Bảo Thắng là xã của tỉnh Lào Cai bên bờ sông Hồng, trung tâm là đô thị Phố Lu — huyện lỵ cũ của huyện Bảo Thắng, quê hương bưởi Múc; xã lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở thị trấn Phố Lu và các xã Sơn Hà, Sơn Hải, Thái Niên. Diện tích 160,4 km², dân số 32.800 người.
Tổng quan
Bảo Thắng là một xã của tỉnh Lào Cai, kế thừa vùng lõi của huyện Bảo Thắng cũ: thị trấn huyện lỵ Phố Lu và ba xã ven sông Hồng. Phố Lu đã được Bộ Xây dựng công nhận đạt tiêu chí đô thị loại IV năm 2024; đây cũng là nơi diễn ra trận mở màn Chiến dịch Lê Hồng Phong năm 1950.
Với 32.800 người trên 160,4 km² (khoảng 204 người/km²), Bảo Thắng là một trong những xã đông dân nhất tỉnh Lào Cai. Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại số 85 đường 19/5, tổ dân phố Phú Thành 3.
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp phường Lào Cai ở phía bắc, xã Bảo Hà ở phía nam, các xã Phong Hải và Xuân Quang ở phía đông, phường Cam Đường, các xã Gia Phú và Tằng Loỏng ở phía tây.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: khi cấp huyện kết thúc hoạt động, xã trung tâm của huyện cũ lấy tên huyện — Bảo Thắng. Theo Wikipedia tiếng Việt, địa danh Bảo Thắng có từ xa xưa dưới dạng Bảo Thắng quan (保勝關) — cửa quan của Đại Việt thông sang Trung Quốc ở ngã ba sông Hồng – Nậm Thi. Năm 1905 người Pháp lập châu Bảo Thắng bên tả ngạn sông Hồng; năm 1944 lập phủ Bảo Thắng, từ đó gọi là huyện. Từ đó tên Bảo Thắng “không còn hàm ý chỉ vùng cửa khẩu” nữa mà chỉ vùng huyện.
Phân tích Hán Việt: 保 bảo là giữ gìn, bảo vệ; 勝 thắng là thắng, vượt hơn — có thể hiểu là “giữ vững phần thắng”, một cái tên hợp với chức năng cửa ải biên cương. Âm “bảo” còn có chữ 寶 (quý báu), nhưng nguồn ghi rõ chữ 保.
Tên các đơn vị cũ: Phố Lu được Wikipedia ghi là 鋪婁, có tên trong danh sách 11 xã, phố của châu Bảo Thắng năm 1907; Thái Niên ghi là 泰年 (thái: yên ổn, thịnh; niên: năm). Theo Wikipedia, xã Sơn Hải được lập mới trong giai đoạn 1960–1975; Sơn Hà là tên Hán Việt (sơn: núi; hà: sông) chưa có tư liệu về thời điểm đặt.
Trùng tên: tên Bảo Thắng từng là tên một xã ở huyện Kỳ Sơn (Nghệ An), nay thuộc xã Chiêu Lưu; trong danh mục sau 1/7/2025 chỉ còn xã Bảo Thắng của Lào Cai.
Địa lý
Sông Hồng tạo thành ranh giới tự nhiên phía tây và phía nam của xã; trên địa bàn còn có ngòi Tri. Vùng ven sông là bãi bồi phù sa — nơi trồng bưởi Múc và các vườn cây ăn quả; phía đông là đồi thấp. Đây là vùng thấp nằm ở trung tâm tỉnh, địa hình thuận lợi hơn hẳn các xã vùng cao.
Xã là đầu mối giao thông: quốc lộ và đường sắt Hà Nội – Lào Cai đi qua; cầu Phố Lu bắc qua sông Hồng là cầu chung cho cả đường bộ lẫn đường sắt, và đầu năm 2015 có thêm cầu Phố Lu mới nối với tuyến đường 7 km từ Phố Lu đi ngã ba Mỏ. Năm 2026, xã thành lập bốn tổ thống kê, kiểm đếm phục vụ giải phóng mặt bằng dự án đường sắt mới; báo chí cũng cảnh báo 36 lối đi tự mở qua đường sắt trên địa bàn Bảo Thắng.
Lịch sử
- Năm 1907 — Phố Lu là một trong 11 xã, phố của châu Bảo Thắng; năm 1944 thuộc phủ Bảo Thắng.
- Tháng 2/1950 — trong Chiến dịch Lê Hồng Phong, đồn Phố Lu được chọn làm điểm khởi hỏa; Trung đoàn 102 dùng súng ĐKZ chế tạo tại xưởng quân khí Trần Đại Nghĩa tiêu diệt hai đại đội, bắn rơi một máy bay; ngày 13/2/1950 Phố Lu được giải phóng, tiếp đó là Xuân Quang, Gia Phú. Wikipedia nhận định Bảo Thắng là “cái nôi” của phong trào cách mạng trong vùng hậu địch ở Lào Cai.
- Sau 1975 — xã Phố Lu, Sơn Hà, Sơn Hải, Thái Niên thuộc huyện Bảo Thắng (tỉnh Hoàng Liên Sơn).
- 13/3/1979 — lập thị trấn Phố Lu, huyện lỵ huyện Bảo Thắng, từ một phần xã Phố Lu.
- 11/2/2020 — Nghị quyết 896/NQ-UBTVQH14 nhập toàn bộ xã Phố Lu vào thị trấn Phố Lu.
- 15/10/2024 — Quyết định 938/QĐ-BXD công nhận đô thị Phố Lu (thị trấn Phố Lu, xã Sơn Hà, một phần xã Sơn Hải) đạt tiêu chí đô thị loại IV.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 hợp nhất thị trấn Phố Lu và các xã Sơn Hà, Sơn Hải, Thái Niên thành xã Bảo Thắng, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Xã có 32.800 người, tập trung đông ở đô thị Phố Lu (trước sắp xếp chia thành 6 thôn và 13 tổ dân phố) và các thôn ven sông Hồng, ven đường sắt. Wikipedia mô tả Bảo Thắng là huyện vùng thấp, dân số đông, giao thông sắt – thủy – bộ thuận lợi. Cư dân gồm người Kinh và đồng bào các dân tộc thiểu số của tỉnh.
Là huyện lỵ cũ, xã có đủ hệ thống trường học từ mầm non đến trung học phổ thông, cơ sở y tế khu vực và các cơ quan dịch vụ công phục vụ cả vùng.
Kinh tế
Bưởi Múc là đặc sản: giống bưởi được người dân đưa từ Hưng Yên lên trồng trên đất phù sa ven sông Hồng ở thôn Múc hơn 40 năm trước; sản phẩm đạt OCOP 3 sao, hợp tác xã có 8 thành viên với khoảng 15 ha. Kế hoạch sử dụng đất năm 2026 giữ hơn 200 ha vùng cây ăn quả đặc sản. Xã tổ chức livestream “Bưởi Múc Bảo Thắng – Kết nối số, lan tỏa giá trị nông sản”. Ngoài bưởi còn có na trái vụ (thôn Quyết Tâm), quất, vườn ươm cây giống trồng rừng.
Thương mại – dịch vụ tập trung ở Phố Lu; giao thông đường sắt, quốc lộ và cầu qua sông Hồng giúp xã kết nối với các khu công nghiệp ở Tằng Loỏng, Gia Phú.
Văn hóa
- Địa điểm trận đồn Phố Lu — nơi mở màn Chiến dịch Lê Hồng Phong (2/1950), gắn với Trung đoàn 102 và súng ĐKZ của xưởng quân khí Trần Đại Nghĩa.
- Đời sống văn hóa cộng đồng ở các thôn vùng thấp: phong trào đại đoàn kết, hương ước thôn, sinh hoạt văn nghệ – thể thao.
Bản đồ Xã Bảo Thắng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Bảo Thắng được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Sơn Hải | Huyện Bảo Thắng | Tỉnh Lào Cai | toàn bộ |
| Thị trấn Phố Lu | Huyện Bảo Thắng | Tỉnh Lào Cai | toàn bộ |
| Xã Sơn Hà | Huyện Bảo Thắng | Tỉnh Lào Cai | toàn bộ |
| Xã Thái Niên | Huyện Bảo Thắng | Tỉnh Lào Cai | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Bảo Thắng mới gồm những đơn vị cũ nào?
Gồm thị trấn Phố Lu và các xã Sơn Hà, Sơn Hải, Thái Niên của huyện Bảo Thắng cũ, theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Bảo Thắng có nghĩa là gì?
Hán Việt 保勝: bảo là giữ gìn, thắng là thắng, vượt hơn. Tên bắt nguồn từ “Bảo Thắng quan”, cửa quan biên giới xưa ở ngã ba sông Hồng – Nậm Thi.
Bưởi Múc là gì?
Giống bưởi trồng trên đất phù sa ven sông Hồng ở thôn Múc, xã Bảo Thắng, có nguồn gốc từ Hưng Yên, đạt OCOP 3 sao.
Phố Lu có ý nghĩa lịch sử gì?
Đồn Phố Lu là điểm khởi hỏa Chiến dịch Lê Hồng Phong; Phố Lu được giải phóng ngày 13/2/1950.
Diện tích và dân số xã Bảo Thắng?
Diện tích 160,4 km², dân số 32.800 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Bảo Thắng trước đây
- Phường Lào Cai 76.981
- Xã Gia Phú 28.458
- Xã Phong Hải 16.942
- Xã Tằng Loỏng 20.533
- Xã Xuân Quang 27.218
← Toàn bộ 99 xã, phường của Lào Cai Tra tên xã cũ → mới