Phường Ninh Kiều

Tổng quan

Phường Ninh Kiều là lõi đô thị lâu đời nhất của Thành phố Cần Thơ: đất thôn Tân An thời Nguyễn, nơi người dân quen gọi là "Cần Thơ" trước cả khi cái tên ấy thành tên hạt, tên tỉnh. Phường trải dọc bờ phải sông Hậu và bờ bắc sông Cần Thơ, ôm trọn bến Ninh Kiều, chợ cổ Cần Thơ và khu phố cũ quanh đường Hai Bà Trưng.

Với 5,42 km² và 119.547 người, mật độ khoảng 22.000 người/km² – cao nhất trong 103 đơn vị cấp xã của Thành phố Cần Thơ sau sắp xếp, gấp đôi phường đứng thứ hai là Tân An. Trụ sở phường đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân quận Ninh Kiều cũ. Trên địa bàn tập trung nhiều cơ quan của thành phố, cơ sở chính của Trường Đại học Cần Thơ (khu II, đường 3 Tháng 2) và các trục thương mại lớn như Hòa Bình, 30 Tháng 4, Mậu Thân, 3 Tháng 2.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường mới lấy lại tên quận Ninh Kiều (2004–2025), và xa hơn là tên bến Ninh Kiều – nằm ngay trong địa bàn phường. Không phường cũ nào trong ba phường hợp thành mang tên này; tên được chọn vì gắn với địa danh biểu tượng của cả thành phố.

Bản thân chữ "Ninh Kiều" không có gốc ở Nam Bộ. Đó là tên một cây cầu bắc qua sông Ninh Giang (sông Đáy) vùng Chúc Sơn, Chương Mỹ (Hà Nội), nơi năm 1426 nghĩa quân Lam Sơn phục kích, chặt cầu, đánh tan quân Minh; Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi có câu "Ninh Kiều máu chảy thành sông, tanh hôi vạn dặm". Viết bằng chữ Hán là 寧橋: ninh 寧 là yên ổn, ở đây là phần tên của sông Ninh Giang; kiều 橋 là cây cầu. Nghĩa đen là "cầu (trên sông) Ninh".

Tên được đưa vào Cần Thơ khoảng năm 1957–1958. Tỉnh trưởng Phong Dinh Đỗ Văn Chước cho lập công viên cây kiểng và bến dạo mát ở bến sông đầu chợ, theo đề xuất của Trưởng ty Nông nghiệp Ngô Văn Tâm; ông đề nghị lấy tên trận Ninh Kiều đặt cho công viên và bến. Ngày 4/8/1958, Bộ trưởng Nội vụ Lâm Lễ Trinh xuống Cần Thơ khánh thành và đọc nghị định đặt tên. Trước đó, bến có tên Pháp là Quai de Commerce (bến Thương mại), dân gian gọi bến Hàng Dương theo hàng cây dương ven sông, hoặc bến Lê Lợi theo tên con đường dọc mé sông.

Cũng nên phân biệt với tên "Cần Thơ": theo Wikipedia tiếng Việt, Gia Định thành thông chí chép địa danh này là 芹苴, còn tên Nôm "Cần Thơ" vốn dùng cho thôn Tân An – tức chính vùng phường Ninh Kiều nay. Cả nước không có xã, phường nào khác tên Ninh Kiều.

Địa lý

Phường nằm ở ngã ba sông Hậu – sông Cần Thơ. Theo mô tả trên Wikipedia tiếng Việt, phía đông và phía bắc giáp phường Cái Khế, phía tây giáp phường Tân An, phía nam là sông Cần Thơ, bên kia sông là phường Hưng Phú.

Địa hình là dải đất giồng ven sông, thấp và bằng, cao trình trung bình chỉ 1–2 m như phần lớn Cần Thơ. Mạng rạch nội thị như rạch Khai Luông (giữa bến Ninh Kiều và cồn Cái Khế), rạch Ngỗng chảy qua khu dân cư; mùa nước nổi và triều cường cuối năm là lúc dễ ngập các đường thấp. Khí hậu cận xích đạo gió mùa, nóng quanh năm, mùa mưa từ khoảng tháng 5 đến tháng 11.

Lịch sử

Thôn Tân An – "Cần Thơ"

Thời Nguyễn, vùng này là thôn Tân An và thôn Thới Bình thuộc tổng Định Bảo, huyện Vĩnh Định, phủ Tân Thành, tỉnh An Giang; năm 1839 chuyển sang huyện Phong Phú, phủ Tuy Biên. Sau khi Pháp lập hạt tham biện Cần Thơ (1876) rồi tỉnh Cần Thơ (1900), tỉnh lỵ đặt tại làng Tân An; về sau làng Thới Bình được nhập vào Tân An. Năm 1913 Pháp lập quận Châu Thành, quận lỵ cũng ở Tân An.

Thị xã và thành phố Cần Thơ

Năm 1956, tỉnh Cần Thơ đổi tên là Phong Dinh, tỉnh lỵ vẫn gọi là Cần Thơ. Ngày 30/9/1970, xã Tân An cùng các phần đất phụ cận được cải biến thành thị xã Cần Thơ; năm 1971 thị xã chia thành Quận Nhứt (khu phố An Cư, An Hòa, An Lạc, An Nghiệp, An Thới) và Quận Nhì (Hưng Lợi, Hưng Phú, Hưng Thạnh); năm 1972 các khu phố đổi thành phường. Năm 1976 hai quận bị giải thể. Quyết định 174-CP ngày 21/4/1979 chia lại các phường: An Lạc tách thêm phường Tân An, Cái Khế tách thêm phường Thới Bình, Hưng Lợi tách thêm phường Xuân Khánh.

Quận Ninh Kiều và các lần gộp phường

Nghị định 05/2004/NĐ-CP lập quận Ninh Kiều. Nghị quyết 893/NQ-UBTVQH14 (hiệu lực 1/3/2020) nhập An Hội và An Lạc vào phường Tân An; Nghị quyết 1192/NQ-UBTVQH15 (hiệu lực 1/11/2024) nhập An Phú, An Nghiệp, An Cư vào phường Thới Bình. Như vậy ba phường hợp thành năm 2025 đã chứa đất của tám phường thời trước.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, phường Ninh Kiều được lập trên cơ sở toàn bộ phường Tân An, phường Thới Bình và phường Xuân Khánh (quận Ninh Kiều cũ); hoạt động từ 1/7/2025, khi cấp quận chấm dứt. Lưu ý: tên "Tân An" nay được dùng cho một phường khác – phường Tân An mới, lập từ An Khánh và Hưng Lợi.

Dân cư – xã hội

Dân số 119.547 người, đông nhất trong các phường thuộc nhóm quận Ninh Kiều cũ. Phần lớn là người Kinh; theo Wikipedia tiếng Việt, người Hoa ở Cần Thơ (khoảng 1,45% dân số thành phố cũ; người Quảng Đông, Khách Gia, Hải Nam) sống tập trung nhiều ở khu Ninh Kiều, còn người Khmer ở thành phố không đông, thường quanh các chùa; phường có ba khu vực được xếp vào vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Sau đợt sắp xếp khu vực tháng 6/2026, phường có 22 khu vực đánh số. Đây là địa bàn dày đặc trường học, bệnh viện tuyến thành phố và cơ sở đào tạo đại học; đời sống mang tính đô thị trung tâm với tỷ lệ lớn người làm công chức, dịch vụ, buôn bán và sinh viên ở trọ.

Kinh tế

Kinh tế phường gần như hoàn toàn là thương mại – dịch vụ: bán lẻ, ăn uống, khách sạn, ngân hàng, văn phòng. Trục Hai Bà Trưng – bến Ninh Kiều là khu du lịch – ẩm thực; từ ngày 10/1/2016 có phố đi bộ và chợ đêm Ninh Kiều hoạt động tối thứ Bảy, Chủ nhật. Khu Xuân Khánh cũ có tổ hợp trung tâm thương mại – khách sạn Vincom Xuân Khánh.

Bến Ninh Kiều đồng thời là nơi xuất phát của tàu du lịch đi chợ nổi Cái Răng và các cồn trên sông Hậu. Kinh tế hộ – tiệm tạp hóa, quán ăn sáng, dịch vụ sửa chữa – vẫn dày đặc trong các hẻm khu dân cư cũ.

Văn hóa – di tích

• Bến Ninh Kiều (công viên Ninh Kiều) – bến sông có từ thế kỷ XIX ở ngã ba sông Hậu – sông Cần Thơ, biểu tượng của thành phố; năm 2016 có thêm cầu đi bộ qua rạch Khai Luông sang cồn Cái Khế.
• Chợ Cần Thơ (chợ cổ, nhà lồng chợ) – xây khoảng năm 1915, trùng tu năm 2005 theo kiến trúc cũ, di tích cấp thành phố (2012); hình nhà lồng chợ có trên biểu trưng của thành phố.
• Quảng Triệu Hội Quán (chùa Ông), số 32 Hai Bà Trưng – hội quán của người Hoa gốc Quảng Châu và Triệu Khánh, xây 1894–1896, thờ Quan Thánh Đế quân; di tích quốc gia từ năm 1993.
• Khám Lớn Cần Thơ – di tích cấp quốc gia trong địa bàn phường.

Đờn ca tài tử Nam Bộ – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại – là loại hình sinh hoạt quen thuộc của Cần Thơ; quảng trường và công viên ven sông ở khu bến Ninh Kiều thường là nơi thành phố tổ chức các hoạt động văn hóa dịp lễ, Tết.

Giao thông

Các trục chính: đại lộ Hòa Bình, đường 30 Tháng 4, 3 Tháng 2, Mậu Thân, Nguyễn Văn Cừ, Trần Hưng Đạo, Hai Bà Trưng. Các cầu bắc qua sông Cần Thơ nối khu trung tâm với bờ nam (Cái Răng, Hưng Phú). Đường thủy từ bến Ninh Kiều đi Cái Răng, Phong Điền và các cồn trên sông Hậu.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, Phường Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ" – không còn cấp quận. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của phường. Người dân cũ của Tân An (trước 2025) nay thuộc phường Ninh Kiều, không phải phường Tân An mới; cần chú ý khi cập nhật giấy tờ.

Bản đồ Phường Ninh Kiều

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Ninh Kiều được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Quận Ninh Kiều trước đây

• Phường An Bình 50.150
• Phường Cái Khế 57.688
• Phường Tân An 85.997