Quanh Hà Nội, theo bản đồ mới, có 5 tỉnh, thành dễ đi trong ngày hoặc cuối tuần: Bắc Ninh (gồm Bắc Giang cũ), Hưng Yên (gồm Thái Bình cũ), Ninh Bình (gồm Hà Nam, Nam Định cũ), Hải Phòng (gồm Hải Dương cũ) và Quảng Ninh (giữ nguyên). Cùng Hà Nội, sáu đơn vị này tạo thành vùng đồng bằng sông Hồng mở ra vịnh Bắc Bộ, nơi có bốn trong chín di sản thế giới của cả nước.
Sáp nhập làm các tỉnh quanh Hà Nội lớn hơn và đa dạng hơn. Ninh Bình mới không chỉ có Tràng An mà có cả chùa Tam Chúc của Hà Nam cũ và biển, rừng ngập mặn của Nam Định cũ. Hải Phòng mới có thêm Côn Sơn, Kiếp Bạc và làng gốm Chu Đậu. Bắc Ninh mới có thêm vùng vải Lục Ngạn và Tây Yên Tử. Bài này gợi ý đi chơi gần Hà Nội theo từng tỉnh mới, ghi những vùng mới gộp vào để bạn không bỏ sót.
Đi trong ngày hay cuối tuần từ Hà Nội
Thời gian đường bộ là khoảng thường gặp từ trung tâm Hà Nội khi đường thông thoáng, chưa tính tắc giờ cao điểm:
| Tỉnh, thành mới | Điểm đến gợi ý | Thời gian đường bộ | Nên đi |
|---|---|---|---|
| Hà Nội (ngoại thành) | làng cổ Đường Lâm, Ba Vì, chùa Hương | 1–2 giờ | trong ngày |
| Bắc Ninh | quan họ, chùa Dâu, chùa Bút Tháp, đền Đô; Vĩnh Nghiêm, Lục Ngạn, Tây Yên Tử (Bắc Giang cũ) | 1–2,5 giờ | trong ngày hoặc 2 ngày |
| Hưng Yên | phố Hiến, Chử Đồng Tử; chùa Keo, biển Đồng Châu (Thái Bình cũ) | 1–2,5 giờ | trong ngày hoặc 2 ngày |
| Ninh Bình | Tràng An, Tam Cốc, Hoa Lư, Tam Chúc; đền Trần, Xuân Thủy, Hải Lý (Nam Định cũ) | 1,5–3 giờ | 2–3 ngày |
| Hải Phòng | Côn Sơn, Kiếp Bạc, Chu Đậu (Hải Dương cũ); Đồ Sơn, Cát Bà | 1,5–3 giờ | 2–3 ngày |
| Quảng Ninh | vịnh Hạ Long, Yên Tử, Bái Tử Long, Cô Tô, Trà Cổ | 2–4 giờ | 2–4 ngày |
Đi đảo như Cát Bà, Cô Tô cần cộng thêm thời gian tàu và thời gian chờ chuyến; vào mùa hè, chuyến tàu cuối ngày có thể hết chỗ sớm. Các con số trên không phải lịch chạy xe, chỉ để ước lượng.
Ninh Bình mới: một tỉnh, ba vùng du lịch
Ninh Bình mới gộp ba tỉnh cũ, và mỗi phần mang một kiểu du lịch riêng. Phần Ninh Bình cũ là núi đá vôi và sông nước: Tràng An, Tam Cốc – Bích Động, cố đô Hoa Lư, Vân Long, rừng Cúc Phương (vườn quốc gia này trải qua Ninh Bình, Thanh Hóa và Hòa Bình cũ). Phần Hà Nam cũ có khu Tam Chúc với hồ và núi, nay là phường Tam Chúc. Phần Nam Định cũ là đồng bằng ven biển: đền Trần và khu di tích nhà Trần ở Thiên Trường, biển Quất Lâm, Thịnh Long, vườn quốc gia Xuân Thủy với bãi bồi cửa sông Hồng là nơi chim di cư dừng chân.
Một chuyến ba ngày có thể đi đủ ba kiểu: ngày đầu đi thuyền Tràng An, ngày hai qua Tam Chúc hoặc Cúc Phương, ngày ba xuống Nam Định cũ thăm đền Trần rồi ra biển hoặc Xuân Thủy. Trước đây đó là ba tỉnh; nay bạn chỉ ở trong một tỉnh. Người mê kiến trúc có thể ghé nhà thờ đá Phát Diệm (nay xã Phát Diệm) và những công trình nhà thờ ven biển vùng Hải Hậu cũ.
Khoảng cách giữa các vùng không nhỏ: từ Tràng An xuống Xuân Thủy mất vài giờ đường bộ. Nên chọn một hai vùng cho mỗi chuyến, đừng dồn cả ba vào một ngày.
Về chỗ ở, vùng Hoa Lư, Tam Cốc có nhiều nhà nghỉ, homestay nhìn ra ruộng và núi đá; vùng Nam Định cũ có chỗ ở tập trung ở khu trung tâm đô thị cũ và các thị trấn biển cũ như Thịnh Long, Quất Lâm (nay đã thành xã, phường mới). Chọn chỗ ở gần vùng định đi nhiều nhất để đỡ phải chạy xa mỗi sáng. Khi đặt phòng, địa chỉ có thể ghi tỉnh Nam Định hoặc Hà Nam cũ; cả hai cách ghi đều chỉ đúng nơi bạn sẽ tới, chỉ là chưa cập nhật.
Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên: những vùng mới gộp vào
Hải Phòng có thêm vùng di tích Hải Dương cũ. Ngoài Đồ Sơn, Cát Bà, phố cảng, Hải Phòng mới có khu Côn Sơn – Kiếp Bạc thuộc di sản thế giới mới, làng gốm Chu Đậu, đảo cò Chi Lăng Nam, vùng vải Thanh Hà. Từ Hà Nội, vùng Chí Linh cũ gần hơn trung tâm Hải Phòng cũ, nên có thể đi trong ngày.
Bắc Ninh có thêm vùng núi Bắc Giang cũ. Bắc Ninh vốn là vùng quan họ, chùa cổ, làng nghề như tranh Đông Hồ. Nay tỉnh có thêm chùa Vĩnh Nghiêm, khu Tây Yên Tử, hồ Khuôn Thần và vùng vải thiều Lục Ngạn, mùa vải chín khoảng tháng 6.
Hưng Yên có thêm biển. Hưng Yên cũ là tỉnh nội đồng, nay gộp Thái Bình nên có bờ biển với biển Đồng Châu, cồn Vành, cùng chùa Keo nổi tiếng kiến trúc gỗ. Phố Hiến, đền Chử Đồng Tử, vùng nhãn lồng vẫn là điểm đến quen của Hưng Yên cũ.
Quảng Ninh giữ nguyên nhưng tên phường đổi. Hạ Long, Yên Tử, Vân Đồn, Cô Tô, Móng Cái vẫn trong Quảng Ninh. Vân Đồn và Cô Tô nay là đặc khu; thành phố Móng Cái cũ chia thành các phường Móng Cái 1, 2, 3 và vài xã.
Gợi ý ba chuyến cuối tuần theo bản đồ mới
Chuyến di sản nhà Trần (2 ngày): Hà Nội → Côn Sơn, Kiếp Bạc (Hải Phòng) → Yên Tử (Quảng Ninh), nghỉ đêm ở Uông Bí hoặc Hạ Long. Ngày hai có thể đi vịnh nửa ngày rồi về. Hành trình này chạm hai cụm của di sản Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc; muốn đủ ba cụm, thêm Vĩnh Nghiêm ở Bắc Ninh vào sáng ngày đầu.
Chuyến biển gần (2 ngày): Hà Nội → Hưng Yên (vùng Thái Bình cũ, chùa Keo, biển Đồng Châu) → Ninh Bình (vùng Nam Định cũ, Thịnh Long hoặc Quất Lâm). Đây là vùng biển còn vắng, hợp người tìm chỗ yên tĩnh hơn là bãi tắm đông đúc.
Chuyến làng nghề và quan họ (1 ngày): Hà Nội → Bắc Ninh: chùa Dâu, chùa Bút Tháp, làng tranh Đông Hồ, nghe quan họ ở các làng gốc nếu gặp dịp. Hưng Yên và Bắc Ninh đều có nhiều làng nghề, hợp với người đi theo nhóm nhỏ, có thời gian trò chuyện với nghệ nhân.
Cả ba chuyến đều dễ đi bằng ô tô hoặc xe khách; xe máy đi được nhưng nên tránh quốc lộ giờ cao điểm. Những dịp lễ hội đầu năm, đường vào các khu di tích rất đông, nên đi sớm.
Nếu đi cùng gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, nên chọn chuyến có một điểm chính và chỗ nghỉ gần đó, thay vì chạy ba bốn nơi trong ngày. Quãng đường giữa các tỉnh quanh Hà Nội tuy ngắn nhưng đường vào làng, vào khu di tích thường hẹp, mất nhiều thời gian hơn bản đồ ước tính.
Mẹo đi chơi gần Hà Nội sau sáp nhập
Vài lưu ý thực tế, phần lớn liên quan đến tên gọi và thông tin:
- Khi tìm thông tin lễ hội, tra theo tên tỉnh mới; nhiều trang thông tin tỉnh cũ đã gộp vào tỉnh mới.
- Tên bến xe, tên tuyến xe khách vẫn dùng tên đô thị cũ như Hải Dương, Thái Bình, Nam Định, Phủ Lý, Bắc Giang.
- Đặc sản giữ tên vùng cũ: vải Thanh Hà, vải Lục Ngạn, nhãn lồng Hưng Yên, bánh cáy Thái Bình, nem nắm Nam Định vẫn gọi như cũ.
- Mùa lễ hội tập trung đầu năm âm lịch: hội Lim (Bắc Ninh), hội chùa Keo, lễ khai ấn đền Trần (Nam Định cũ), hội Yên Tử. Đường đông, bãi xe đầy, nên đi sớm hoặc tránh ngày chính hội.
- Mùa hè là mùa biển ở Đồ Sơn, Cát Bà, Hạ Long, Quất Lâm; mùa thu và đầu đông là mùa đẹp để đi di tích, làng nghề vì trời khô mát.
Ngắn gọn: các tỉnh quanh Hà Nội to hơn trước, nên một chuyến "đi Ninh Bình" hay "đi Hải Phòng" có thể là ba bốn trải nghiệm khác nhau. Hãy chọn vùng cụ thể trong tỉnh khi lên kế hoạch.
Hà Nội ngoại thành và Quảng Ninh: hai cực của vùng
Hà Nội đã mở rộng từ năm 2008 khi tỉnh Hà Tây cũ cùng một số xã của Vĩnh Phúc và Hòa Bình nhập vào, và Hà Nội không đổi ranh giới trong lần sáp nhập 2025. Vì vậy, nhiều nơi người ta quen gọi là "đi tỉnh" thật ra vẫn trong thủ đô: làng cổ Đường Lâm ở vùng Sơn Tây, vườn quốc gia Ba Vì, chùa Hương ở vùng Mỹ Đức, chùa Tây Phương, chùa Thầy ở vùng Quốc Oai, Thạch Thất. Một ngày cuối tuần đi ngoại thành Hà Nội không phải lo thay đổi tỉnh, chỉ cần biết tên phường xã mới để tìm đường.
Ở cực bên kia, Quảng Ninh là tỉnh giữ nguyên nhưng có nhiều kiểu du lịch nhất vùng: vịnh Hạ Long và vịnh Bái Tử Long cho người thích biển đảo, Yên Tử cho người thích núi và di tích, Cô Tô và Quan Lạn cho người muốn đảo vắng hơn, bãi Trà Cổ ở Móng Cái cho người muốn đi tới điểm cực đông bắc của bờ biển. Từ Hà Nội, cao tốc qua Hải Phòng giúp tới Hạ Long nhanh hơn trước nhiều, nên chuyến hai ngày một đêm là đủ để đi vịnh.
Một gợi ý cân bằng: nếu bạn có bốn ngày, dành một ngày cho ngoại thành Hà Nội, một ngày Bắc Ninh hoặc Hưng Yên, và hai ngày Quảng Ninh hoặc Ninh Bình. Như vậy là chạm đủ ba kiểu cảnh quan của vùng: đồi núi bán sơn địa, đồng bằng làng mạc và biển đảo.
Mùa nào đi đâu quanh Hà Nội
Tháng giêng, tháng hai âm lịch. Mùa lễ hội: chùa Hương, Yên Tử, hội Lim, đền Trần. Không khí đông vui nhưng đường sá kẹt, nên đi ngày thường và xuất phát sớm.
Tháng 5 – tháng 6. Lúa chín ở Tam Cốc, mùa vải ở Thanh Hà và Lục Ngạn. Trời đã nóng, nên đi sáng sớm và chiều muộn.
Tháng 6 – tháng 8. Mùa biển: Hạ Long, Cô Tô, Cát Bà, Đồ Sơn, biển Thái Bình và Nam Định cũ. Theo dõi bão, vì tàu ra đảo tạm dừng khi có cảnh báo.
Tháng 9 – tháng 12. Trời khô, mát, hợp đi di tích, làng nghề, đạp xe đồng quê, ngắm chim di cư ở Xuân Thủy. Đây là mùa dễ chịu nhất cho những chuyến đi trong ngày.
Tháng 12 – tháng 1. Gió mùa đông bắc về, trời lạnh và hanh, đôi khi mưa phùn. Hợp với những chuyến tham quan trong nhà như bảo tàng, đình chùa cổ, làng gốm, hoặc tắm khoáng nóng. Biển lúc này vắng, sóng to, không hợp tắm nhưng vẫn đẹp để ngắm cảnh và chụp ảnh.
Câu hỏi thường gặp
Chùa Tam Chúc bây giờ thuộc tỉnh nào?
Khu Tam Chúc trước thuộc Kim Bảng, Hà Nam; từ 1/7/2025 Hà Nam nhập vào Ninh Bình, khu này nay thuộc phường Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình. Từ Hà Nội đi đường bộ khoảng hơn một giờ.
Côn Sơn, Kiếp Bạc thuộc Hải Dương hay Hải Phòng?
Nay thuộc thành phố Hải Phòng, vì Hải Dương đã nhập vào Hải Phòng. Hai khu di tích nằm ở vùng Chí Linh cũ và là một phần của di sản thế giới Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Từ Hà Nội đi biển gần nhất ở đâu?
Đồ Sơn (Hải Phòng) và Hạ Long (Quảng Ninh) là hai nơi quen thuộc. Vùng biển Thái Bình cũ (nay Hưng Yên) và Nam Định cũ (nay Ninh Bình) cũng không xa, vắng hơn, hợp nghỉ ngơi yên tĩnh.
Vườn quốc gia Xuân Thủy nay thuộc tỉnh nào?
Xuân Thủy ở vùng Giao Thủy của Nam Định cũ, nay thuộc tỉnh Ninh Bình. Đây là vùng đất ngập nước ven biển ở cửa sông Hồng, nổi tiếng với chim di cư vào mùa đông.
Đi vải Lục Ngạn thì nay là đi tỉnh nào?
Lục Ngạn thuộc Bắc Giang cũ, nay thuộc tỉnh Bắc Ninh. Mùa vải chín thường khoảng tháng 6, tuỳ năm. Tên đặc sản vải thiều Lục Ngạn vẫn giữ nguyên.
Có nên đi Ninh Bình mới trong một ngày không?
Một ngày chỉ đủ cho một vùng, ví dụ Tràng An và Hoa Lư, hoặc Tam Chúc. Muốn đi cả vùng Nam Định cũ như đền Trần, biển, Xuân Thủy, nên dành hai đến ba ngày.