Phường Thủ Đức

Tổng quan

Khi thành phố Thủ Đức — đơn vị "thành phố trong thành phố" đầu tiên của Việt Nam (2021–2025) — chấm dứt hoạt động, tên Thủ Đức được giữ cho phường nằm ở lõi cũ của vùng: khu chợ Thủ Đức, đường Võ Văn Ngân, gần ngã tư Thủ Đức, nơi trước năm 1997 là thị trấn Thủ Đức. Phường cách phường Sài Gòn khoảng 12 km về phía đông bắc, thuộc Thành phố Hồ Chí Minh.

Phường rộng 8,81 km², dân số 118.952 người, mật độ khoảng 13.500 người/km². Trụ sở đặt tại số 2 Nguyễn Công Trứ (Bình Thọ cũ). Theo Wikipedia, phường là đầu mối giao thông với hai trục Phạm Văn Đồng và Võ Nguyên Giáp, có ba nhà ga metro số 1 (Phước Long, Bình Thái, Thủ Đức), cảng Trường Thọ và hai bến buýt đường sông (Trường Thọ, Linh Đông). Từ tháng 6/2026, phường có 46 khu phố.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: Wikipedia ghi tên phường kế thừa tên thành phố Thủ Đức trước đây — và xa hơn là quận, huyện Thủ Đức (từ năm 1911). Theo Wikipedia, địa danh Thủ Đức được cho là lấy từ tên hiệu "Thủ Đức" của ông Tạ Dương Minh (còn gọi là Tạ Huy), một người Hoa trong phong trào "phản Thanh phục Minh" di cư sang Việt Nam, thần phục nhà Nguyễn và có công với vùng đất thời khai hoang lập ấp khoảng 1679–1725. Đây là thuyết được ghi lại trong tư liệu địa phương, chưa phải kết luận dựa trên văn bản cổ.

Phân tích Hán Việt: theo thuyết trên, "Thủ Đức" thường được viết là 守德 — "thủ" là giữ, gìn giữ; "đức" là đạo đức. Ghép lại: "giữ gìn đạo đức" — một tên hiệu kiểu nho gia. Âm "thủ" còn có các chữ 首 (đầu), 手 (tay); chọn 守 là theo cách hiểu phổ biến của tên hiệu.

Các phường cũ: Linh Chiểu, Linh Tây, Linh Đông mang chữ "Linh" của làng Linh Chiểu xưa; Bình Thọ, Trường Thọ là tên các làng của tổng An Điền thời Pháp (năm 1939 tổng này có các làng Bình Thọ, Linh Chiểu, Linh Chiểu Trung, Trường Thọ…).

Trùng tên: không có xã phường nào khác tên Thủ Đức. Lưu ý "Thủ Đức" nay là một phường; địa bàn thành phố Thủ Đức cũ chia thành 12 phường.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, phường Thủ Đức giáp phường Linh Xuân ở phía bắc; phường An Khánh ở phía nam (ranh giới sông Rạch Chiếc – Trau Trảu); phường Hiệp Bình (ranh giới rạch Gò Dưa và đường Phạm Văn Đồng); phường Bình Quới qua sông Sài Gòn; các phường Phước Long và Tăng Nhơn Phú ở phía đông, ranh giới đường Võ Nguyên Giáp và Xa lộ Hà Nội.

Phường có mặt tiền sông Sài Gòn ở phía tây nam (khu Trường Thọ, Linh Đông). Theo định hướng đô thị của thành phố Thủ Đức cũ, khu Trường Thọ được quy hoạch cải tạo từ khu cảng hiện hữu thành khu đô thị mới.

Lịch sử

Từ huyện Ngãi An đến quận Thủ Đức

Trước khi Pháp chiếm miền Đông Nam Kỳ, đất Thủ Đức phần lớn thuộc huyện Ngãi An, phủ Phước Long, tỉnh Biên Hòa. Năm 1866–1868, vùng này được nhập vào khu thanh tra Sài Gòn; năm 1911, tỉnh Gia Định chia thành bốn quận, trong đó có quận Thủ Đức. Thời Việt Nam Cộng hòa, quận lỵ Thủ Đức đặt tại xã Linh Đông Xã.

Thị trấn, quận rồi thành phố

Sau năm 1975, huyện Thủ Đức có thị trấn Thủ Đức. Ngày 6/1/1997, Nghị định 03-CP lập quận Thủ Đức; thị trấn Thủ Đức và xã Linh Trung giải thể, cùng một phần các xã Phước Long, Hiệp Phú, Tân Phú lập năm phường Bình Thọ, Linh Chiểu, Linh Tây, Linh Trung, Trường Thọ. Ngày 1/1/2021, theo Nghị quyết 1111/NQ-UBTVQH14, thành phố Thủ Đức được lập từ Quận 2, Quận 9 và quận Thủ Đức, với 211,56 km² và 1.013.795 người.

Sắp xếp năm 2025

Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ các phường Linh Chiểu, Bình Thọ, Trường Thọ và một phần các phường Linh Tây, Linh Đông thành phường Thủ Đức, hiệu lực 1/7/2025. Ban đầu phường có 52 khu phố; tháng 6/2026 còn 46 khu phố.

Dân cư – xã hội

118.952 người. Đây là vùng đô thị lâu đời nhất của Thủ Đức, tập trung nhiều trường học, bệnh viện, cơ quan. Trên đường Võ Văn Ngân có Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh; theo Wikipedia, thành phố Thủ Đức cũ là nơi tập trung rất nhiều trường đại học của thành phố. Wikipedia ghi Giáo sư – tiến sĩ dân tộc nhạc học Trần Quang Hải (1944–2021) là danh nhân gắn với phường.

Kinh tế

Kinh tế phường là thương mại – dịch vụ, giáo dục và logistics đường sông. Chợ Thủ Đức và các trục Võ Văn Ngân, Kha Vạn Cân, Đặng Văn Bi là khu buôn bán sầm uất. Bên sông Sài Gòn có cảng Trường Thọ; theo đề án đô thị sáng tạo phía đông của thành phố, khu vực này định hướng chuyển đổi thành khu đô thị mới. Tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đi qua phường thúc đẩy phát triển quanh các nhà ga.

Văn hóa – di tích

• Đình thần Linh Tây (tên cũ là đình Linh Chiểu Tây) — được Wikipedia nêu trong mục di tích – danh thắng của phường.

Truyền thuyết về ông Thủ Đức Tạ Dương Minh và chợ Thủ Đức gắn với ký ức lập làng của vùng. Các làng Linh Chiểu, Bình Thọ, Trường Thọ xưa để lại đình, chùa, miếu nằm giữa khu phố.

Giao thông

Theo Wikipedia, phường tiếp giáp hai trục lớn Phạm Văn Đồng và Võ Nguyên Giáp (Xa lộ Hà Nội); có ba ga của tuyến metro số 1 (Phước Long, Bình Thái, Thủ Đức); đường thủy có cảng Trường Thọ và các bến Trường Thọ, Linh Đông của tuyến buýt đường sông số 1. Các trục nội phường: Võ Văn Ngân, Kha Vạn Cân, Đặng Văn Bi.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, khu phố …, phường Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh". Trụ sở Ủy ban nhân dân phường: 2 Nguyễn Công Trứ (Bình Thọ cũ). Cư dân Linh Tây, Linh Đông cũ cần kiểm tra mình thuộc phường Thủ Đức, Linh Xuân hay Hiệp Bình.

Bản đồ Phường Thủ Đức

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Thủ Đức được lập từ 5 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Thủ Đức trước đây

• Phường An Khánh 76.967
• Phường Bình Trưng 121.382
• Phường Cát Lái 68.654
• Phường Hiệp Bình 215.638
• Phường Linh Xuân 158.334
• Phường Long Bình 119.637
• Phường Long Phước 53.092
• Phường Long Trường 73.669
• Phường Phước Long 137.331
• Phường Tam Bình 153.414
• Phường Tăng Nhơn Phú 208.233