Thiện Hưng là xã biên giới thuộc Thành phố Đồng Nai, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở thị trấn Thanh Bình và hai xã Thanh Hòa, Thiện Hưng của huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước cũ. Xã rộng 111 km², dân số 35.041 người.
Tổng quan
Xã Thiện Hưng là vùng trung tâm của huyện Bù Đốp cũ: thị trấn Thanh Bình – huyện lỵ từ 2005 – nằm trọn trong xã. Xã giáp Campuchia ở phía bắc, có sông Bé chảy qua phía nam với thủy điện Cần Đơn. Wikipedia xếp Thiện Hưng là xã miền núi biên giới.
Với 35.041 người trên 111 km², mật độ khoảng 316 người/km², Thiện Hưng là một trong hai xã đông dân của vùng Bù Đốp cũ (sau xã Tân Tiến). Trụ sở đặt trên đường Lê Hồng Phong, ấp Thanh Xuân. Lịch sử gần đây của xã có một vết thương lớn: vụ thảm sát do Khmer Đỏ gây ra ngày 16/3/1978 ở Thiện Hưng và Hưng Phước, làm 247 người chết.
Tên gọi và ý nghĩa
Xã giữ tên xã Thiện Hưng cũ – tên đã có từ khi xã thuộc huyện Phước Long và được chuyển về huyện Lộc Ninh năm 1978. Hai đơn vị còn lại mang chữ "Thanh": thị trấn Thanh Bình và xã Thanh Hòa (lập năm 1994 khi hợp nhất hai xã Tân Hòa và Bù Tam); các tên này vẫn còn trong tên thôn Thanh Bình, Thanh Hòa, Thanh Xuân.
Chữ Hán thường hiểu: 善 thiện – tốt, lành, hiền; 興 hưng – dấy lên, thịnh vượng. Thiện Hưng có thể hiểu là "tốt lành và hưng thịnh". Chữ "Thiện" cũng xuất hiện trong tên xã Phước Thiện, và chữ "Hưng" trong Hưng Phước – hai xã láng giềng có chung gốc tên; tài liệu đã tra không cho biết các tên này được đặt khi nào.
Tên vùng Bù Đốp không phải Hán Việt (âm "bù", "đốp" không có chữ Hán tương ứng); trước thế kỷ XX vùng này có tên Phước Lễ, sau thành tên tổng Phước Lễ của quận Bù Đốp. Nghĩa của "Bù Đốp" chưa tra được nguồn. Cả nước chỉ có một xã tên Thiện Hưng.
Địa lý
Theo Wikipedia, xã giáp xã Hưng Phước ở phía đông, xã Đa Kia ở phía nam, xã Tân Tiến ở phía tây và Campuchia ở phía bắc.
Huyện Bù Đốp cũ có địa hình chuyển tiếp, tương đối bằng phẳng, ít dốc, độ cao 90–150 m. Sông Bé chảy qua vùng giáp Đa Kia, nơi xây thủy điện Cần Đơn; hồ chứa rộng gần 36 km², lưu vực 3.225 km². Danh mục du lịch tỉnh cũ có rừng bán ngập lòng hồ thủy điện Cần Đơn trên địa bàn huyện Bù Đốp.
Lịch sử
Phước Lễ – Bù Đốp – Bố Đức
Nghị định năm 1893 của Thống đốc Nam Kỳ đưa vùng Phước Lễ (Bù Đốp) vào huyện Cần Lê, gặp phản đối của phía Campuchia; năm 1914 vùng này mới chính thức thuộc Nam Kỳ. Ngày 31/8/1915, quận Bù Đốp của tỉnh Thủ Dầu Một được lập; năm 1938 quận có một tổng Phước Lễ với 6 làng người dân tộc thiểu số và 1 làng người Kinh. Từ 1956 quận thuộc tỉnh Phước Long; năm 1961 đổi tên là quận Bố Đức, quận lỵ ở xã Phước Lục. Sau 1975 lại là huyện Bù Đốp, rồi nhập vào huyện Phước Long (1977); năm 1978 các xã Thiện Hưng, Hưng Phước, Tân Hòa, Tân Tiến, Bù Tam chuyển sang huyện Lộc Ninh.
Thảm sát Bù Đốp
Rạng sáng 16/3/1978, quân Khmer Đỏ đánh nghi binh vào hướng cầu Hoàng Diệu và đồn biên phòng 789, đồng thời một trung đoàn xâm nhập vào thôn 6 xã Thiện Hưng và ấp Xa Trạch xã Hưng Phước. Trong hơn ba giờ, 247 người dân bị sát hại, hàng trăm nóc nhà bị đốt. Chiều cùng ngày, quân đội Việt Nam đẩy lui lực lượng này qua biên giới.
Huyện lỵ Bù Đốp
Nghị định 104-CP (1994) hợp nhất Tân Hòa và Bù Tam thành xã Thanh Hòa. Nghị định 17/2003/NĐ-CP tái lập huyện Bù Đốp, huyện lỵ ở xã Thanh Hòa; Nghị định 60/2005/NĐ-CP lập thị trấn Thanh Bình từ 1.608,4 ha và 7.643 người của Thanh Hòa. Theo khoản 50 Điều 1 Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15, thị trấn Thanh Bình, Thanh Hòa và Thiện Hưng nhập thành xã Thiện Hưng, hiệu lực 1/7/2025; từ 30/4/2026 xã thuộc Thành phố Đồng Nai.
Dân cư – xã hội
Dân số 35.041 người, tập trung nhất ở khu thị trấn cũ Thanh Bình. Vùng Bù Đốp vốn là địa bàn của người Xtiêng (năm 1938 quận có 6 làng dân tộc thiểu số, chỉ 1 làng người Kinh); từ thời đồn điền và sau 1975, người Kinh đến đông dần. Trường học, trung tâm y tế của huyện Bù Đốp cũ đặt ở đây và phục vụ cả vùng biên.
Kinh tế
Nông nghiệp cây lâu năm (cao su, điều, tiêu, cây ăn quả) là nền tảng. Thủy điện Cần Đơn (công suất 77,6 MW, 2 tổ máy, khởi công 5/2000, hoàn thành 1/2004) xây trên sông Bé ở vùng giáp Đa Kia – Thiện Hưng. Hồ Cần Đơn từng được tính toán cấp nước tưới khoảng 4.800 ha đất nông nghiệp mùa khô cho Bù Đốp, Lộc Ninh, nhưng theo Wikipedia, dự án duyệt năm 2007 đến năm 2015 vẫn chưa giải được khô hạn. Thương mại – dịch vụ tập trung ở khu trung tâm Thanh Bình.
Văn hóa – di tích
Ký ức về vụ thảm sát năm 1978 là phần không thể tách khỏi lịch sử xã. Wikipedia còn ghi về Trại Bù Đốp – căn cứ biệt kích do Mỹ lập tháng 11/1963 ở quận Bù Đốp, cách biên giới khoảng 5 km, bị tấn công đêm 20 rạng 21/7/1965; sau 1975 đất trại được chuyển thành đất nông nghiệp (tài liệu không ghi rõ nay thuộc xã nào). Kho nhiên liệu VK94 ở Bù Đốp là một mắt xích trong hệ thống hậu cần 1973–1975.
Giao thông
Đường tỉnh 759B chạy qua vùng Bù Đốp cũ (trụ sở xã Tân Tiến láng giềng đặt trên tuyến này), nối sang Lộc Ninh; các đường liên xã nối Thiện Hưng với Hưng Phước, Đa Kia và hướng về Phước Long. Từ trung tâm Lộc Ninh có đường đi Thiện Hưng qua vùng hồ Cầu Trắng (xã Lộc Quang).
Bản đồ Xã Thiện Hưng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Thiện Hưng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Thanh Hòa | Huyện Bù Đốp | Tỉnh Bình Phước | toàn bộ |
| Thị trấn Thanh Bình | Huyện Bù Đốp | Tỉnh Bình Phước | toàn bộ |
| Xã Thiện Hưng | Huyện Bù Đốp | Tỉnh Bình Phước | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Thiện Hưng gồm những đơn vị cũ nào?
Thị trấn Thanh Bình (huyện lỵ Bù Đốp) và hai xã Thanh Hòa, Thiện Hưng của huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước cũ.
Tên Thiện Hưng có nghĩa là gì?
Thường hiểu là 善興: Thiện là tốt lành, Hưng là hưng thịnh.
Thảm sát Bù Đốp xảy ra ở đâu?
Rạng sáng 16/3/1978, quân Khmer Đỏ tấn công thôn 6 xã Thiện Hưng và ấp Xa Trạch xã Hưng Phước, giết 247 người.
Thủy điện Cần Đơn ở đâu?
Trên sông Bé, ở vùng đất các xã Đa Kia và Thiện Hưng; công suất 77,6 MW.
Diện tích, dân số xã Thiện Hưng?
111 km², 35.041 người.
Cùng Huyện Bù Đốp trước đây
- Xã Hưng Phước 12.427
- Xã Tân Tiến 38.550
← Toàn bộ 95 xã, phường của Đồng Nai Tra tên xã cũ → mới