Phường Sơn Trà

Tổng quan

Phường Sơn Trà nằm trên bán đảo cùng tên – khối núi chắn phía đông bắc vịnh Đà Nẵng, "tấm bình phong" che chắn thành phố trước gió bão từ biển. Phường gồm hai phần: khu dân cư, làng chài, cảng dọc chân núi phía nam và tây nam (Thọ Quang, Mân Thái, Nại Hiên Đông cũ) và vùng rừng núi của Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà phía trên.

Phường rộng 56,03 km², dân số 86.890 người, mật độ khoảng 1.550 người/km² – nhưng dân cư thực tế dồn ở dải đồng bằng hẹp ven sông Hàn và ven biển. Trên địa bàn có cảng Tiên Sa (cảng biển nước sâu chính của Đà Nẵng), âu thuyền và cảng cá Thọ Quang, chùa Linh Ứng Bãi Bụt và chân đông của cầu Thuận Phước. Trụ sở UBND phường đặt tại số 06 đường Nguyễn Phan Vinh; trụ sở UBND đặc khu Hoàng Sa cũng nằm trong địa bàn phường.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra. Phường mang tên núi – bán đảo Sơn Trà, cũng là tên quận Sơn Trà (1997–2025). Phương án đặt tên ngày 22/4/2025 và điều chỉnh ngày 23/4/2025 của Thành ủy Đà Nẵng đều giữ tên Sơn Trà cho đơn vị ghép Thọ Quang, Nại Hiên Đông, Mân Thái. Ba tên phường cũ thôi là tên hành chính nhưng vẫn là tên các khu dân cư quen thuộc.

Phân tích Hán Việt. Sơn 山 là núi; âm trà thường viết 茶 (cây chè, trà). Viết liền, sơn trà 山茶 vốn là tên một loài cây lá dày, hoa trắng hoặc đỏ (cây hoa trà). Tuy nhiên, chưa tra được tư liệu nào giải thích vì sao núi mang tên này, nên không thể khẳng định tên núi đặt theo loài cây. Núi còn có tên gọi khác là núi Khỉ (tiếng Anh: Monkey Mountain).

Tên các ngọn núi. Theo mô tả trong tư liệu địa phương, thời xa xưa Sơn Trà là một hòn đảo có ba ngọn: hòn Nghê ở đông nam (dáng con nghê chồm ra biển), ngọn Mỏ Diều ở phía tây (như mỏ diều hâu) và ngọn Cổ Ngựa ở phía bắc. Câu ca dao "Chiều chiều mây phủ Sơn Trà / Sấm rền Non Nước trời đà chuyển mưa" cho thấy tên núi đã quen thuộc với người dân từ lâu.

Trùng tên. Cả nước chỉ có một đơn vị cấp xã tên Sơn Trà.

Địa lý

Phường giáp Biển Đông ở phía bắc và phía đông, vịnh Đà Nẵng ở phía tây; phía nam giáp phường Hải Châu (qua sông Hàn) và phường An Hải.

Bán đảo Sơn Trà dài khoảng 13 km, rộng khoảng 5 km, nơi hẹp nhất khoảng 2 km; núi cao gần 700 m. Bán đảo hình thành khi dòng hải lưu ven bờ tải phù sa, cát bồi thành doi đất nối hòn đảo cũ với đất liền. Rừng Sơn Trà là nơi giao thoa hệ động – thực vật hai miền Bắc – Nam; khu vực khoảng 4.400 ha được công nhận là khu bảo tồn thiên nhiên năm 1992 (về sau một phần được chuyển sang phát triển khu du lịch quốc gia). Loài tiêu biểu là voọc chà vá chân nâu. Ven núi có các bãi Bụt, Rạng, Đa, Tiên Sa và Ghềnh Bàng ở mũi xa nhất.

Lịch sử

Tiền tiêu của cửa biển

Thời Minh Mạng, nhà Nguyễn dựng pháo đài phòng thủ trên bán đảo để kiểm soát thuyền tàu ra vào phía đông vịnh Đà Nẵng. Tháng 9/1858, liên quân Pháp – Tây Ban Nha chọn bán đảo Sơn Trà làm mục tiêu tấn công và chiếm đóng đầu tiên, mở đầu cuộc chiến xâm lược. Trong chiến tranh Việt Nam, quân đội Mỹ xây dựng nơi đây thành căn cứ với quân cảng Tiên Sa, trạm radar và trận địa pháo. Hiện bán đảo có các doanh trại của Hải quân Nhân dân Việt Nam.

Từ khu phố đến phường

• 1955 – Quận III thị xã Đà Nẵng gồm các khu phố An Hải, Mân Quang, Cổ Mân, Nam Thọ, Mỹ Khê, Phước Trường, Nại Hiên Đông, Tân Thái, Thượng Nghĩa.
• 1973 – Chia lại thành các phường, trong đó có Nam Thọ, Mân Quang, Mân Thái, Nại Nghĩa.
• Sau 1976 – Mân Thái, Nại Hiên Đông, Thọ Quang thuộc quận III, tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng.
• 23/1/1997 – Lập quận Sơn Trà trên cơ sở khu vực III.
• 24/10/2024 – Chuyển 0,57 km² và 10.004 người của phường Thọ Quang sang phường Mân Thái.
• 1/7/2025 – Theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15, toàn bộ Thọ Quang, Nại Hiên Đông, Mân Thái hợp thành phường Sơn Trà; sau sắp xếp có 268 tổ dân phố (ký hiệu M, N, T theo phường cũ), về sau sắp xếp lại còn 41 tổ.

Dân cư – xã hội

Phường có 86.890 người. Mân Thái, Thọ Quang là những làng chài lâu đời của Đà Nẵng, nhiều gia đình vẫn sống bằng nghề biển và dịch vụ hậu cần nghề cá; Nại Hiên Đông nằm ở đầu cầu Thuận Phước, đô thị hóa mạnh. Đời sống tín ngưỡng của cư dân biển gồm thờ cá Ông, lễ cầu ngư đầu năm; chùa Linh Ứng Bãi Bụt là cơ sở Phật giáo lớn, nổi bật với tượng Quán Thế Âm hướng ra biển.

Kinh tế

• Cảng biển: cảng Tiên Sa ở chân núi phía tây là cửa ngõ hàng hóa và cảng tàu khách quốc tế của Đà Nẵng, phục vụ miền Trung, Tây Nguyên và hành lang sang Lào, Thái Lan.
• Nghề cá: âu thuyền và cảng cá Thọ Quang là nơi neo đậu, tránh bão, bốc dỡ hải sản lớn của thành phố; quanh đó là chợ, dịch vụ hậu cần, chế biến hải sản.
• Du lịch: các bãi biển quanh bán đảo, chùa Linh Ứng, rừng Sơn Trà, khu nghỉ dưỡng ven núi.
• Công nghiệp: vùng Sơn Trà cũ là nơi có Khu công nghiệp An Đồn – khu công nghiệp đầu tiên của Đà Nẵng (nay trong phường An Hải).

Văn hóa – di tích

• Chùa Linh Ứng Bãi Bụt trên sườn núi hướng ra biển.
• Nghĩa địa Y Pha Nho ở chân bán đảo – nơi chôn cất binh lính liên quân Pháp – Tây Ban Nha tử trận trong cuộc tấn công Đà Nẵng 1858–1860, chứng tích của trận đánh mở đầu chiến tranh xâm lược.
• Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà với quần thể voọc chà vá chân nâu.
• Tín ngưỡng làng biển Mân Thái, Thọ Quang: lễ cầu ngư, thờ cá Ông. Ẩm thực hải sản tươi ở các chợ và quán ven âu thuyền.

Giao thông

Cầu Thuận Phước nối phường với Hải Châu qua cửa sông Hàn; các trục Ngô Quyền, Yết Kiêu, Hoàng Sa, Lê Đức Thọ chạy dọc chân núi. Đường ven biển vòng quanh bán đảo dẫn lên chùa Linh Ứng và các bãi biển. Cảng Tiên Sa nối với hệ thống đường bộ đi các tỉnh, cửa khẩu.

Bản đồ Phường Sơn Trà

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Sơn Trà được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Quận Sơn Trà trước đây

• Phường An Hải 82.635