Phường An Dương

Tổng quan

Phường An Dương là trung tâm của vùng An Dương – huyện cổ phía tây Hải Phòng có từ thời Lê Thánh Tông. Trụ sở phường là Trung tâm hành chính – chính trị quận An Dương cũ ở số 15 đường 351. Địa bàn trải từ vùng Quốc lộ 5 ở phía bắc xuống bờ sông Lạch Tray ở phía nam, gồm các làng Kinh Giao, Tràng Duệ, Do Nha, Lương Quy, Trạm Bạc, Cống Mỹ…

Phường rộng 31,23 km², dân số 76.879 người, mật độ khoảng 2.460 người/km². Đây là vùng ven đô có cả khu công nghiệp, khu dân cư mới lẫn đồng ruộng, làng nghề hoa – cây cảnh và bánh đa.

Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp Hồng An ở phía bắc, An Hải ở phía đông, An Phong ở phía tây; phía nam giáp xã An Lão và xã An Trường qua sông Lạch Tray.

Tên gọi và ý nghĩa

Phường kế thừa tên quận An Dương (1/1/2025 – 30/6/2025), và xa hơn là tên huyện An Dương. Theo Wikipedia, huyện An Dương được lập năm Quang Thuận thứ 10 (1469) đời Lê Thánh Tông, tách từ huyện Cổ Phí; khi ấy huyện có 63 xã. Năm 1887 An Dương là một trong ba huyện của tỉnh Hải Phòng do người Pháp lập. Năm 1966 An Dương hợp với Hải An thành huyện An Hải; năm 2002 phần còn lại của An Hải lấy lại tên An Dương. Tên này vì thế đã tồn tại gần sáu thế kỷ, chỉ gián đoạn 36 năm.

Chữ Hán thường viết là 安陽: an 安 là yên ổn; dương 陽 là ánh mặt trời, phía dương, cũng chỉ bờ bắc sông hay sườn nam núi theo lối đặt tên cổ. Ghép lại có thể hiểu là "yên ổn, sáng sủa". Nguồn đã tra không ghi chữ Hán gốc của huyện, nên cách viết này là cách viết thông dụng, chưa đối chiếu được với văn bản thời Lê.

Cần phân biệt: phường An Dương cũ của quận Lê Chân (nay thuộc phường An Biên) không liên quan đến phường An Dương này. Trong cả nước, An Dương là tên duy nhất ở cấp xã.

Địa lý

Phường là đồng bằng phù sa thấp, phía nam là sông Lạch Tray – sông tách từ sông Văn Úc ở vùng An Trường, chảy về phía đông qua An Dương, Kiến An ra biển. Theo Wikipedia, Quốc lộ 10 mới vượt sông Lạch Tray bằng cầu Trạm Bạc tại địa phận phường An Dương (Trạm Bạc cũng là tên một tổ dân phố của phường). Đồng ruộng xen làng xóm, kênh mương thủy lợi; nhiều diện tích đã chuyển sang khu công nghiệp và khu đô thị.

Khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển như toàn vùng Hải Phòng.

Lịch sử

Các xã cũ

Năm 1987, thị trấn An Dương – huyện lỵ huyện An Hải – được lập từ một phần các xã Lê Lợi, Đồng Tâm, Đồng Thái, Nam Sơn. Theo Wikipedia, xã Đặng Cương được lập năm 1950 từ hai xã Tri Yếu, Đồng Dụ; xã Quốc Tuấn lập năm 1949 trên đất tổng Điều Yêu. Ngày 1/1/2025 (Nghị quyết 1232/NQ-UBTVQH15), huyện An Dương thành quận An Dương: thị trấn An Dương và xã Lê Lợi thành phường Lê Lợi; Nam Sơn thành phường (sau khi điều chỉnh với Bắc Sơn); Tân Tiến (gồm cả phần Bắc Sơn) thành phường Tân Tiến; Đặng Cương và Quốc Tuấn hợp thành phường An Hải.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15, phường An Dương gồm (số liệu đề án, Wikipedia dẫn lại):

• toàn bộ phường Nam Sơn (7,39 km², 22.437 người);
• một phần An Hải (11,84 km², 18.737 người) – tức gần trọn vùng Đặng Cương, Quốc Tuấn cũ;
• một phần Lê Lợi (6,83 km², 19.943 người) và Tân Tiến (4,97 km², 15.143 người);
• một phần rất nhỏ Đồng Thái (0,04 km²) và An Hưng của quận Hồng Bàng cũ (0,16 km²).

Lúc thành lập có 52 tổ dân phố; theo Thông báo 242/TB-UBND ngày 22/6/2026 sắp xếp còn 31 tổ.

Dân cư – xã hội

Phường đông dân vào loại khá ở vùng ven đô, phân bố dọc các trục đường 351, đường 208 và Quốc lộ 5. Tên tổ dân phố còn đầy dấu làng cũ: Kinh Giao, Tràng Duệ, Do Nha, Đông – Giữa – Ngoài Lương Quy, Kiều Thượng, Kiều Hạ, Cách Thượng, Cách Hạ, Văn Xá, Nhu Kiều, Quỳnh Hoàng. Cùng với cư dân gốc làm nông và làm nghề, một lực lượng lớn công nhân các khu công nghiệp đến ở trọ.

Wikipedia ghi người An Dương có nhà thơ Đồng Đức Bốn, họa sĩ Mai Trung Thứ trong số những người nổi tiếng của quận cũ (không nêu xã cụ thể).

Kinh tế

An Dương cũ được Wikipedia mô tả là khu vực công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ quan trọng của Hải Phòng, với các khu công nghiệp Nomura, Hải Phòng – Sài Gòn, Đặng Cương, Tràng Duệ và cụm công nghiệp Bến Kiền. Trong phường hiện nay có tên làng Tràng Duệ và vùng Đặng Cương cũ – trùng tên hai khu công nghiệp.

Làng nghề của quận cũ tập trung ở phía đông và đông nam: hoa, cây cảnh Đồng Dụ và Tri Yếu (thuộc xã Đặng Cương cũ), làm mì gạo, bánh đa Nông Xá và Kênh Giao (thuộc Tân Tiến cũ). Quận cũ còn nổi tiếng với cam Đồng Dụ.

Văn hóa

Các làng cổ của huyện An Dương xưa đều có đình, chùa, miếu, nhiều nơi còn giữ hội làng mùa xuân. Nghề trồng hoa – cây cảnh làm nên không khí chợ hoa Tết của thành phố; nghề làm bánh đa, mì gạo nuôi nhiều thế hệ gia đình ở Kênh Giao, Nông Xá. Những tên làng Kiều Thượng – Kiều Hạ, Cách Thượng – Cách Hạ, Đông – Giữa – Ngoài Lương Quy phản ánh lối chia làng thành thôn trên – dưới, trong – ngoài quen thuộc của đồng bằng Bắc Bộ.

Giao thông

Theo Wikipedia, các trục chính của quận An Dương cũ là Quốc lộ 5, Quốc lộ 10, Quốc lộ 17B (đường 208), đường Nguyễn Trường Tộ và tỉnh lộ 351; tuyến đường sắt Hà Nội – Hải Phòng chạy qua quận cũ. Cầu Trạm Bạc (Quốc lộ 10 mới) nối phường sang vùng An Lão qua sông Lạch Tray.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường An Dương, thành phố Hải Phòng". Cư dân Nam Sơn cũ ghi trọn theo phường mới; cư dân An Hải, Lê Lợi, Tân Tiến, Đồng Thái, An Hưng cũ cần đối chiếu tổ dân phố vì các phường này chia cho nhiều phường mới.

Bản đồ Phường An Dương

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường An Dương được lập từ 6 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Quận An Dương, Quận Hồng Bàng trước đây

• Phường An Hải 77.086
• Phường An Phong 44.660
• Phường Hồng An 64.771
• Phường Hồng Bàng 113.200