Xã Chư Krey

Tổng quan

Xã Chư Krey nằm ở phía bắc huyện Kông Chro cũ, giữa vùng Mang Yang ở phía tây và vùng Đak Pơ – An Khê ở phía đông bắc, thuộc tỉnh Gia Lai. Theo Wikipedia tiếng Việt, xã cách Pleiku khoảng 90 km và cách trung tâm hành chính tỉnh ở phường Quy Nhơn khoảng 120 km.

Theo số liệu sắp xếp năm 2025, xã rộng 195,59 km², dân số 9.468 người, mật độ khoảng 48 người/km², gần bằng xã Ya Ma láng giềng (khoảng 50 người/km²). Trụ sở đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã An Trung cũ.

Các xã cùng gốc huyện Kông Chro: Kông Chro, Ya Ma, SRó, Đăk Song, Chơ Long.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra: xã mới giữ tên xã Chư Krêy cũ (lập năm 1981), dù trụ sở đặt ở An Trung – xã “mẹ” của Chư Krêy. Chính tả có ba dạng: Chư Krey (tên xã mới), Chư Krêy (xã cũ trong phiếu sắp xếp), Chư Krei (Wikipedia về huyện Kông Chro).

Gốc tên: tên tiếng dân tộc, không phải Hán Việt. Yếu tố chư trong tiếng Gia Rai là ngọn núi – Wikipedia giải thích Chư Prông là “ngọn núi lớn” (chư – núi, prông – lớn). Phần “Krey” chưa tìm được nguồn giải nghĩa; tài liệu đã tra cũng không cho biết ngọn núi cụ thể nào mang tên này.

Hai xã An Trung: văn bản sắp xếp ghi “Xã An Trung (huyện Kông Chro)” để phân biệt với xã An Trung thuộc huyện An Lão của Bình Định cũ – hai tỉnh nay đã hợp nhất. Xã An Trung của Kông Chro lập năm 1979, mang hai chữ Hán Việt thường hiểu là 安 (an: yên ổn) và 中 (trung: ở giữa); chưa có văn bản xác nhận chữ Hán.

Thôn Gia Yến: trong xã có thôn Gia Yến bên cạnh các làng Ba Na như Brọch Siêu, Hrach Kông, Lơ Bơ, Sơ Rơn.

Trùng tên: cả nước chỉ có một xã Chư Krey.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Đak Pơ ở phía đông bắc, xã Ya Ma ở phía đông nam, các xã Kông Chro và Chơ Long ở phía nam, các xã Kon Chiêng và Lơ Pang ở phía tây, xã Hra ở phía tây bắc.

Theo Wikipedia, khí hậu vùng Kông Chro được mô tả là khắc nghiệt, khô, nguồn nước khan hiếm. Huyện Kông Chro cũ, theo cùng nguồn, cách Pleiku khoảng 96 km, cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 531 km, Đà Nẵng khoảng 407 km và Hà Nội khoảng 1.145 km.

Chư Krey là xã giáp ranh của Kông Chro với hai vùng cũ khác: Mang Yang (qua Hra, Lơ Pang, Kon Chiêng) và Đak Pơ (qua xã Đak Pơ). Trên bản đồ, xã nằm ở góc tây bắc của vùng Kông Chro.

Lịch sử

Trước năm 1988, vùng này thuộc huyện An Khê. Ngày 2/3/1979, Quyết định 77-CP lập xã An Trung từ một phần xã Yang Trung. Ngày 17/8/1981, Quyết định 30-HĐBT lập xã Chư Krey từ một phần An Trung. Ngày 30/5/1988, Quyết định 96-HĐBT lập huyện Kông Chro từ tám xã phía nam huyện An Khê, trong đó có An Trung và Chư Krey. Ngày 6/12/1990, Quyết định 543-TCCP chia An Trung để lập thêm xã Kông Yang (nay thuộc xã Ya Ma).

Như vậy, trong vòng 11 năm, đất An Trung đã sinh ra hai xã mới. Về sau, huyện Kông Chro còn lập thêm các xã Đắk Pling (2005), Đắk Pơ Pho và Đắk Kơ Ning (2006); trước khi sắp xếp năm 2025, huyện có một thị trấn và 13 xã – nay gom lại thành sáu xã. Theo Nghị quyết 1664/NQ-UBTVQH15, toàn bộ An Trung (huyện Kông Chro) và Chư Krey được sắp xếp thành xã Chư Krey từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Dân số 9.468 người. Theo Wikipedia, xã Chư Krey cũ có các làng Biên, Brò, Brọch Siêu, Chiêu Liêu, Kial, Ó, PơbahKtu, Sơ Kiết, Châu, Hrach Kông, Lơ Bơ, Sơ Rơn, Veh và hai thôn 6, Gia Yến. Wikipedia về huyện Kông Chro ghi các dân tộc chính là Kinh và Ba Na; người Mường, Tày, Dao di cư đến theo nhóm, sống rải rác ở một số xã, trong đó có Chư Krei.

Cộng dân số sáu xã kế thừa huyện Kông Chro năm 2024 được khoảng 59.956 người; Chư Krey chiếm khoảng 16%, đứng thứ hai sau xã Kông Chro.

Kinh tế

Theo Wikipedia, người dân vùng Kông Chro sống chủ yếu bằng cây ngắn ngày – mía, sắn cao sản, ngô lai, dưa hấu, ớt – cùng chăn nuôi gia súc; giai đoạn 2005–2010, toàn huyện gieo trồng bình quân 31.275 ha/năm, đàn gia súc hơn 40.000 con. Mục tiêu giai đoạn 2010–2015 của huyện là tăng trưởng 13,5%/năm, thu nhập bình quân 14 triệu đồng/người/năm. Trong giai đoạn 2005–2010, huyện huy động hơn 3.000 tỷ đồng để xây hơn 200 công trình; đến cuối giai đoạn, toàn bộ thôn, làng, xã, thị trấn có điện lưới quốc gia và sóng di động.

Văn hóa – di tích

Các làng Ba Na giữ nhà rông, cồng chiêng và các lễ theo mùa rẫy, thuộc Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên. Các nhóm Mường, Tày, Dao di cư mang theo phong tục riêng. Chưa tìm thấy di tích xếp hạng trên địa bàn trong các nguồn đã tra; ở phía đông bắc, vùng Đak Pơ có di tích quốc gia Chiến thắng Đắk Pơ (24/6/1954).

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: “…, xã Chư Krey, tỉnh Gia Lai”. Cư dân An Trung (Kông Chro) và Chư Krêy cũ thuộc trọn xã mới. Thủ tục làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã (đặt ở An Trung cũ) hoặc trực tuyến.

Bản đồ Xã Chư Krey

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Chư Krey được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1664/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Kông Chro trước đây

• Xã Chơ Long 7.739
• Xã Đăk Song 4.764
• Xã Kông Chro 20.936
• Xã SRó 8.219
• Xã Ya Ma 8.830