Mỏ Cày là xã ven biển giữa vùng Mộ Đức cũ, tỉnh Quảng Ngãi, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Đức Chánh, Đức Thạnh và Đức Minh của huyện Mộ Đức cũ. Diện tích 44,8 km², dân số 38.587 người.
Tổng quan
Mỏ Cày là xã trải từ Quốc lộ 1 ra tới biển ở phần giữa vùng Mộ Đức cũ, thuộc tỉnh Quảng Ngãi. Xã rộng 44,8 km², có 38.587 người, mật độ khoảng 861 người/km²; trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Đức Thạnh cũ.
Trên địa bàn có bãi biển Minh Tân, căn cứ kháng chiến Rừng Nà và nhà máy điện mặt trời Mộ Đức — theo Wikipedia là nhà máy điện mặt trời đầu tiên xây dựng trên đất Quảng Ngãi. Đây cũng là quê của Thượng tướng Trần Nam Trung và nhà cách mạng Lê Văn Sĩ.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: Mỏ Cày không phải tên xã cũ nào. Theo Báo Quảng Ngãi (4/2025), phương án ban đầu đánh số các xã (Mộ Đức 1, Mộ Đức 2, Đức Tân, Mộ Đức 3); sau đó huyện Mộ Đức chuyển sang đặt tên “theo địa danh, văn hóa truyền thống của địa phương”, và xã gồm Đức Chánh, Đức Thạnh, Đức Minh được đặt tên Mỏ Cày, với 97,91% cử tri đồng ý. Bài báo chỉ giải thích riêng tên Long Phụng (theo tên núi), còn với Mỏ Cày không nêu tên lấy từ đâu — làng, xứ đồng hay một địa danh dân gian.
Hai âm thuần Việt
Theo công cụ tra Hán Việt của Wiki Ngôn Ngữ, cả hai âm “mỏ” và “cày” đều không có âm Hán Việt — đây là tên thuần Việt, khác hẳn kiểu tên Hán Việt “Đức + chữ tốt” của ba xã cũ. Trong tiếng Việt thường ngày, “mỏ” và “cày” đều là từ quen thuộc, nhưng ghép nghĩa từng chữ để giảng tên đất là chiết tự không có căn cứ; nghĩa của địa danh được ghi là chưa có tư liệu giải thích.
Trùng tên với Mỏ Cày ở Nam Bộ
Tên Mỏ Cày quen thuộc hơn ở Nam Bộ: từ điển Wiki Ngôn Ngữ có mục Mỏ Cày chỉ thị trấn thuộc huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre; sau sắp xếp 2025, tỉnh Vĩnh Long có xã Mỏ Cày. Hai địa danh không liên quan. Khi ghi địa chỉ cần ghi rõ “xã Mỏ Cày, tỉnh Quảng Ngãi”.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Mỏ Cày giáp xã Long Phụng ở phía bắc, Biển Đông ở phía đông, xã Lân Phong ở phía nam và xã Mộ Đức ở phía tây.
Địa hình theo kiểu chung của Mộ Đức: đồng bằng ở phía tây, chuyển sang vùng thấp và doi cát ven biển ở phía đông. Bờ biển Mộ Đức được Wikipedia mô tả là bãi ngang; đồng bằng màu mỡ nhưng một số vùng phía đông Quốc lộ 1 hay bị úng ngập. Khí hậu nhiệt đới, hai mùa mưa – khô; mùa mưa có thể có biển động, bão lớn.
Lịch sử
Vùng đất thuộc huyện Mộ Hoa đời Lê, năm 1841 đổi là Mộ Đức. Theo Wikipedia (bài Trần Nam Trung), làng Thi Phổ thuộc xã Đức Trung cũ — tương ứng xã Mỏ Cày ngày nay. Thời Việt Nam Cộng hòa, từ năm 1958 xã Đức Chánh đổi là Đức Hoài, Đức Minh đổi là Đức Lương, Đức Thạnh đổi là Đức Phước; phía cách mạng vẫn dùng tên cũ. Wikipedia (bài xã Mỏ Cày) ghi vùng đất có truyền thống trong hai cuộc kháng chiến, với căn cứ Rừng Nà.
Sau 1975, Đức Chánh, Đức Minh, Đức Thạnh thuộc huyện Mộ Đức, tỉnh Nghĩa Bình, từ 1989 là tỉnh Quảng Ngãi. Năm 2018–2019, nhà máy điện mặt trời Mộ Đức được xây dựng ở thôn Đạm Thủy Nam, xã Đức Minh. Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ ba xã Đức Chánh, Đức Thạnh, Đức Minh thành xã Mỏ Cày, hiệu lực từ 1/7/2025.
Dân cư và xã hội
Wikipedia liệt kê các thôn: 1–6, Phước Thịnh, Lương Nông Bắc, Lương Nông Nam, Đôn Lương, Minh Tân Bắc, Minh Tân Nam, Đạm Thủy Bắc và Đạm Thủy Nam. Các thôn Minh Tân, Đạm Thủy nằm ở vùng ven biển Đức Minh cũ.
Cư dân chủ yếu là người Việt, sống bằng nông nghiệp ở phía tây và nghề biển, nuôi trồng thủy sản ở phía đông.
Kinh tế
Theo Wikipedia, người dân Mỏ Cày chủ yếu sống bằng nghề nông kết hợp đánh cá, nuôi ốc, nuôi tôm, làm nghề thủ công và buôn bán. Trên địa bàn có nhà máy điện mặt trời Mộ Đức ở thôn Đạm Thủy Nam: công suất lắp máy 19,2 MW, khởi công tháng 5/2018, hoàn thành tháng 4/2019, diện tích hơn 24 ha, sản lượng khoảng 35 triệu kWh mỗi năm.
Bãi biển Minh Tân với trung tâm dịch vụ biển là điểm vui chơi của người dân vùng Mộ Đức; Wikipedia (bài huyện) ghi bãi biển cách khu lưu niệm Phạm Văn Đồng khoảng 5 km về phía đông.
Văn hóa
Di tích kháng chiến tiêu biểu là căn cứ Rừng Nà ở xã Đức Thạnh cũ, được Wikipedia liệt kê trong các thắng cảnh của huyện Mộ Đức. Các làng biển Minh Tân, Đạm Thủy giữ tín ngưỡng thờ cá Ông và lễ cầu ngư của ngư dân Quảng Ngãi; vùng đồng bằng giữ đình làng, nhà thờ họ.
Đặc sản “mạch nha Thi Phổ” có tên trong danh sách ẩm thực tỉnh trên Wikipedia, mang tên làng Thi Phổ.
Nhân vật
- Trần Nam Trung (Trần Khuy, 1912–2009), sinh tại làng Thi Phổ; Thượng tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam (1969–1976), Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra Chính phủ (1976–1982).
- Lê Văn Sĩ (Võ Sĩ, 1910–1948), quê thôn Minh Tân, xã Đức Minh; từng là Bí thư Thành ủy Sài Gòn – Chợ Lớn, hy sinh năm 1948.
Giao thông
Quốc lộ 1 đi qua xã; theo Wikipedia, xã nằm trên tuyến dự án đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh thuộc hệ thống đường ven biển Việt Nam.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “thôn …, xã Mỏ Cày, tỉnh Quảng Ngãi”. Trụ sở xã đặt tại trụ sở UBND xã Đức Thạnh cũ.
Bản đồ Xã Mỏ Cày
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Mỏ Cày được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Đức Chánh | Huyện Mộ Đức | Tỉnh Quảng Ngãi | toàn bộ |
| Xã Đức Minh | Huyện Mộ Đức | Tỉnh Quảng Ngãi | toàn bộ |
| Xã Đức Thạnh | Huyện Mộ Đức | Tỉnh Quảng Ngãi | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Mỏ Cày (Quảng Ngãi) gồm những xã cũ nào?
Gồm ba xã Đức Chánh, Đức Thạnh và Đức Minh của huyện Mộ Đức cũ.
Tên Mỏ Cày có nghĩa là gì?
Mỏ Cày là tên thuần Việt, hai âm không có chữ Hán Việt. Tư liệu chính thức chỉ ghi tên đặt theo địa danh, văn hóa địa phương, chưa giải thích nguồn gốc cụ thể.
Diện tích và dân số xã Mỏ Cày?
44,8 km² và 38.587 người, mật độ khoảng 861 người/km².
Nhà máy điện mặt trời Mộ Đức ở đâu?
Ở thôn Đạm Thủy Nam, xã Đức Minh cũ — nay thuộc xã Mỏ Cày; công suất 19,2 MW, vận hành từ 2019.
Có xã Mỏ Cày nào khác không?
Có, xã Mỏ Cày thuộc tỉnh Vĩnh Long (vùng Bến Tre cũ). Ghi địa chỉ nên kèm tên tỉnh.
Cùng Huyện Mộ Đức trước đây
- Xã Lân Phong 36.123
- Xã Long Phụng 39.973
- Xã Mộ Đức 35.895
← Toàn bộ 96 xã, phường của Quảng Ngãi Tra tên xã cũ → mới