Xã Phụng Hiệp

Tổng quan

Cái tên Phụng Hiệp từng là tên một làng, một quận, một huyện và một thị trấn; từ ngày 1/7/2025 nó là tên của xã Phụng Hiệp thuộc Thành phố Cần Thơ, ghép từ hai xã nông thôn Hòa Mỹ và Phụng Hiệp nằm ngay phía tây khu Ngã Bảy. Chỗ dễ nhầm: lõi đô thị của làng Phụng Hiệp xưa – khu chợ Ngã Bảy – hiện thuộc phường Ngã Bảy, không thuộc xã này.

Xã rộng 66,78 km², dân số 33.408 người, mật độ khoảng 500 người/km². Trụ sở xã đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã Hòa Mỹ cũ. Đây là vùng ruộng vườn thấp trũng, nhiều kênh rạch tỏa ra từ Ngã Bảy.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên xã Phụng Hiệp, đồng thời gợi lại tên huyện Phụng Hiệp vừa kết thúc hoạt động. Theo Wikipedia, ngày 1/1/1903 làng Phụng Hiệp được lập trên cơ sở các làng Phụng Sơn, Phụng Tường và Tân Hiệp thuộc tổng Định Hòa, tỉnh Cần Thơ. Tên làng mới mang chữ Phụng có trong tên hai làng Phụng Sơn, Phụng Tường và chữ Hiệp có trong tên làng Tân Hiệp. Khi Pháp lập quận (Wikipedia ghi năm 1915 ở bài về xã, năm 1917 ở bài về huyện), quận được đặt theo tên làng Phụng Hiệp – nơi đặt quận lỵ ở khu Ngã Bảy.

Về chữ nghĩa, âm Phụng có hai chữ thường gặp: 鳳 – chim phượng (miền Nam đọc là phụng), biểu tượng điềm lành; và 奉 – vâng theo, kính dâng. Âm Hiệp thường là 協 – hợp sức, hòa hợp. Chưa tra được văn bản Hán Nôm ghi tên làng, nên chữ gốc của "Phụng" chưa thể khẳng định; bài nêu cả hai khả năng.

Tên Hòa Mỹ – xã còn lại – cũng có từ thời Pháp thuộc: làng Hòa Mỹ thuộc tổng Định Hòa từ năm 1917 và nằm trong 6 xã của quận Phụng Hiệp đến năm 1975. Tên này nay còn trong tên ấp Hòa Mỹ của xã.

Trong cả nước hiện không có xã, phường nào khác tên Phụng Hiệp. Tên Phụng Hiệp còn gắn với kênh Quản Lộ – Phụng Hiệp (đầu kênh ở Ngã Bảy) và quốc lộ cùng tên.

Địa lý

Theo Wikipedia, xã Phụng Hiệp giáp phường Đại Thành và phường Ngã Bảy ở phía đông; xã Hòa An ở phía tây; xã Hiệp Hưng ở phía nam; xã Tân Bình và xã Thạnh Hòa ở phía bắc.

Xã nằm ở vùng trung tâm huyện Phụng Hiệp cũ, địa hình thấp (cao trình khoảng 0,6–0,9 m theo mô tả địa hình của huyện). Tài liệu huyện ghi những năm gần đây khu vực Hòa Mỹ, Phương Bình, Phương Phú từng bị ngập lụt nặng khi mưa lớn trùng với lũ sông Hậu đổ về (tháng 8 đến tháng 10). Mạng lưới kênh rạch dày; ấp Xẻo Môn mang tên rạch Xẻo Môn – một trong bảy dòng kênh gặp nhau ở Ngã Bảy.

Khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm khoảng 27–28 °C, lượng mưa trung bình khoảng 1.800–1.900 mm/năm (số liệu cấp huyện).

Lịch sử

Làng Phụng Hiệp và quận lỵ Ngã Bảy

Theo Wikipedia, sau khi lập năm 1903, làng Phụng Hiệp năm 1913 thuộc tổng Định Hòa, quận Rạch Gòi; khi quận Phụng Hiệp ra đời, quận lỵ đặt ở trung tâm Ngã Bảy thuộc làng này. Năm 1943, làng nhận thêm phần phía nam làng Đông Sơn và một phần các làng Hiệp Mỹ, Đại Hưng bị giải thể. Năm 1954, làng Phụng Hiệp là nơi đặt trụ sở Ủy ban Liên hợp Đình chiến Nam Bộ; cùng năm, nhiều đồng bào miền Bắc, phần lớn theo Công giáo, di cư vào lập nghiệp tại đây.

Tách thị trấn, tách thị xã

Sau năm 1975, phần trung tâm xã Phụng Hiệp trở thành thị trấn Phụng Hiệp – huyện lỵ – và xã Đại Thành; phần còn lại vẫn là xã Phụng Hiệp. Quyết định 21-HĐBT năm 1983 chia xã thành Phụng Hiệp và Hiệp Lợi, đồng thời chia Hòa Mỹ thành Hòa Mỹ, Hòa Hiệp, Hòa Thuận; Quyết định 128-HĐBT năm 1989 nhập các xã này trở lại.

Nghị định 98/2005/NĐ-CP ngày 26/7/2005 lập thị xã Tân Hiệp (năm 2006 đổi tên thành thị xã Ngã Bảy), lấy 1.932,76 ha và 11.482 nhân khẩu của xã Phụng Hiệp để lập phường Ngã Bảy, phường Lái Hiếu và xã Hiệp Lợi. Xã Phụng Hiệp còn lại 1.783,26 ha và 6.579 nhân khẩu, tiếp tục thuộc huyện Phụng Hiệp với huyện lỵ mới ở Cây Dương.

Sắp xếp năm 2025

Khoản 63 Điều 1 Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ xã Hòa Mỹ và xã Phụng Hiệp thành xã Phụng Hiệp. Theo Wikipedia, ngày 24/6/2026 Hội đồng nhân dân xã ban hành Nghị quyết 21/NQ-HĐND sắp xếp 18 ấp còn 12 ấp, đồng thời đặt lại một số tên ấp theo tên cũ: Hòa Mỹ, Hòa Thuận, Hòa Bình, Mỹ Chánh.

Dân cư – xã hội

Xã có 33.408 người, mật độ khoảng 500 người/km², phân bố dọc các tuyến kênh và đường liên ấp; Hòa Mỹ cũ chiếm phần lớn diện tích (theo số liệu năm 2005, xã Phụng Hiệp cũ chỉ còn khoảng 17,8 km²). Người Kinh chiếm đa số. Dấu ấn đợt di cư năm 1954 khiến vùng Phụng Hiệp – Ngã Bảy có cộng đồng Công giáo đáng kể; nguồn tra được không có số liệu tôn giáo riêng cho xã mới.

Wikipedia ghi huyện Phụng Hiệp cũ có các trường mẫu giáo Hòa Mỹ, Phụng Hiệp và trường tiểu học Phụng Hiệp đạt chuẩn quốc gia. Người dân dễ tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục ở khu Ngã Bảy liền kề.

Kinh tế

Xã là vùng nông nghiệp: lúa, mía, cây ăn trái, rau màu trồng xen và nuôi cá trên ruộng – theo cơ cấu chung của huyện Phụng Hiệp cũ. Vị trí sát Ngã Bảy là lợi thế lớn: nông sản có thể đưa ra đầu mối kênh rạch và chợ nổi Ngã Bảy, cũng như theo Quốc lộ 1 và quốc lộ Quản Lộ – Phụng Hiệp.

Số liệu kinh tế riêng của xã mới chưa có nguồn công bố.

Văn hóa

Văn hóa của xã chịu ảnh hưởng của trung tâm Ngã Bảy liền kề: nhịp sống sông nước, chợ nổi, sự đan xen giữa các cộng đồng đến từ nhiều nơi, trong đó có cộng đồng Công giáo hình thành sau năm 1954. Các sinh hoạt văn hóa quen thuộc của miệt vườn Hậu Giang cũ – lễ Kỳ yên, đờn ca tài tử, lễ Tết – vẫn giữ vai trò chính.

Tỉnh Hậu Giang cũ có di tích Liên hiệp Đình chiến Nam Bộ – gắn với sự kiện năm 1954 ở làng Phụng Hiệp xưa; nguồn tra được không ghi vị trí cụ thể của di tích theo địa giới mới. Chưa tra được di tích được xếp hạng nằm riêng trên địa bàn xã.

Giao thông

Xã nằm cạnh đầu mối Ngã Bảy, nơi theo Wikipedia có bảy dòng kênh gặp nhau (Cái Côn, Quản Lộ – Phụng Hiệp, Lái Hiếu, Mang Cá, Mương Lộ, Xẻo Dong, Xẻo Môn) và các trục Quốc lộ 1, quốc lộ Quản Lộ – Phụng Hiệp. Giao thông nội xã đi theo đường liên ấp và kênh rạch.

Bản đồ Xã Phụng Hiệp

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Phụng Hiệp được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Phụng Hiệp trước đây

• Xã Hiệp Hưng 33.514
• Xã Hòa An 32.937
• Xã Phương Bình 33.937
• Xã Tân Bình 38.032
• Xã Tân Phước Hưng 25.745
• Xã Thạnh Hòa 63.248