Xã Gia Hội

Tổng quan

Gia Hội là một xã của tỉnh Lào Cai, hợp thành từ ba xã phía tây bắc huyện Văn Chấn cũ: Gia Hội, Nậm Búng và Nậm Lành. Trụ sở xã đặt tại thôn Nà Kè.

Xã rộng 213,25 km², dân số 14.908 người, mật độ khoảng 70 người/km². Gia Hội nằm trên trục quốc lộ 32, là chặng chuyển tiếp từ lòng chảo Mường Lò lên vùng cao Tú Lệ – Mù Cang Chải. Kinh tế xã nổi bật ở các vùng cây hàng hóa: theo Báo Lào Cai, xã có hơn 400 ha măng sặt, 903 ha chè và 327 ha cây ăn quả.

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Nậm Có và Phong Dụ Thượng ở phía bắc, phường Nghĩa Lộ và xã Trạm Tấu ở phía nam, Liên Sơn và Sơn Lương ở phía đông, Tú Lệ và Púng Luông ở phía tây.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Gia Hội — một trong các xã của huyện Văn Chấn qua các thời kỳ (có trong danh sách xã của huyện sau năm 1975). Hai tên Nậm Búng, Nậm Lành không còn là tên xã nhưng vẫn là tên thôn. Trang giới thiệu trên cổng thông tin của xã cho biết việc sắp xếp dựa trên Đề án 389/ĐA-CP của Chính phủ, và xã mới giữ tên Gia Hội để tôn vinh giá trị văn hóa, lịch sử của vùng đất và gắn kết cộng đồng dân cư ba xã cũ.

Về chữ nghĩa: hai âm “gia” và “hội” đều có chữ Hán Việt: gia có thể là 嘉 (tốt đẹp) hay 家 (nhà); hội thường là 會 (họp, gặp gỡ). Nếu viết 嘉會, tên có thể hiểu là “cuộc hội ngộ tốt đẹp”. Tuy nhiên chưa tìm được tư liệu cho biết tên xã được đặt theo chữ nào, vào thời gian nào và vì sao. Vì vậy không ghi chữ Hán cố định cho tên này.

Tên Nậm Búng, Nậm Lành: mang yếu tố nậm — trong tiếng Thái – Tày nghĩa là nước, sông, suối (theo chú thích trong các bài về sông suối trên Wikipedia tiếng Việt). Nghĩa của “búng”, “lành” trong các tên này chưa có nguồn giải thích. Trong danh mục xã phường mới, tên Gia Hội không trùng với đơn vị nào ở tỉnh khác.

Địa lý

Gia Hội nằm ở vùng núi phía tây bắc Mường Lò, nơi quốc lộ 32 bắt đầu leo dốc lên Tú Lệ. Phía bắc là vùng núi cao giáp Nậm Có và vùng Văn Yên cũ; phía nam là các thung lũng ruộng nước đổ xuống cánh đồng Mường Lò. Địa hình đồi núi dốc, nhiều suối nhỏ. Mùa mưa thường gây sạt lở: năm 2026 xã phải di dời 4 hộ ở thôn Nậm Búng khỏi vùng sạt lở, và lực lượng công an từng hỗ trợ người dân mắc kẹt trên đoạn đường nối với nút giao IC15 của cao tốc Nội Bài – Lào Cai ở thôn Chiềng Pằn.

Lịch sử

Ba xã hợp thành Gia Hội đều thuộc huyện Văn Chấn qua các giai đoạn: châu Văn Chấn của Khu tự trị Thái – Mèo (1955), huyện Văn Chấn tỉnh Nghĩa Lộ (1962–1975), tỉnh Hoàng Liên Sơn (1976–1991), tỉnh Yên Bái (1991–2025). Danh sách 32 xã của huyện Văn Chấn sau năm 1975 có cả Gia Hội, Nậm Búng và Nậm Lành.

• 12/6/2025 — Nghị quyết 202/2025/QH15 hợp nhất Yên Bái và Lào Cai thành tỉnh Lào Cai.
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ ba xã Nậm Búng, Nậm Lành và Gia Hội thành xã Gia Hội; xã hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

14.908 người, đa dân tộc. Báo chí nhắc tên các thôn Nà Kè, Chiềng Pằn 1, Chiềng Pằn 2, Bản Đồn, Nam Vai, Nậm Búng, Nậm Lành, Sài Lương, Tộc Cài. Báo Lào Cai cho biết người Dao là lực lượng sản xuất chính ở thôn Tộc Cài (vùng măng sặt). Xã có Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Nậm Búng phục vụ học sinh vùng cao.

Kinh tế

Theo Báo Lào Cai (3/2026), Gia Hội đã hình thành các vùng sản xuất hàng hóa tập trung:

• Măng sặt — hơn 400 ha; ở thôn Tộc Cài khoảng 90% số hộ trồng sặt làm cây chủ lực; xã có 1 hợp tác xã măng sặt và 5 tổ hợp tác, măng sặt đã được xây dựng thành sản phẩm OCOP của địa phương.
• Chè — 903 ha.
• Cây ăn quả — 327 ha.

Chăn nuôi lợn, gia cầm là sinh kế quan trọng; năm 2026 dịch tả lợn châu Phi xuất hiện ở 5 thôn (Chiềng Pằn 1, Chiềng Pằn 2, Nà Kè, Bản Đồn, Nam Vai), buộc tiêu hủy 431 con lợn của 71 hộ. Dịch vụ dọc quốc lộ 32 phục vụ khách đi Tú Lệ – Mù Cang Chải.

Văn hóa

Gia Hội nằm liền kề lòng chảo Mường Lò nên chịu ảnh hưởng văn hóa Thái Mường Lò, bên cạnh văn hóa của cộng đồng Dao ở các thôn vùng cao như Tộc Cài. Nghệ thuật Xòe Thái của vùng Mường Lò đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Chưa tìm được tư liệu về di tích được xếp hạng trên địa bàn xã.

Giao thông

Quốc lộ 32 đi qua xã theo hướng Sơn Lương – Gia Hội – Tú Lệ. Tuyến nối quốc lộ 32 với nút giao IC15 cao tốc Nội Bài – Lào Cai qua thôn Chiềng Pằn sẽ rút ngắn đường từ vùng Mường Lò, Tú Lệ ra cao tốc.

Hành chính

Từ 1/7/2025, địa chỉ ghi: thôn …, xã Gia Hội, tỉnh Lào Cai. Người dân ba xã cũ Gia Hội, Nậm Búng, Nậm Lành làm thủ tục tại UBND xã Gia Hội. Về nơi đặt trụ sở, dữ liệu sắp xếp đơn vị hành chính ghi thôn Nà Kè, còn trang giới thiệu trên cổng thông tin của xã ghi thôn Bản Đồn — khi cần đến làm việc nên hỏi lại chính quyền xã để biết địa điểm hiện hành.

Bản đồ Xã Gia Hội

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Gia Hội được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Văn Chấn trước đây

• Phường Nghĩa Lộ 18.712
• Xã Cát Thịnh 11.369
• Xã Chấn Thịnh 18.790
• Xã Liên Sơn 13.315
• Xã Mỏ Vàng 10.043
• Xã Nghĩa Tâm 18.979
• Xã Sơn Lương 12.515
• Xã Thượng Bằng La 14.697
• Xã Tú Lệ 13.301
• Xã Văn Chấn 23.772