Xã Hồ Thị Kỷ

Tổng quan

Xã Hồ Thị Kỷ là xã duy nhất của tỉnh Cà Mau được giữ nguyên trong đợt sắp xếp năm 2025 – 63 xã, phường khác đều hình thành do nhập. Xã nằm ngay phía tây bắc đô thị Cà Mau, ở nơi ba dòng sông lớn của bán đảo gặp nhau: sông Trẹm, sông Cái Tàu và sông Ông Đốc. Tên xã là tên một nữ biệt động sinh ra trên chính mảnh đất này.

Theo số liệu sắp xếp năm 2025, xã rộng 93,6 km², dân số 27.283 người; trụ sở đặt trên đường Võ Văn Kiệt, ấp Tắc Thủ. Các cao tốc Cần Thơ – Cà Mau, Cà Mau – Đất Mũi và tuyến Xuyên Á đều đi qua địa bàn, khiến xã nông nghiệp này thành một nút giao thông của tỉnh.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã được giữ nguyên từ xã cũ, và là tên người. Hồ Thị Kỷ (1949–1970) sinh ở ấp Cây Khô, xã Tân Lợi, quận Thới Bình, tỉnh Bạc Liêu cũ – nay là ấp Cây Khô của xã. Gia đình bà có nhiều người tham gia kháng chiến; mẹ bà, bà Đào Thị Nhung, được phong Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Từ giao liên, bà vào đội biệt động thị xã Cà Mau, năm 1969 tổ chức nhiều trận đánh vào thị xã. Ngày 3/4/1970, trong trận đánh Ty Cảnh sát Cà Mau, bà trực tiếp đặt mìn và kích nổ sớm để không lỡ thời cơ, hy sinh cùng đồng đội. Tháng 5/1971 bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Theo Wikipedia tiếng Việt, để ghi nhận chiến công của bà, xã Tân Lợi – nơi bà sinh ra – được đổi tên thành xã Hồ Thị Kỷ. Năm 1979 một nửa xã lại được tách ra lập một xã Tân Lợi mới (thuộc huyện Cà Mau), về sau nhập vào xã Tân Phú; phần còn lại giữ tên Hồ Thị Kỷ tới nay.

Vì là họ tên người, ba âm tiết không nên đọc theo nghĩa chữ. Theo lối viết Hán Việt thông dụng, họ Hồ là 胡, chữ lót thị của nữ giới là 氏; còn chữ Kỷ trong tên bà không có nguồn ghi (có thể là 己, 紀… nhưng không xác định được), nên không gán. Tên bà còn được đặt cho Trường THPT Hồ Thị Kỷ (phường An Xuyên, lập năm 1975) và đường phố ở nhiều địa phương Cà Mau, An Giang, Cần Thơ, TP Hồ Chí Minh. Không có xã, phường nào khác cùng tên.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp phường An Xuyên và xã Tân Lộc ở phía đông, xã Khánh An ở phía tây, phường Lý Văn Lâm ở phía nam, xã Thới Bình ở phía bắc; kênh Láng Trâm là ranh giới tự nhiên với Thới Bình.

Điểm đặc biệt về thủy văn: sông Ông Đốc (dài khoảng 58 km) bắt nguồn từ ngã ba sông Cái Tàu – sông Trẹm rồi chảy về phía tây ra Vịnh Thái Lan; sông Trẹm chảy lên phía bắc qua Thới Bình, sông Cái Tàu đi về vùng U Minh. Vùng giáp nước ấy nằm quanh ranh giới xã với Khánh An. Địa hình là đồng bằng thấp, đất phèn, cao độ dưới 1 m, khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo.

Lịch sử

Làng Tân Lợi

Thời Pháp, Tân Lợi là một làng thuộc tổng Long Thủy (1917), rồi tổng Long Thới (từ 1924) của quận Cà Mau, tỉnh Bạc Liêu. Năm 1956 xã Tân Lợi nằm trong huyện Thới Bình của chính quyền kháng chiến. Vùng này là quê của nhiều người kháng chiến: Anh hùng Lý Văn Lâm cũng khởi đầu từ đội du kích xã Tân Lợi năm 1959.

Xã Hồ Thị Kỷ

Sau khi bà Hồ Thị Kỷ hy sinh (1970), xã Tân Lợi mang tên bà. Sau 1975 xã thuộc huyện Thới Bình. Theo Quyết định 275-CP năm 1979, một nửa xã chuyển sang huyện Cà Mau lập xã Tân Lợi; phần còn lại của Hồ Thị Kỷ được xác định giáp xã Tân Hải ở phía đông, sông Trèm Trẹm và xã Khánh Thới ở phía tây, huyện Cà Mau ở phía nam, xã Thới Hòa ở phía bắc.

Giữ nguyên năm 2025

Nghị quyết 1655/NQ-UBTVQH15 lập xã Hồ Thị Kỷ thuộc tỉnh Cà Mau trên cơ sở giữ nguyên toàn bộ diện tích, dân số của xã Hồ Thị Kỷ thuộc huyện Thới Bình. Theo Wikipedia, đây là trường hợp duy nhất “giữ nguyên” trong 64 đơn vị cấp xã của tỉnh.

Dân cư – xã hội

Theo số liệu sắp xếp năm 2025, xã có 27.283 người; Wikipedia ghi dân số năm 2026 khoảng 27.541 người và diện tích 93,9 km² (lệch nhỏ so với số sắp xếp). Xã chia thành các ấp 1, 2, Bào Nhàn, Bến Gỗ, Cái Bát, Cây Khô, Cây Sộp, Đường Đào, Tắc Thủ, Xóm Lá, Xóm Sở.

Cư dân chủ yếu là người Kinh, sống dọc sông và kênh. Ngoài bà Hồ Thị Kỷ, xã còn là quê của Anh hùng LLVTND Huỳnh Thị Kim Liên và ông Dương Thanh Bình, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội (theo Wikipedia).

Kinh tế

Kinh tế dựa vào nông nghiệp và thủy sản như vùng Thới Bình: lúa, tôm – lúa, cá đồng, vườn. Nằm sát đô thị Cà Mau và có nhiều trục đường lớn đi qua, xã có lợi thế về dịch vụ, vận tải, và cung cấp thực phẩm cho trung tâm tỉnh. Cụm khí – điện – đạm Cà Mau đặt ở xã Khánh An liền kề phía tây.

Văn hóa – xã hội

Ký ức kháng chiến là lớp văn hóa nổi bật của xã: tên xã, quê của nhiều anh hùng, người mẹ Việt Nam anh hùng. Đời sống tín ngưỡng của nông dân Nam Bộ – cúng đình, thờ Thần Nông, đờn ca tài tử – hiện diện như ở các xã lân cận. Nguồn tra được chưa ghi nhận di tích xếp hạng cấp quốc gia trên địa bàn xã.

Giao thông

Đường bộ: Đường Hành lang ven biển phía Nam (Xuyên Á), cao tốc Cần Thơ – Cà Mau và cao tốc Cà Mau – Đất Mũi (theo Wikipedia). Đường thủy: sông Trẹm, sông Cái Tàu, sông Ông Đốc, kênh Láng Trâm.

Bản đồ Xã Hồ Thị Kỷ

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Hồ Thị Kỷ được lập từ 1 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1655/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Thới Bình trước đây

• Xã Biển Bạch 35.702
• Xã Tân Lộc 35.450
• Xã Thới Bình 38.116
• Xã Trí Phải 49.770