Phường Hàng Gòn

Tổng quan

Năm 1927, khi mở con đường từ Long Khánh đi Bà Rịa – nay là quốc lộ 56 – một kỹ sư người Pháp phát hiện giữa đồn điền cao su một ngôi mộ ghép bằng những tấm đá hoa cương khổng lồ. Gần một thế kỷ sau, Mộ cự thạch Hàng Gòn là di tích quốc gia đặc biệt, và tên Hàng Gòn là tên một phường của Thành phố Đồng Nai.

Phường Hàng Gòn gồm phường Xuân Tân và xã Hàng Gòn của thành phố Long Khánh cũ, nằm ở phía nam vùng Long Khánh, dọc quốc lộ 56. Phường rộng 45,6 km², dân số 24.931 người, mật độ khoảng 550 người/km². Trụ sở Ủy ban nhân dân phường đặt bên quốc lộ 56. Vùng này chủ yếu là vườn cao su, cây ăn trái trên đất đỏ.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường kế thừa tên xã Hàng Gòn. Tên này mới thành tên đơn vị hành chính từ năm 2003: khi lập thị xã Long Khánh (Nghị định 97/2003/NĐ-CP), xã Xuân Thanh được đổi tên thành xã Hàng Gòn vì trùng tên với phường Xuân Thanh vừa lập trong cùng thị xã. Tên mới lấy từ địa danh Hàng Gòn đã có từ trước – chính di chỉ khảo cổ phát hiện năm 1927 cũng được ghi là nằm trong đồn điền cao su thuộc xã Hàng Gòn.

Hàng Gòn là tên thuần Việt, không có gốc Hán Việt. Gòn theo từ điển là loài cây to cùng họ với cây gạo, quả mở thành năm cạnh, bên trong có lông trắng dùng nhồi nệm, gối; hàng là dãy, hàng lối. Theo mặt chữ, Hàng Gòn là "hàng cây gòn". Tài liệu tìm được không ghi rõ địa danh này xuất hiện từ khi nào và gắn với hàng gòn cụ thể nào, nên chỉ dừng ở nghĩa đen của hai tiếng.

Tên Xuân Tân của phường cũ còn lại ở tên khu phố Xuân Tân. Cả nước không có xã, phường nào khác tên Hàng Gòn.

Địa lý

Theo mô tả hiện có, phía đông phường giáp xã Xuân Định; phía tây giáp xã Xuân Quế; phía nam giáp xã Cẩm Mỹ; phía bắc giáp các phường Long Khánh và Xuân Lập.

Địa hình đồi thoải trên nền đất đỏ của vùng Long Khánh, nơi từ thời Pháp đã hình thành các đồn điền cao su. Khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10.

Lịch sử

Dấu tích văn hóa cổ

Mộ cự thạch Hàng Gòn được xác định niên đại khoảng từ năm 150 trước Công nguyên đến năm 240 sau Công nguyên, đại diện cho nền văn minh cổ ở lưu vực sông Đồng Nai. Di chỉ do kỹ sư Jean Bouchot phát hiện và chủ trì khai quật vào mùa mưa năm 1927, với sự đồng ý của Trường Viễn Đông Bác cổ.

Các xã cũ sau 1975

Sau năm 1976, Xuân Tân là xã của huyện Xuân Lộc. Năm 1984 (Quyết định 12-HĐBT), xã Xuân Tân chia thành Xuân Tân và Xuân Mỹ. Năm 1991, Xuân Tân thuộc huyện Long Khánh mới lập. Ngày 29/8/1994 (Nghị định 109-CP), Xuân Tân chia thành ba xã: Xuân Tân, Xuân Thanh, Nhân Nghĩa. Năm 2003, khi lập thị xã Long Khánh, xã Xuân Thanh đổi tên thành xã Hàng Gòn. Từ 1/6/2019 (Nghị quyết 673/NQ-UBTVQH14), xã Xuân Tân thành phường Xuân Tân; Hàng Gòn vẫn là xã.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15, toàn bộ phường Xuân Tân và xã Hàng Gòn hợp thành phường Hàng Gòn thuộc tỉnh Đồng Nai, từ 1/7/2025. Từ 30/4/2026, phường thuộc Thành phố Đồng Nai; phường có hai khu phố Hàng Gòn và Xuân Tân.

Dân cư – xã hội

Dân số 24.931 người, sống chủ yếu dọc quốc lộ 56 và các đường liên ấp trong vùng vườn. Vùng Long Khánh cũ có dân cư đông nhất là người Kinh, cùng một số dân tộc như Khmer, Chăm, Tày, Nùng, Mạ; Phật giáo, Công giáo, thờ cúng ông bà là các tín ngưỡng phổ biến. Phường có trường học các cấp cơ sở và trạm y tế; trung tâm Long Khánh ở ngay phía bắc.

Kinh tế

Kinh tế phường dựa vào nông nghiệp trên đất đỏ: cao su – loại cây đã có ở đây từ thời đồn điền Pháp – cùng cà phê và cây ăn trái như chôm chôm, sầu riêng, đặc sản của vùng Long Khánh. Thương mại – dịch vụ phát triển dọc quốc lộ 56, trục nối Long Khánh với Bà Rịa – Vũng Tàu. Khu di tích Mộ cự thạch sau khi được tu bổ năm 2011 là điểm tham quan, góp phần vào du lịch của vùng.

Văn hóa – di tích

Mộ cự thạch Hàng Gòn (còn gọi Di chỉ Hàng Gòn 7, Mộ Đông Dương, Mả Ông Đá) là loại hình mộ dolmen hiếm gặp trong hệ thống di chỉ khảo cổ Việt Nam. Hầm mộ hình chữ nhật dài 4,2 m, ngang 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ sáu tấm đá hoa cương mài nhẵn mặt ngoài: bốn tấm đứng làm vách, hai tấm nằm làm đáy và nắp; các phiến ghép theo hệ rãnh đục, đầu trụ khoét lõm hình yên ngựa.

Di tích được Bộ Văn hóa xếp hạng di tích khảo cổ học cấp quốc gia ngày 24/12/1982 và được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt ngày 23/12/2015. Năm 2011, khu di tích được tu bổ trên mặt bằng 37.120 m², gồm khu hầm mộ, khu chế tác, miếu Ông Đá, miếu Thổ thần và nhà trưng bày.

Du lịch

Khu di tích Mộ cự thạch Hàng Gòn bên quốc lộ 56 là điểm đến chính của phường, có nhà đón tiếp – trưng bày giới thiệu về di chỉ. Kết hợp với miệt vườn trái cây Long Khánh và các điểm lịch sử ở trung tâm phường Long Khánh, đây là một chặng tham quan phía đông Đồng Nai.

Giao thông

Quốc lộ 56 chạy xuyên phường theo hướng bắc – nam, nối Long Khánh với vùng Bà Rịa – Vũng Tàu cũ; chính tuyến đường này, khi được mở năm 1927, đã dẫn tới phát hiện mộ cự thạch. Từ phía bắc phường nối vào quốc lộ 1 và ga Long Khánh.

Hành chính

Địa chỉ ghi: "Phường Hàng Gòn, Thành phố Đồng Nai". Phường có hai khu phố: Hàng Gòn và Xuân Tân. Cư dân phường Xuân Tân cũ nay ghi địa chỉ thuộc phường Hàng Gòn.

Bản đồ Phường Hàng Gòn

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Hàng Gòn được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Long Khánh trước đây

• Phường Bảo Vinh 36.989
• Phường Bình Lộc 36.195
• Phường Long Khánh 77.070
• Phường Xuân Lập 18.947