Xã Tân Thành

Tổng quan

Tân Thành là một xã ven biển của tỉnh Lâm Đồng, cách Phan Thiết khoảng 40 km về phía tây nam và cách La Gi khoảng 30 km về phía đông. Theo Wikipedia, mũi Kê Gà trên địa bàn xã là điểm cực nam của tỉnh Lâm Đồng mở rộng.

Xã rộng 177,58 km², có 31.309 người (số liệu sắp xếp năm 2025), mật độ khoảng 176 người/km². Trụ sở đặt tại xã Tân Thành cũ.

Biểu tượng của xã là hải đăng Kê Gà — được Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam xác nhận là ngọn hải đăng cao nhất và cổ nhất Việt Nam. Một phần diện tích xã (3.867,87 ha) nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên núi Tà Kóu.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Tân Thành — xã gốc, từ đó tách ra Thuận Quý năm 1986. Hai tên Thuận Quý, Tân Thuận còn trong tên thôn (Thuận Quý, Tân Thuận).

Phân tích Hán Việt. Tân là 新 — mới. Thành có thể là 成 (nên, thành tựu) hoặc 城 (thành lũy); tư liệu đã tra không cho cách viết chính thức, nên tên có thể hiểu là “mới thành” hoặc “thành mới”. Chữ “Tân” ở đây là chữ đầu chung của ba xã Tân Lập, Tân Thuận, Tân Thành — cả ba vốn thuộc huyện Hàm Tân trước khi chuyển về Hàm Thuận Nam năm 1982.

Tên Kê Gà / Khe Gà. Wikipedia ghi hai giả thiết: (1) mũi đất có khe giống đầu mỏ con gà; (2) đây là phần đất tách từ núi Cẩm Kê mà Đại Nam nhất thống chí ghi là Kê Dữ (“đảo Gà”), vì có đàn gà rừng sống bên khe suối nước ngọt chảy ra biển. Văn bản hành chính thường viết Kê Gà; có ý kiến cho rằng viết đúng là Khe Gà. Chữ “kê” trong Kê Dữ là 雞 (gà).

Trùng tên: Tân Thành là tên rất phổ biến — danh mục mới còn có xã, phường Tân Thành ở Cà Mau, Đồng Tháp, TP Hồ Chí Minh, Lạng Sơn, Quảng Trị, Tây Ninh, Thái Nguyên, Thanh Hóa. Khi ghi địa chỉ bắt buộc kèm tên tỉnh.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Tân Thành giáp Biển Đông ở phía đông và phía nam; giáp xã Tân Hải ở phía tây; giáp các xã Hàm Kiệm, Hàm Thuận Nam và Tân Lập ở phía bắc; giáp phường Tiến Thành ở phía đông bắc.

Địa hình đồi núi chạy ra sát biển, tạo các mũi đất như Kê Gà, Hòn Lan. Ngoài mũi Kê Gà có hòn đảo nhỏ, tục gọi hòn Bà, rộng khoảng 5 ha, với nhiều cụm đá hoa cương và cây sứ đại thụ. Phía bắc xã là sườn núi thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Tà Kóu.

Khí hậu bán khô hạn, nắng gió nhiều. Wikipedia ghi bờ biển Hàm Thuận Nam cũ dài 23,5 km; ba xã ven biển của huyện cũ là Thuận Quý, Tân Thành, Tân Thuận — nay đều thuộc xã Tân Thành.

Lịch sử

Người Pháp xây hải đăng Kê Gà vì mũi đất này là vị trí hiểm yếu trên đường biển Phan Rang – Vũng Tàu, nơi nhiều thuyền buôn bị đắm. Wikipedia ghi thời gian xây dựng từ tháng 2/1897 đến cuối năm 1898, hoạt động từ năm 1900, do kỹ sư người Pháp Chnavat thiết kế; một tấm đá hoa cương trước cửa khắc năm 1899.

Sau năm 1975, Tân Thuận và Tân Thành là hai xã của huyện Hàm Tân, tỉnh Thuận Hải. Quyết định 204-HĐBT ngày 30/12/1982 chuyển hai xã (cùng Tân Lập) về huyện Hàm Thuận Nam mới lập. Ngày 20/6/1986, Quyết định 73-HĐBT lập xã Thuận Quý từ một phần xã Tân Thành: Tân Thành còn 6.070 ha và 3.291 người, Thuận Quý có 4.560 ha và 2.465 người.

Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 sắp xếp ba xã Thuận Quý, Tân Thuận và Tân Thành thành xã Tân Thành, hiệu lực 1/7/2025. Xã có 14 thôn; tháng 6/2026 gom còn 7 thôn.

Dân cư và xã hội

Bảy thôn hiện nay: Hiệp Phước, Hiệp Tân, Kê Gà, Tân Thuận, Thạnh Mỹ, Thanh Phong và Thuận Quý. Dân số tăng mạnh so với thập niên 1980 — năm 1986 hai xã Tân Thành, Thuận Quý cộng lại chưa tới 6 nghìn người, nay toàn xã hơn 31 nghìn.

Ở cấp huyện cũ, Wikipedia ghi người Kinh chiếm trên 95%, tập trung ở đồng bằng và ven biển; các dân tộc K'Ho, Chăm, Raglai sống chủ yếu ở các xã vùng cao. Trường học, trạm y tế kế thừa từ ba xã cũ.

Kinh tế

Ngư nghiệp và thủy sản. Wikipedia ghi Hàm Thuận Nam cũ không có cảng cá lớn, nhưng sản lượng đánh bắt tập trung ở các xã ven biển Thuận Quý, Tân Thành, Tân Thuận — nay đều thuộc xã Tân Thành. Nuôi trồng thủy sản, đặc biệt nuôi tôm, là thế mạnh; đặc sản của huyện cũ gồm mực một nắng, nước mắm và muối Thanh Phong (Thanh Phong là tên một thôn của xã).

Du lịch. Các khu du lịch Thuận Quý – Khe Gà, Hòn Lan và hải đăng Kê Gà được Wikipedia nêu trong số điểm du lịch của huyện cũ; bờ biển Tiến Thành – Thuận Quý được mô tả còn những bãi cát trắng xen hàng phi lao. Wikipedia cũng ghi cảng nước sâu Tân Thành đang được triển khai.

Văn hóa

Hải đăng Kê Gà là di tích kiến trúc: tháp đá cao 35 m, đèn cao 65 m so với mặt biển, bên trong có 183 bậc thang xoắn ốc bằng thép (một bài Wikipedia khác ghi 184 bậc); đèn 2.000 W quét sáng 22 hải lý (khoảng 40 km). Các khối đá được đẽo sẵn, lắp khít không cần vữa. Quanh chân hải đăng còn hai hàng hoa sứ do người Pháp trồng, và một nghĩa địa của những người tử nạn khi xây công trình.

Wikipedia về xã cũng nhắc mũi Hòn Lan và Động Chùa trong số điểm tham quan đẹp của địa phương.

Du lịch

Hải đăng Kê Gà, hòn Bà, bãi biển Thuận Quý và mũi Hòn Lan tạo thành cụm điểm tham quan ven biển của xã, gần núi Tà Cú ở xã Hàm Thuận Nam bên cạnh. Wikipedia ghi hải đăng và hòn đảo đã trở thành điểm du lịch hấp dẫn của Bình Thuận cũ.

Giao thông

Đường tỉnh 719 nối Phan Thiết với La Gi chạy dọc vùng ven biển; Wikipedia về huyện Hàm Thuận Nam nhắc việc hoàn thiện tuyến ĐT 719 giúp xã Tân Thuận cũ đi lại thuận tiện hơn. Bờ biển dài thuận lợi cho giao thông thủy và nghề cá.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: “thôn …, xã Tân Thành, tỉnh Lâm Đồng” — bắt buộc ghi tên tỉnh vì có nhiều xã, phường Tân Thành trên cả nước.

Bản đồ Xã Tân Thành

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Tân Thành được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Hàm Thuận Nam trước đây

• Xã Hàm Kiệm 31.445
• Xã Hàm Thạnh 16.306
• Xã Hàm Thuận Nam 32.771
• Xã Tân Lập 19.612
• Xã Tuyên Quang 28.817