Xã Vĩnh Lộc

Tổng quan

Ở rìa tây bắc của vùng Bạc Liêu cũ, xã Vĩnh Lộc là nơi đất Cà Mau hiện nay chạm tới vùng An Giang (Kiên Giang cũ) và Cần Thơ (Hậu Giang cũ). Đây là vùng cánh đồng lúa – tôm mênh mông thuộc tiểu vùng chuyển đổi sản xuất của huyện Hồng Dân cũ. Từ 1/7/2025, xã thuộc tỉnh Cà Mau.

Theo số liệu sắp xếp năm 2025, xã có khoảng 92,48 km² và 24.009 người: xã Vĩnh Lộc cũ khoảng 48,47 km² và 12.047 người, xã Vĩnh Lộc A khoảng 44,01 km² và 11.962 người (số liệu từng xã theo Wikipedia tiếng Việt). Hai xã gần như ngang nhau về quy mô, vốn cùng một gốc trước năm 2003.

Tên gọi và ý nghĩa

Xã giữ tên xã Vĩnh Lộc cũ, đơn vị gốc mà từ đó xã Vĩnh Lộc A được tách ra năm 2003. Tên Vĩnh Lộc đã có ít nhất từ năm 1958, khi xã Vĩnh Lộc thuộc tổng Thanh Yên, quận Phước Long; năm 1963 ấp Ngan Dừa của xã Vĩnh Lộc được chọn làm quận lỵ quận Kiến Thiện – nghĩa là thị trấn Ngan Dừa sau này vốn mọc lên trên đất Vĩnh Lộc.

Theo nghĩa chữ thường dùng trong địa danh, Vĩnh là 永 – lâu dài, mãi mãi; Lộc là 祿 – bổng lộc, phúc lộc (như trong bộ ba "phúc – lộc – thọ"). Ghép lại, Vĩnh Lộc là "phúc lộc lâu bền" – một tên cầu chúc thường gặp. Âm "lộc" còn có chữ 鹿 (con hươu), nên chữ Hán nêu trên là cách hiểu phổ biến, chưa đối chiếu được với văn bản gốc.

Tên Vĩnh Lộc rất phổ biến trên cả nước. Sau sắp xếp năm 2025, Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Thanh Hóa đều có xã Vĩnh Lộc; khi ghi địa chỉ cần kèm tên tỉnh Cà Mau.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Hồng Dân ở phía đông, tỉnh An Giang ở phía tây, xã Ninh Thạnh Lợi ở phía nam, thành phố Cần Thơ và tỉnh An Giang ở phía bắc.

Xã thuộc tiểu vùng chuyển đổi sản xuất phía tây nam kênh Ngan Dừa – Cầu Sập: địa hình thấp (khoảng 0,3–0,5 m), chịu ảnh hưởng cả triều biển Đông lẫn triều biển Tây qua các trục kênh Quản Lộ – Phụng Hiệp, Cộng Hòa – Tây Ký, Hòa Bình – Vĩnh Lộc; mùa khô nước kênh nhiễm mặn, mùa mưa được rửa ngọt. Đất phèn chiếm phần lớn diện tích. Theo tài liệu của huyện cũ, một số ấp của Vĩnh Lộc và Vĩnh Lộc A trũng hơn mặt bằng chung 20–30 cm. Công trình cống Cái Lớn – Cái Bé ở phía Kiên Giang cũ được kỳ vọng giúp vùng này giữ ngọt tốt hơn trong mùa khô.

Lịch sử

Trước năm 1975

Năm 1958, xã Vĩnh Lộc thuộc tổng Thanh Yên, quận Phước Long. Ngày 18/4/1963, chính quyền Việt Nam Cộng hòa tách một phần quận Phước Long và quận Long Mỹ để lập quận Kiến Thiện, đặt quận lỵ tại ấp Ngan Dừa của xã Vĩnh Lộc; Vĩnh Lộc thuộc tổng Thiện Hạnh.

Sau năm 1975

Xã thuộc huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu (từ 1976 thuộc Minh Hải). Ngày 25/7/1979, Quyết định 275-CP chia xã Vĩnh Lộc thành ba xã Vĩnh Hiếu, Vĩnh Lộc, Vĩnh Trung, đồng thời lấy một phần đất Vĩnh Lộc lập thị trấn Ngan Dừa. Ngày 14/2/1987, xã Vĩnh Hiếu giải thể, nhập vào Vĩnh Lộc (3.808 ha, 7.896 nhân khẩu) và Vĩnh Trung. Ngày 24/12/2003, Nghị định 166/2003/NĐ-CP lập xã Vĩnh Lộc A từ 4.237,10 ha và 9.314 nhân khẩu của xã Vĩnh Lộc; xã Vĩnh Lộc còn 4.651,26 ha.

Sắp xếp năm 2025

Theo khoản 37 Điều 1 Nghị quyết 1655/NQ-UBTVQH15, xã Vĩnh Lộc được lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Vĩnh Lộc A và xã Vĩnh Lộc. Đến cuối năm 2025 xã có 13 ấp: Ba Đình, Bần Ổi, Bến Bào, Bình Lộc, Cầu Đỏ, Lộ Xe, Lộ Xe A, Nhụy Cầm, Sơn Trắng, Vĩnh Bình, Vĩnh Hòa, Vĩnh Thành Lập, Vĩnh Thạnh.

Dân cư – xã hội

Khoảng 24.000 người sống rải dọc kênh và lộ nông thôn. Cơ cấu dân tộc vùng Hồng Dân cũ gồm người Kinh (khoảng 86%), người Khmer (gần 13%) và người Hoa. Xã có hệ thống trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở kế thừa từ hai xã cũ (Wikipedia liệt kê 8 trường, trong đó có các điểm trường ở ấp Bến Bào, Lộ Xe).

Kinh tế

Kinh tế chủ yếu là mô hình tôm – lúa: mùa khô lấy nước mặn nuôi tôm (chủ yếu tôm sú, độ mặn nước kênh mùa khô có thể khá cao), mùa mưa rửa mặn để cấy một vụ lúa trên đất tôm. Huyện Hồng Dân cũ năm 2021 có gần 25.000 ha lúa trên đất tôm, trồng giống trung ngày và lúa Một bụi đỏ – giống lúa đặc sản thích nghi với đất nhiễm mặn, gạo Một bụi đỏ là sản phẩm OCOP của huyện. Ngoài tôm, nông dân thả kèm cua, cá trong vuông.

Văn hóa – du lịch

Huyện Hồng Dân cũ giới thiệu tuyến du lịch sinh thái Ngan Dừa – Vĩnh Lộc – Vĩnh Lộc A – Vàm Chắc Băng, trong đó Vĩnh Lộc là điểm dừng chân để ngắm cánh đồng tôm – lúa. Đời sống tín ngưỡng của cư dân gồm chùa Khmer, chùa Bắc tông, nhà thờ, thánh thất như mặt bằng chung của vùng. Chưa có công trình nào trên địa bàn xã trong danh mục di tích quốc gia.

Hành chính

Địa chỉ sau sắp xếp ghi theo hai cấp: "ấp …, xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau", không còn cấp huyện Hồng Dân và tỉnh Bạc Liêu. Do tên Vĩnh Lộc trùng với xã ở Thành phố Hồ Chí Minh và Thanh Hóa, việc ghi đủ tên tỉnh đặc biệt cần thiết với thư từ, hàng hóa gửi đi xa. Một số tên ấp như Vĩnh Bình, Vĩnh Hòa, Vĩnh Thạnh cũng trùng tên các xã ở nơi khác, nên ghi đủ cả cấp xã. Thủ tục hành chính được giải quyết tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã.

Bản đồ Xã Vĩnh Lộc

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Vĩnh Lộc được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1655/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Hồng Dân trước đây

• Xã Hồng Dân 13.838
• Xã Ninh Quới 13.994
• Xã Ninh Thạnh Lợi 14.437