùng An Giang cũ nay làm việc với cơ quan tỉnh tại khu vực này khi cần.
Tỉnh nào ở miền Tây có biển sau sáp nhập?
Cả năm tỉnh, thành miền Tây mới đều có biển: Đồng Tháp với Gò Công, Vĩnh Long với Bến Tre và Trà Vinh, Cần Thơ với Sóc Trăng, An Giang với Kiên Giang, Cà Mau với Bạc Liêu và bờ biển của chính mình.
Long An bây giờ thuộc tỉnh nào?
Long An cũ được ghép với Tây Ninh thành tỉnh Tây Ninh mới, trung tâm hành chính đặt ở Tân An, vốn là tỉnh lỵ Long An. Tên tỉnh dùng tên Tây Ninh, còn trung tâm lại ở phía Long An cũ.