Từ ngày 1/7/2025, loại đơn vị "thị trấn" không còn trong hệ thống hành chính; cấp xã chỉ còn xã, phường và đặc khu. Theo bảng đối chiếu, trong khoảng 617 thị trấn cũ, tuyệt đại đa số (khoảng 600) nay thuộc một xã mới, chỉ khoảng một chục thị trấn nằm trong phường, và vài thị trấn trên đảo như Cát Bà, Cái Rồng, Cô Tô nằm trong đặc khu.
Điều này làm nhiều người bất ngờ, vì thị trấn vốn là trung tâm đô thị nhỏ của huyện. Lý do nằm ở cách ghép: thị trấn được nhập cùng các xã nông thôn xung quanh thành một xã mới lớn, thường mang tên huyện cũ. Bài này giải thích kiểu chuyển đổi, nêu ví dụ đã đối chiếu, các trường hợp thị trấn thành phường hoặc bị chia, và cách ghi địa chỉ cho đúng.
Hơn 600 thị trấn cũ đã đi đâu
Trước 2025, mỗi huyện thường có một thị trấn làm huyện lỵ, có huyện có hai, ba thị trấn. Cả nước có khoảng 617 thị trấn theo bảng đối chiếu. Khi bỏ cấp huyện và sắp xếp cấp xã, mỗi thị trấn được ghép với một hoặc vài xã lân cận. Kết quả: khoảng 600 thị trấn cũ nay nằm trong xã, khoảng 12 nằm trong phường, khoảng 5 nằm trong đặc khu (một vài thị trấn bị chia nên tổng các nhóm nhỉnh hơn số thị trấn).
Phần lớn xã mới chứa thị trấn cũ lấy tên huyện cũ. Thị trấn Hóc Môn nằm trong xã Hóc Môn, thị trấn Cần Thạnh của Cần Giờ nằm trong xã Cần Giờ, thị trấn Liên Nghĩa của Đức Trọng nằm trong xã Đức Trọng. Có nơi xã mới giữ tên thị trấn: thị trấn Tầm Vu của Long An cũ thành xã Tầm Vu, thị trấn An Châu của An Giang cũ thành xã An Châu, thị trấn Tiên Thuỷ của Bến Tre cũ thành xã Tiên Thuỷ.
Cũng có nơi tên thị trấn biến mất hẳn: thị trấn Cái Tàu Hạ của Đồng Tháp cũ nằm trong xã Phú Hựu; thị trấn Lai Uyên của huyện Bàu Bàng cũ đứng riêng thành xã Bàu Bàng. Với người tra cứu, tên thị trấn cũ vì thế không phải lúc nào cũng còn trong tên xã mới.
Một hệ quả thực tế của việc gom thị trấn vào xã lớn là nhiều xã mới bây giờ có hai khuôn mặt: một lõi phố chợ đông đúc của thị trấn cũ và một vùng nông thôn rộng xung quanh. Người mới chuyển đến, người giao hàng hay người đi làm giấy tờ nên biết điều này để không ngạc nhiên khi thấy địa chỉ "xã" mà khung cảnh lại là phố xá, và ngược lại, một địa chỉ cùng xã có thể cách lõi phố vài chục ki-lô-mét ở vùng núi.
Ví dụ thị trấn cũ và đơn vị mới
Bảng dưới chọn ví dụ ở nhiều vùng, đủ ba loại kết quả. Tên tỉnh dùng tên tỉnh, thành mới:
| Thị trấn cũ (huyện cũ) | Nay thuộc | Tỉnh, thành mới | Kiểu |
|---|---|---|---|
| Hóc Môn (Hóc Môn) | Xã Hóc Môn | TP Hồ Chí Minh | Thành xã, tên huyện |
| Cần Thạnh (Cần Giờ) | Xã Cần Giờ | TP Hồ Chí Minh | Thành xã, tên huyện |
| Liên Nghĩa (Đức Trọng) | Xã Đức Trọng | Lâm Đồng | Thành xã, tên huyện |
| Tầm Vu (Châu Thành, Long An cũ) | Xã Tầm Vu | Tây Ninh | Thành xã, giữ tên thị trấn |
| Cái Tàu Hạ (Châu Thành, Đồng Tháp cũ) | Xã Phú Hựu | Đồng Tháp | Thành xã, tên khác |
| Gò Dầu (Gò Dầu) | Phường Gò Dầu | Tây Ninh | Thành phường |
| Chúc Sơn (Chương Mỹ) | Phường Chương Mỹ | Hà Nội | Thành phường, tên huyện |
| Mỹ Xuyên (Mỹ Xuyên, Sóc Trăng cũ) | Phường Mỹ Xuyên | Cần Thơ | Thành phường |
| Cao Lộc (Cao Lộc) | Phường Kỳ Lừa | Lạng Sơn | Vào phường của đô thị bên cạnh |
| Cát Bà (Cát Hải) | Đặc khu Cát Hải | Hải Phòng | Vào đặc khu |
Ba kiểu tên của xã mới (tên huyện, tên thị trấn, tên khác) xuất hiện song song ngay trong cùng một tỉnh, nên không thể suy ra từ ví dụ của tỉnh bên cạnh. Mỗi thị trấn cần được tra riêng, kể cả khi hai thị trấn nằm ở hai huyện liền kề của cùng một tỉnh cũ.
Vì sao phần lớn thị trấn thành xã chứ không thành phường
Phường là đơn vị dành cho khu vực đô thị, còn xã dành cho khu vực nông thôn. Một thị trấn cũ thường chỉ là lõi đô thị nhỏ, diện tích vài chục ki-lô-mét vuông, bao quanh là đồng ruộng, vườn, rẫy của các xã. Khi sáp nhập, thị trấn được ghép với các xã đó để đủ quy mô diện tích và dân số theo tiêu chuẩn mới; đơn vị sau ghép phần lớn diện tích là nông thôn, nên được xác định là xã.
Ngược lại, thị trấn nằm sát một đô thị lớn, hoặc đã có mật độ đô thị cao, có khả năng được ghép vào phường. Đó là trường hợp thị trấn Văn Điển ở rìa nội đô Hà Nội có một phần vào phường Hoàng Liệt, thị trấn Lạc Dương sát Đà Lạt vào phường Lang Biang - Đà Lạt, thị trấn Cao Lộc sát thành phố Lạng Sơn cũ vào phường Kỳ Lừa.
Vì vậy, việc thị trấn trở thành một phần của xã không có nghĩa nơi đó "kém đô thị đi". Khu phố chợ, trường học, bệnh viện, bến xe của thị trấn cũ vẫn nguyên chỗ. Thứ thay đổi là loại đơn vị hành chính mà lõi đô thị đó thuộc về, và trên địa chỉ chữ "thị trấn" được thay bằng chữ "xã".
Những thị trấn thành phường hoặc vào đặc khu
Vào phường của chính tên huyện. Thị trấn Chúc Sơn thành một phần phường Chương Mỹ (Hà Nội); thị trấn Gò Dầu thành phường Gò Dầu (Tây Ninh); thị trấn Mỹ Xuyên thành phường Mỹ Xuyên (Cần Thơ), cùng với một phần phường số của thành phố Sóc Trăng cũ.
Vào phường của đô thị lân cận. Thị trấn Lạc Dương vào phường Lang Biang - Đà Lạt; thị trấn Cao Lộc vào phường Kỳ Lừa; thị trấn Khánh Hải của Ninh Thuận cũ vào phường Ninh Chử (Khánh Hoà); thị trấn Phú Long của Bình Thuận cũ vào phường Hàm Thắng (Lâm Đồng); thị trấn Tân Bình của Bình Dương cũ vào phường Vĩnh Tân (TP Hồ Chí Minh).
Vào phường ở vùng ven đô công nghiệp. Thị trấn Kiện Khê của Hà Nam cũ vào phường Châu Sơn (Ninh Bình); thị trấn Trường Sơn của huyện An Lão vào phường Phù Liễn (Hải Phòng); thị trấn Lai Cách của Hải Dương cũ chia vào phường Việt Hoà và phường Tứ Minh (Hải Phòng).
Vào đặc khu. Các thị trấn trên huyện đảo như Cát Bà và Cát Hải (Hải Phòng), Cái Rồng và Cô Tô (Quảng Ninh), Trường Sa (Khánh Hoà) nay đều thuộc đặc khu cùng tên huyện đảo cũ.
Khi thị trấn cũ bị chia cho nhiều đơn vị
Một số thị trấn lớn hoặc nằm ở chỗ giáp ranh bị chia cho hai, ba đơn vị mới. Thị trấn Đông Anh cũ (Hà Nội) được chia cho các xã Đông Anh, Phúc Thịnh và Thư Lâm. Thị trấn Văn Điển cũ (Hà Nội) chia cho xã Thanh Trì, xã Đại Thanh và phường Hoàng Liệt. Thị trấn Lai Cách cũ chia cho hai phường của Hải Phòng.
Với những nơi này, câu "thị trấn X giờ là xã gì" có nhiều đáp án. Người ở khu phố chợ có thể thuộc một đơn vị, người ở đầu kia thị trấn thuộc đơn vị khác, thậm chí một bên là xã, một bên là phường như ở Văn Điển. Muốn biết chắc, phải dò theo khu phố, tổ dân phố hoặc đoạn đường trong đề án ranh giới của tỉnh.
Dấu hiệu nhận biết nhanh: khi tra một thị trấn cũ mà công cụ trả về nhiều hơn một đơn vị mới, hoặc hai nguồn cho hai tên khác nhau, gần như chắc là thị trấn đó bị chia. Lúc đó đừng chọn kết quả đầu tiên; hãy quay lại văn bản gốc và đọc từng dòng có tên thị trấn đó.
Ghi địa chỉ khi nhà ở thị trấn cũ
Chữ "thị trấn" và chữ "huyện" cùng rời khỏi địa chỉ. Một địa chỉ cũ dạng "khu phố 2, thị trấn Hóc Môn, huyện Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh" chuyển thành "khu phố …, xã Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh". Phần khu phố, tổ dân phố, số nhà, tên đường giữ như cũ cho đến khi địa phương có thông báo đặt lại tên, đánh lại số.
Một điểm hay khiến người dân băn khoăn: trong xã mới, các khu phố của thị trấn cũ có còn gọi là "khu phố" hay phải đổi thành "ấp", "thôn"? Việc tổ chức và đặt tên thôn, tổ dân phố do địa phương quyết định theo quy định riêng, có thể giữ hoặc điều chỉnh sau sáp nhập. Hãy theo thông báo của ủy ban nhân dân xã mới và ghi theo đúng tên đang được xã dùng.
Nếu bạn ở một thị trấn đã thành phường, như Gò Dầu hay Mỹ Xuyên, địa chỉ chỉ đổi chữ "thị trấn" thành "phường" và bỏ dòng huyện; tên tỉnh đổi nếu tỉnh cũ đã nhập, như Mỹ Xuyên từ Sóc Trăng sang Cần Thơ.
Trên các biểu mẫu điện tử, mục chọn đơn vị cấp xã thường không còn lựa chọn "thị trấn". Nếu một hệ thống vẫn hiện tên thị trấn cũ trong danh sách, đó là dấu hiệu danh mục chưa cập nhật; hãy chọn đúng xã, phường mới nếu có, hoặc báo cho đơn vị quản lý hệ thống thay vì chọn tên cũ cho tiện.
Thị trấn thành xã có ảnh hưởng gì đến đời sống
Với phần lớn việc thường ngày, thay đổi chủ yếu nằm trên giấy: tên đơn vị trên địa chỉ, nơi tiếp nhận hồ sơ. Nhà cửa, đất đai, trường lớp, chợ búa vẫn nguyên chỗ, và quyền sở hữu, sử dụng đất đã được ghi nhận không mất đi chỉ vì đổi loại đơn vị hành chính.
Một số quy định gắn với khái niệm đô thị hay nông thôn, như quy hoạch, chuẩn hạ tầng, cách phân loại đất trong bảng giá đất, có thể được áp dụng theo cách riêng sau khi sắp xếp. Đây là những vấn đề chuyên môn do cơ quan nhà nước hướng dẫn cụ thể, nên nếu việc của bạn phụ thuộc vào đó, như mua bán đất hay xin phép xây dựng, hãy hỏi trực tiếp cơ quan chuyên môn của tỉnh hoặc bộ phận một cửa của xã thay vì suy luận từ chữ "xã" hay "phường".
Về tâm lý, nhiều người quen gọi "lên thị trấn" khi đi chợ, đi khám bệnh. Cách nói này sẽ còn lâu trong đời sống, và cũng không sai khi dùng để chỉ một vùng. Chỉ cần nhớ khi ghi giấy tờ thì dùng tên xã, phường mới.
Câu hỏi thường gặp
Từ 7/2025 còn đơn vị nào tên là thị trấn không?
Không. Hệ thống hành chính mới chỉ còn ba loại đơn vị cấp xã là xã, phường và đặc khu. Mọi thị trấn cũ đều đã nằm trong một trong ba loại này.
Thị trấn huyện lỵ cũ có còn là trung tâm không?
Về hành chính, xã mới chứa thị trấn cũ thường đặt trụ sở ở khu vực thị trấn cũ, nhưng điều này do từng địa phương quyết định. Về đời sống, chợ, bến xe, trường học, bệnh viện vẫn nằm ở đó nên khu vực này vẫn là nơi tập trung dịch vụ của vùng.
Nhà ở thị trấn cũ có cần đổi sổ đỏ không?
Việc thay đổi địa giới hành chính không làm mất giá trị của giấy chứng nhận đã cấp. Khi nào cần cập nhật thông tin địa chỉ trên giấy là câu hỏi của thủ tục đất đai, nên kiểm quy định hiện hành hoặc hỏi văn phòng đăng ký đất đai.
Làm sao biết thị trấn cũ của mình có bị chia không?
Đọc văn bản sắp xếp cấp xã của tỉnh: nếu thị trấn được ghi nhập "một phần" vào một đơn vị mới, phần còn lại chắc chắn nằm ở đơn vị khác. Tra trên công cụ thấy nhiều hơn một kết quả cũng là dấu hiệu bị chia.
Vì sao xã mới lại lấy tên huyện chứ không lấy tên thị trấn?
Tên huyện thường quen thuộc với cả vùng hơn tên thị trấn, và giữ tên huyện giúp người dân nhận ra vùng đất cũ khi cấp huyện bị bỏ. Tuy vậy mỗi tỉnh có lựa chọn riêng, nên vẫn có xã giữ tên thị trấn hoặc mang tên khác hẳn.
Khu phố trong thị trấn cũ có phải đổi thành ấp, thôn không?
Việc tổ chức, đặt tên thôn, tổ dân phố do địa phương quyết định theo quy định riêng và có thể điều chỉnh sau sáp nhập. Hãy theo thông báo của ủy ban nhân dân xã mới và ghi đúng tên đang được dùng.