Cư Pui là xã thuộc tỉnh Đắk Lắk, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1660/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ hai xã Hòa Phong và Cư Pui của huyện Krông Bông cũ. Xã rộng 314,08 km², dân số 27.561 người, có Khu căn cứ kháng chiến tỉnh Đắk Lắk và hang đá Đăk Tuar – hai di tích quốc gia.
Tổng quan
Cư Pui là xã miền núi ở phía đông vùng huyện Krông Bông cũ, tỉnh Đắk Lắk, trong vùng núi Chư Yang Sin. Trong kháng chiến chống Mỹ, đây là vùng căn cứ của tỉnh: Khu căn cứ kháng chiến tỉnh Đắk Lắk (1965–1975) tại Cư Pui và Hòa Phong được xếp hạng di tích quốc gia năm 2017, còn hang đá Đăk Tuar ở buôn Tuar được xếp hạng năm 1991.
Xã rộng 314,08 km², dân số 27.561 người – đông dân nhất trong năm xã kế thừa huyện Krông Bông – mật độ khoảng 88 người/km². Trụ sở xã đặt tại trụ sở UBND xã Hòa Phong và xã Cư Pui cũ.
Sau đề án sắp xếp tháng 6/2026, xã có 16 đơn vị dân cư: 10 thôn (Ba Phường, Cẩm Phong, Cư Tê, Ea Bar, Ea Khiêm, Ea Lang, Ea Rớt, Ea Uôl, Hòa Phong, Nol Prông) và 6 buôn (Bhung, Cư Phằng, Đắk Tuôr, Khanh, Ngô, Tliêr).
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc. Xã mới giữ tên xã Cư Pui – xã lập năm 1987, một trong ba xã được chia ra từ xã Krông Bông thời đầu. Tên Hòa Phong được giữ làm tên một thôn (thôn Hòa Phong).
Gốc ngôn ngữ. Cư là cách viết Việt của chữ Ê Đê Čư, nghĩa là "núi" theo Wikipedia (như trong Čư Huê, Čư M'găr). Phần Pui không có chữ Hán Việt và chưa có nguồn giải nghĩa; vì vậy không dịch cả tên. Trong xã còn nhiều tên mở đầu bằng Ea – "nước, sông, suối" theo chú thích của Wikipedia – như các thôn Ea Bar, Ea Khiêm, Ea Lang, Ea Rớt, Ea Uôl.
Tên hang và tên buôn. Hang đá Đăk Tuar còn được gọi là Gộp Chăng; yếu tố Đăk (dak) là "nước" trong tiếng M'Nông theo các nhà nghiên cứu được Wikipedia dẫn. Tên được ghi nhiều dạng: Đăk Tuar, Dak Tuar, Đắk Tur, Đăk Tuôr – danh sách buôn của xã hiện có buôn Đắk Tuôr.
Tên Hán Việt Hòa Phong. Hòa 和 là hòa thuận; Phong có thể là 豐 (đầy đủ, sung túc) hoặc 風 (gió) – chưa có tư liệu xác định. Trùng tên: không có xã nào khác tên Cư Pui.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, Cư Pui giáp xã Ea Ô và Cư Yang ở phía bắc, Yang Mao ở phía nam, Krông Á ở phía đông, Vụ Bổn và Krông Bông ở phía tây.
Xã nằm trong địa bàn Vườn quốc gia Chư Yang Sin. Hang đá Đăk Tuar là hang thiên nhiên trong lòng núi Chư Yang Sin, địa hình xung quanh rất hiểm trở; hang rộng, gồm hệ thống liên hoàn nhiều tầng, nhiều lớp, cạnh dòng thác Đăk Tuar, cách trung tâm xã khoảng 6 km. Wikipedia về huyện còn nhắc thác Buôn H'Ngô ở xã Hòa Phong cũ.
Về khí hậu, Wikipedia ghi vùng phía đông huyện Krông Bông cũ – Hòa Phong và ba xã Cư Pui, Cư Drăm, Yang Mao – có mùa mưa kéo dài, kết thúc muộn hơn và lượng mưa nhiều hơn các xã phía tây và bắc.
Lịch sử
Năm 1978, huyện Krông Pắc lập xã Hòa Phong. Ngày 19/9/1981, Hòa Phong và xã Krông Bông là hai trong 9 xã lập nên huyện Krông Bông. Ngày 12/2/1987, Quyết định 17/QĐ-HĐBT chia xã Krông Bông thành ba xã: Cư Pui, Cư Drăm và Yang Mao.
Trong kháng chiến chống Mỹ, vùng này là căn cứ địa của tỉnh, với các địa danh H9 và hang đá Đăk Tuar. Theo bản lý lịch di tích do Bảo tàng tỉnh lập (Wikipedia dẫn), hang là nơi đóng quân của Tỉnh ủy Đắk Lắk và các đơn vị chủ lực; hang được công nhận di tích lịch sử cách mạng quốc gia năm 1991 và được tỉnh đầu tư tôn tạo. Wikipedia cũng ghi nhận từ năm 2003 có ý kiến của một số cán bộ lãnh đạo tỉnh thời kháng chiến cho rằng hồ sơ di tích chưa chính xác, đề nghị kiểm tra lại. Năm 2017, Khu căn cứ kháng chiến tỉnh Đắk Lắk (1965–1975) tại Cư Pui và Hòa Phong được xếp hạng di tích quốc gia (Quyết định 822/QĐ).
Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1660/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ hai xã Hòa Phong và Cư Pui thành xã Cư Pui, hiệu lực từ 1/7/2025. Lúc đầu xã có 25 thôn, buôn; năm 2026 gộp còn 16.
Dân cư và xã hội
Xã có 27.561 người. Sáu buôn – Bhung, Cư Phằng, Đắk Tuôr, Khanh, Ngô, Tliêr – là nơi cư trú của đồng bào tại chỗ; theo Wikipedia, khu căn cứ H9 (buôn Đăk Tuar) thời kháng chiến có phần lớn là người M'Nông. Tư liệu đã tra không có số liệu dân tộc của xã.
Trường học, trạm y tế kế thừa từ hai xã cũ; bệnh viện huyện Krông Bông cũ (170 giường) ở khu Krông Kmar phía tây.
Kinh tế
Kinh tế dựa vào nông – lâm nghiệp như cả vùng Krông Bông cũ, nơi Wikipedia ghi các vùng chuyên canh ngô, sắn, thuốc lá. Lượng mưa lớn và mùa mưa dài của các xã phía đông thuận cho cây lâu năm, nhưng mùa mưa kết thúc muộn có thể ảnh hưởng thụ phấn cây điều. Rừng thuộc Vườn quốc gia Chư Yang Sin được quản lý theo chế độ rừng đặc dụng.
Văn hóa
Hai di tích quốc gia trên địa bàn là điểm đến về lịch sử kháng chiến của tỉnh. Văn hóa các buôn M'Nông, Ê Đê với nhà ở truyền thống, cồng chiêng (thuộc Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên) song hành với nếp sống của cư dân người Kinh gốc miền Trung.
Du lịch
Wikipedia liệt kê hang đá Đăk Tuar trong mục du lịch của xã; bài về huyện cũ nhắc thêm thác Đăk Tuar cạnh hang và thác Buôn H'Ngô (Hòa Phong). Đường đến hang qua địa hình núi hiểm trở của khối Chư Yang Sin.
Bản đồ Xã Cư Pui
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Cư Pui được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1660/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Cư Pui | Huyện Krông Bông | Tỉnh Đắk Lắk | toàn bộ |
| Xã Hòa Phong | Huyện Krông Bông | Tỉnh Đắk Lắk | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Cư Pui mới gồm những xã cũ nào?
Hai xã Hòa Phong và Cư Pui của huyện Krông Bông cũ, theo Nghị quyết 1660/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025.
Tên Cư Pui có nghĩa là gì?
"Cư" (Čư) trong tiếng Ê Đê là núi; nghĩa phần "Pui" chưa có nguồn giải thích.
Hang đá Đăk Tuar ở đâu?
Ở buôn Tuar, xã Cư Pui, cách trung tâm xã khoảng 6 km, trong lòng núi Chư Yang Sin; di tích quốc gia từ năm 1991.
Diện tích, dân số xã Cư Pui?
314,08 km² và 27.561 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Xã Cư Pui cũ lập khi nào?
Ngày 12/2/1987, theo Quyết định 17/QĐ-HĐBT chia xã Krông Bông thành ba xã Cư Pui, Cư Drăm, Yang Mao.
Cùng Huyện Krông Bông trước đây
- Xã Dang Kang 21.301
- Xã Hòa Sơn 25.392
- Xã Krông Bông 23.168
- Xã Yang Mao 16.970
← Toàn bộ 102 xã, phường của Đắk Lắk Tra tên xã cũ → mới