Tỉnh giáp biển sau sáp nhập: 21 tỉnh thành ven biển và 13 tỉnh không có biển

Sau sáp nhập 1/7/2025, Việt Nam có 21 tỉnh, thành giáp biển và 13 tỉnh, thành không có biển. 21 địa phương ven biển là Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hoà, Lâm Đồng, TP Hồ Chí Minh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau và An Giang. 13 địa phương không giáp biển là Hà Nội, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Lào Cai, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Đồng Nai và Tây Ninh.

Trước sáp nhập, 28 trong 63 tỉnh thành giáp biển. Số tỉnh ven biển giảm vì nhiều cặp tỉnh ven biển kề nhau được ghép lại, nhưng điều thú vị hơn là có tám cái tên trước đây là tỉnh nội địa nay trở thành tỉnh có biển: Hưng Yên, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ và An Giang. Bài này đi qua danh sách theo từng vùng, giải thích vì sao có thay đổi đó, và những điều cần biết về các đặc khu đảo.

Danh sách 21 tỉnh thành ven biển theo dải bờ biển

Đi từ bắc vào nam, bờ biển Việt Nam lần lượt thuộc các địa phương sau. Cột thứ ba cho biết phần bờ biển của tỉnh mới đến từ tỉnh cũ nào:

Cà Mau là trường hợp đặc biệt vì giáp biển ở hai phía, cả phía Biển Đông lẫn phía vịnh Thái Lan. Một tỉnh có thể xuất hiện ở hai dòng là vì vậy; tổng số tỉnh, thành ven biển vẫn là 21.

Tám cái tên từ tỉnh nội địa thành tỉnh có biển

Trước 7/2025, Hưng Yên, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ và An Giang đều không có biển. Sau sáp nhập, mỗi tỉnh mới mang tên này được ghép với một tỉnh ven biển: Hưng Yên với Thái Bình, Gia Lai với Bình Định, Đắk Lắk với Phú Yên, Lâm Đồng với Bình Thuận (cùng Đắk Nông), Đồng Tháp với Tiền Giang, Vĩnh Long với Bến Tre và Trà Vinh, Cần Thơ với Sóc Trăng (cùng Hậu Giang), An Giang với Kiên Giang.

Điều này dễ gây nhầm khi đọc tài liệu cũ. Một câu hỏi trắc nghiệm kiểu "tỉnh nào sau đây không giáp biển: Gia Lai, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hoà" có đáp án Gia Lai nếu theo địa giới cũ, nhưng không còn đúng với địa giới mới. Tương tự, nói "Cần Thơ là thành phố không có biển" chỉ đúng với Cần Thơ trước 2025; Cần Thơ mới có bờ biển của Sóc Trăng cũ ở vùng cửa sông Hậu.

Với người dân, thay đổi này chủ yếu mang ý nghĩa nhận diện: Gia Lai mới có cả cao nguyên cà phê lẫn cảng biển Quy Nhơn, Lâm Đồng mới có cả đồi thông Đà Lạt lẫn bãi biển Mũi Né. Với quy hoạch, các tỉnh này có thêm không gian kinh tế biển, cảng, du lịch biển, nuôi trồng thuỷ sản, những thứ trước đây phải phối hợp với tỉnh láng giềng.

13 tỉnh không có biển: nằm ở đâu, có gì chung

Mười một trong 13 tỉnh không giáp biển nằm ở phía Bắc: Hà Nội, Phú Thọ, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La. Đây là dải trung du và miền núi bao quanh châu thổ sông Hồng, cộng với chính Thủ đô. Hai tỉnh còn lại ở phía Nam là Đồng Nai và Tây Ninh. Miền Trung không còn tỉnh nào không có biển, vì mọi tỉnh cao nguyên đều đã được ghép với một tỉnh duyên hải.

Lạng Sơn đáng chú ý: tỉnh này giáp Quảng Ninh nhưng bản thân không có bờ biển. Bắc Ninh mới cũng vậy, dù rộng hơn nhiều so với Bắc Ninh cũ. Đồng Nai giáp TP Hồ Chí Minh ở vùng cửa sông nhưng bờ biển của khu vực này thuộc phần Cần Giờ và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, nay đều là TP Hồ Chí Minh.

Không có biển không có nghĩa là xa cảng. Hà Nội, Bắc Ninh, Phú Thọ, Thái Nguyên nằm trong bán kính một vài giờ đường bộ tới cảng Hải Phòng; Đồng Nai và Tây Ninh gần cụm cảng của TP Hồ Chí Minh. Nhiều tỉnh nội địa phía Bắc có lợi thế khác là cửa khẩu đường bộ với Trung Quốc hoặc Lào.

Một điểm hay bị hỏi trong giờ Địa lý: Hà Nội là thủ đô không giáp biển, và sau sáp nhập vẫn vậy vì Hà Nội không được ghép với tỉnh nào. Trong sáu thành phố trực thuộc trung ương, chỉ Hà Nội không có biển; Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh và Cần Thơ mới đều có bờ biển.

Các đặc khu đảo thuộc tỉnh nào

Đặc khu là gì trong bối cảnh này. Khi bỏ cấp huyện, các huyện đảo trước đây được tổ chức thành đặc khu, là đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc tỉnh. Cấp xã nay gồm ba loại: xã, phường và đặc khu.

Phía Bắc. Quảng Ninh có Vân Đồn và Cô Tô; Hải Phòng có Cát Hải và Bạch Long Vĩ.

Miền Trung. Quảng Trị có Cồn Cỏ; Đà Nẵng có Hoàng Sa; Quảng Ngãi có Lý Sơn; Khánh Hoà có Trường Sa; Lâm Đồng có Phú Quý, vốn thuộc Bình Thuận cũ.

Phía Nam. TP Hồ Chí Minh có Côn Đảo, vốn thuộc Bà Rịa – Vũng Tàu cũ; An Giang có Phú Quốc, Kiên Hải và Thổ Châu, đều thuộc Kiên Giang cũ.

Hệ quả thú vị. Lâm Đồng, một tỉnh gắn với hình ảnh cao nguyên, nay có cả một đặc khu đảo giữa biển; An Giang, quê lúa đầu nguồn sông Cửu Long, nay quản lý đảo Phú Quốc.

Khi ghi địa chỉ. Người sống trên đảo ghi tên đặc khu ở vị trí của xã hoặc phường, rồi tới tên tỉnh mới. Chi tiết ghi địa chỉ trên giấy tờ nằm ở mục địa chỉ mới của trang.

Tỉnh ven biển khác nhau thế nào: biển nông, biển sâu, biển châu thổ

Cùng gọi là "giáp biển" nhưng bờ biển các tỉnh rất khác nhau, và chính điều đó quyết định tỉnh làm được gì với biển. Bờ biển Quảng Ninh và Hải Phòng có vịnh kín, nhiều đảo đá vôi, thuận cho du lịch vịnh và cảng. Bờ biển Hưng Yên và Ninh Bình mới là bờ châu thổ, bãi bồi phù sa, rừng ngập mặn, đê biển, thuận cho nuôi trồng thuỷ sản và làm muối hơn là cảng nước sâu.

Từ Thanh Hoá trở vào, bờ biển miền Trung có nhiều đoạn núi ra sát biển, tạo vũng vịnh nước sâu: đây là chỗ đặt các khu kinh tế ven biển và cảng lớn như Nghi Sơn, Vũng Áng, Chân Mây, Dung Quất. Nam Trung Bộ có bờ cát dài, nắng nhiều, gió mạnh, thuận cho du lịch biển, làm muối và điện gió, điện mặt trời.

Bờ biển đồng bằng sông Cửu Long là bờ bùn và cửa sông, chịu ảnh hưởng triều mạnh, xói lở và xâm nhập mặn là chuyện thường trực. Ở đây kinh tế biển chủ yếu là nuôi tôm, khai thác thuỷ sản, rừng ngập mặn. Riêng An Giang mới, với phần Kiên Giang cũ, có bờ vịnh Thái Lan và các đảo, nên mang thêm du lịch đảo và khai thác xa bờ.

Bão, nước dâng và xâm nhập mặn: mặt khác của chuyện có biển

Giáp biển kéo theo những rủi ro thời tiết mà tỉnh nội địa ít gặp. Bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông thường ảnh hưởng tới Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ vào khoảng giữa mùa hè, rồi lùi dần vào Trung Bộ và Nam Trung Bộ vào những tháng cuối năm; Nam Bộ ít bị bão đổ bộ trực tiếp hơn nhưng không phải không có. Mỗi năm mỗi khác, nên lịch "mùa bão" chỉ nên hiểu là xu hướng, còn kế hoạch cụ thể phải theo bản tin dự báo chính thức.

Với các tỉnh mới vừa có biển vừa có núi như Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, mưa bão ở phía biển thường đi kèm lũ trên các sông ngắn và dốc chảy từ phía núi xuống. Khi tỉnh gộp cả thượng nguồn lẫn hạ lưu một con sông vào một địa giới, việc điều hành hồ chứa, sơ tán dân và cảnh báo lũ có thêm điều kiện phối hợp trong cùng một bộ máy.

Ở đồng bằng sông Cửu Long, mối lo lớn của các tỉnh ven biển là xâm nhập mặn vào mùa khô và sạt lở bờ biển, bờ sông. Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Tháp mới nay có phần ven biển của Sóc Trăng, Bến Tre, Trà Vinh, Tiền Giang cũ, nên những vấn đề trước đây chỉ là chuyện của tỉnh láng giềng giờ là chuyện của chính tỉnh mình. Người mua đất, làm vườn, nuôi tôm ở các vùng này nên theo dõi thông báo độ mặn của địa phương.

Dùng danh sách này thế nào cho đúng

Một vài lưu ý khi bạn trích danh sách tỉnh ven biển cho bài học, bài viết hay hồ sơ công việc:

• Ghi rõ "theo địa giới từ 1/7/2025"; danh sách 28 tỉnh ven biển cũ vẫn đúng với các tài liệu, số liệu trước thời điểm đó.
• Khi một tỉnh mới có biển nhờ ghép với tỉnh cũ, nhắc rõ phần bờ biển đến từ đâu để người đọc khỏi tưởng nhầm cao nguyên tự dưng có biển.
• Chiều dài bờ biển của từng tỉnh mới chỉ nên dùng khi có số đo chính thức công bố; cộng số của tỉnh cũ chỉ là ước tính.
• Tỉnh có cửa sông mà không có đoạn bờ biển hở như Tây Ninh mới (phần Long An cũ) thường không được tính là tỉnh ven biển.
• Đặc khu đảo không phải tỉnh: dân đảo làm thủ tục cấp tỉnh với tỉnh mà đặc khu trực thuộc.

Con số 21 tỉnh ven biển là cách đếm theo các tỉnh có đường bờ biển. Nếu sau này có văn bản quy định danh sách địa phương ven biển cho một mục đích riêng, như quản lý tổng hợp vùng bờ, hãy theo văn bản đó.

Câu hỏi thường gặp

Sau sáp nhập có bao nhiêu tỉnh thành giáp biển?

Có 21 tỉnh, thành giáp biển trên tổng số 34. Trước sáp nhập con số này là 28 trên 63. Số giảm vì nhiều cặp tỉnh ven biển kề nhau được ghép thành một, chứ đường bờ biển của cả nước không thay đổi.

Tỉnh nào không giáp biển sau sáp nhập?

Có 13 tỉnh, thành không giáp biển: Hà Nội, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Lào Cai, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh ở phía Bắc, cùng Đồng Nai và Tây Ninh ở phía Nam.

Gia Lai bây giờ có biển không?

Có. Gia Lai mới gồm Gia Lai cũ và Bình Định cũ, nên có toàn bộ bờ biển của Bình Định, trung tâm hành chính đặt ở Quy Nhơn. Tài liệu viết trước 7/2025 nói Gia Lai không có biển là đúng với địa giới lúc đó.

Miền Trung còn tỉnh nào không có biển không?

Không. Từ Thanh Hoá tới Lâm Đồng, mọi tỉnh, thành mới đều có bờ biển, kể cả những tỉnh mang tên cao nguyên như Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng, vì chúng được ghép với Bình Định, Phú Yên, Bình Thuận.

Cần Thơ có biển không?

Cần Thơ mới có biển nhờ phần Sóc Trăng cũ ở vùng cửa sông Hậu. Cần Thơ trước 7/2025 là thành phố không giáp biển. Đây là một trong tám cái tên chuyển từ nội địa thành có biển sau sáp nhập.

Đảo Phú Quốc bây giờ thuộc tỉnh nào?

Phú Quốc nay là đặc khu thuộc tỉnh An Giang, vì Kiên Giang cũ được ghép vào An Giang. Cùng thuộc An Giang còn có đặc khu Kiên Hải và Thổ Châu.