Phường Cầu Thia

Tổng quan

Cầu Thia là một phường của tỉnh Lào Cai, gộp từ năm đơn vị của thị xã Nghĩa Lộ cũ: phường Cầu Thia và các xã Thanh Lương, Thạch Lương, Phúc Sơn, Hạnh Sơn. Trụ sở đặt tại tổ dân phố Đình Cại.

Phường rộng 31,84 km², dân số 25.234 người, mật độ khoảng 793 người/km² — cao nhất trong vùng Mường Lò. Theo Báo Lào Cai, hơn 87% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, gồm Thái, Mường, Tày, Mông, Dao, trong đó người Thái là cộng đồng chính của các bản ruộng nước. Cầu Thia là phần phía nam của cánh đồng Mường Lò và là nơi Ngòi Thia — con sông cho phường mượn tên — chảy qua.

Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp xã Phình Hồ, xã Trạm Tấu, phường Nghĩa Lộ và phường Trung Tâm.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: phường mới giữ tên phường Cầu Thia — phường lập năm 1995, trùng tên với cây cầu Thia trên đường từ đô thị Nghĩa Lộ ra suối Thia (Wikipedia tiếng Việt có nhắc tới cây cầu này). Bốn tên xã cũ Thanh Lương, Thạch Lương, Phúc Sơn, Hạnh Sơn không còn là tên đơn vị hành chính.

Cấu tạo tên: tên ghép giữa một từ tiếng Việt và một tên riêng gốc địa phương. Cầu ở đây là cây cầu theo nghĩa tiếng Việt; Thia là tên con suối — Ngòi Thia (còn gọi suối Thia, Nậm Tia ở thượng nguồn). Âm “thia” không có chữ Hán Việt (tra âm “thia” trên Wiki Ngôn Ngữ). Wiki Ngôn Ngữ có mục từ “Cầu Thia” định nghĩa là “một phường thuộc thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái” — định nghĩa của giai đoạn trước 7/2025.

Truyền thuyết về chữ “Thia”: Wikipedia tiếng Việt chép rằng trong tiếng địa phương, Thia nghĩa là “nước mắt”, kèm chuyện kể về một cô gái yêu chàng trai miền xuôi; chàng đi không trở lại, cô ngồi khóc mãi, nước mắt chảy thành dòng suối. Đây là truyền thuyết dân gian được ghi lại, chưa có nguồn ngôn ngữ học xác nhận nghĩa của từ.

Tên các xã cũ: Hạnh Sơn là tên có từ thời thuộc Pháp — năm 1907 tổng Nghĩa Lộ được lập từ một số xã của tổng Hạnh Sơn – Phù Nham. Trong danh mục xã phường mới, tên Cầu Thia không trùng với đơn vị nào ở tỉnh khác.

Địa lý

Phường nằm ở phía nam lòng chảo Mường Lò, nơi cánh đồng tiếp giáp các sườn núi đổ lên vùng Phình Hồ, Trạm Tấu. Ngòi Thia — phụ lưu cấp 1 lớn của sông Hồng, dài khoảng 165 km — chảy qua vùng thị xã Nghĩa Lộ cũ khoảng 5 km. Theo Wikipedia tiếng Việt, chênh lệch lưu lượng giữa mùa lũ và mùa cạn của Ngòi Thia lên tới 480 lần, nên mùa mưa thường gây thiệt hại cho dân ven ngòi; năm 2026 tỉnh triển khai công trình khẩn cấp kè suối Thia để khôi phục các đoạn bờ bị lũ phá.

Đất đai chủ yếu là ruộng lúa nước của cánh đồng Mường Lò, xen các bản Thái và khu dân cư đô thị dọc trục đường. Khí hậu ôn hòa, nhiều nắng — đặc trưng tiểu vùng lòng chảo.

Lịch sử

• Đầu thế kỷ XX — vùng đất thuộc các tổng Hạnh Sơn, Phù Nham, Nghĩa Lộ của huyện Văn Chấn.
• 15/5/1995 — Nghị định 31-CP tái lập thị xã Nghĩa Lộ; phường Cầu Thia được lập từ các tiểu khu 16, 17 của thị trấn Nghĩa Lộ cũ và các bản Chao Thượng, Vệ Dưới.
• Trước 2020 — bốn xã Thanh Lương, Thạch Lương, Phúc Sơn, Hạnh Sơn thuộc huyện Văn Chấn.
• 1/2/2020 — theo Nghị quyết 871/NQ-UBTVQH14, bốn xã trên (cùng Phù Nham, Sơn A và thị trấn Nông trường Nghĩa Lộ) chuyển về thị xã Nghĩa Lộ.
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ phường Cầu Thia và các xã Thanh Lương, Thạch Lương, Phúc Sơn, Hạnh Sơn thành phường Cầu Thia; hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Với 25.234 người, Cầu Thia là phường đông dân thứ hai vùng Mường Lò. Báo chí nhắc tên các tổ dân phố, bản như Bản Ngoa, Bản Hán, Phúc Sơn, Nà Ban, Nậm Tăng, Đình Cại; nhiều tên mang dấu vết bản Thái cũ. Phường có 6 câu lạc bộ văn hóa với hơn 200 hội viên (Báo Lào Cai, 10/2026), như câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Thái, Dân ca Thái Bình, Hoa Ban Trắng.

Kinh tế

Nông nghiệp lúa nước Mường Lò vẫn là nền tảng của các tổ dân phố gốc xã, kết hợp nuôi cá ruộng — tập quán được tái hiện trong hội thi “Bắt cá ruộng”. Khu vực giáp đô thị Nghĩa Lộ phát triển thương mại, dịch vụ, nhà nghỉ. Du lịch cộng đồng gắn với xòe Thái, ẩm thực Thái và các hoạt động trong Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò mang lại nguồn thu theo mùa.

Văn hóa

Xòe Thái là niềm tự hào của Cầu Thia. Wikipedia tiếng Việt ghi Mường Lò nổi tiếng với đội xòe ở bản Thanh Lương — xã Thanh Lương cũ nay thuộc phường. Nghệ thuật Xòe Thái đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; tại Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò 2026, một tập thể và một cá nhân của phường được Chủ tịch UBND tỉnh tặng Bằng khen vì đóng góp cho Xòe Thái.

Hội thi “Bắt cá ruộng” tổ chức chiều 18/10/2026 tại tổ dân phố Phúc Sơn, với các đội từ Phúc Sơn, Bản Hán, Bản Ngoa — Báo Lào Cai gọi đây là nét sinh hoạt đặc trưng của cộng đồng Mường Lò. Truyền thuyết về suối Thia “nước mắt” và bài hát “Anh có vào Nghĩa Lộ…” (nhạc Trọng Loan, thơ Hoàng Hạnh) là những dấu ấn văn hóa gắn với vùng này.

Hành chính

Từ 1/7/2025, địa chỉ ghi: tổ dân phố …, phường Cầu Thia, tỉnh Lào Cai. Người dân phường Cầu Thia cũ và các xã Thanh Lương, Thạch Lương, Phúc Sơn, Hạnh Sơn làm thủ tục tại UBND phường Cầu Thia (tổ dân phố Đình Cại).

Bản đồ Phường Cầu Thia

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Cầu Thia được lập từ 5 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thị xã Nghĩa Lộ trước đây

• Phường Nghĩa Lộ 18.712
• Phường Trung Tâm 26.888
• Xã Liên Sơn 13.315