Lóng Sập là xã biên giới của tỉnh Sơn La, nơi có cửa khẩu quốc tế Lóng Sập – điểm cuối Quốc lộ 43 sang Lào; xã lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Chiềng Khừa và Lóng Sập của thị xã Mộc Châu cũ. Diện tích 211,3 km², dân số 9.629 người.
Tổng quan
Xã Lóng Sập thuộc tỉnh Sơn La là cửa ngõ biên giới phía tây nam của vùng Mộc Châu. Quốc lộ 43 bắt đầu từ Gia Phù (vùng Phù Yên), xuyên qua cao nguyên Mộc Châu rồi kết thúc tại cửa khẩu quốc tế Lóng Sập trên địa bàn xã; bên kia biên giới là cửa khẩu Pa Háng của tỉnh Hủa Phăn, Lào.
Theo số liệu sắp xếp năm 2025, xã rộng 211,3 km², dân số 9.629 người, mật độ khoảng 46 người/km² — thưa nhất trong tám đơn vị của vùng Mộc Châu cũ. Wikipedia tiếng Việt ghi xã có 22 bản; trụ sở đặt tại bản Phát.
Các đơn vị cùng vùng Mộc Châu cũ: phường Mộc Châu, Mộc Sơn, Thảo Nguyên, Vân Sơn và các xã Chiềng Sơn, Tân Yên, Đoàn Kết.
Tên gọi và ý nghĩa
Kế thừa tên xã Lóng Sập. Trong hai xã hợp nhất, tên Lóng Sập được giữ; tên Chiềng Khừa thôi là tên đơn vị hành chính. Lóng Sập cũng là tên của cửa khẩu quốc tế trên địa bàn. Văn bản đã tra không nêu lý do chọn tên.
Không phải tên Hán Việt. Công cụ tra âm trên Wiki Ngôn Ngữ chỉ trả về những chữ Hán ít liên quan cho hai âm “lóng” và “sập”; ghép lại không thành một từ Hán Việt có nghĩa, nên không chiết tự tên này theo lối Hán Việt. Đây là địa danh gốc tiếng Thái, được ghi bằng chữ Quốc ngữ. Wikipedia ghi một số văn liệu viết là “Loóng Sập”.
Nghĩa chưa thống nhất. Chưa tìm được nguồn đáng tin cậy giải thích nghĩa của tên Lóng Sập. Có thể ghi nhận một quan hệ địa danh có thật: trên địa bàn xã có bản Bó Sập (danh sách hiện nay viết “Bó Sặp”) và suối Bó Sập — dòng suối lớn bắt nguồn từ vùng bản Bó Sập sát biên giới rồi chảy về phía Yên Châu; các tên này cùng chung yếu tố “Sập”. Quan hệ nghĩa giữa chúng chưa có tư liệu giải thích.
Tên Chiềng Khừa cũng gốc Thái; từ điển trên Wiki Ngôn Ngữ có mục “Chiềng Khừa”, định nghĩa là một xã thuộc huyện Mộc Châu (giai đoạn trước 2025). Một bản của xã mới vẫn mang tên Khừa.
Trùng tên: trong danh mục xã phường mới, Lóng Sập không trùng với đơn vị nào khác.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, phía bắc xã giáp xã Chiềng Hặc (vùng Yên Châu cũ — Wikipedia viết “Chiềng Hắc”) và phường Mộc Châu; phía nam giáp Lào; phía đông giáp xã Chiềng Sơn; phía tây giáp xã Lóng Phiêng. Bên kia biên giới là địa bàn huyện Sốp Bâu, tỉnh Hủa Phăn (Lào); trang thông tin của xã có tin giao ban biên giới giữa xã với huyện Sốp Bâu và xã Pa Háng – Huổi Hiềng.
Địa hình là vùng núi phía tây nam cao nguyên Mộc Châu. Suối Bó Sập bắt nguồn từ vùng bản Bó Sập giáp biên giới, chảy về đất Yên Châu; dọc đường, suối nhận nước suối Vặt tại chỗ thác Dải Yếm (nay thuộc phường Mộc Châu).
Lịch sử
Theo Wikipedia tiếng Việt, địa bàn Lóng Sập xưa thuộc động Mộc Thượng của châu Mộc (sau là xã Mộc Thượng).
- 10/1955: chia xã Mộc Thượng, lập ba xã Chiềng Cang (các bản Bó Sập, Phát, A Lá, Pha Nhên), Hóng Má (A Má, Hong Húa, Cang) và Chiềng Thín (Chiềng Ve, Nà Tén, To Láng, Nong Chá).
- 11/1959: hợp ba xã trên thành xã Lóng Sập, gồm 9 bản với hơn 100 hộ.
- 13/4/1977: thành lập thị trấn Nông trường Chiềng Ve; năm 1980 ba bản Chiềng Ve, To Láng, Nà Tén của Lóng Sập chuyển vào thị trấn này.
- 1996: bản Cang Tỵ chuyển sang xã Chiềng Khừa.
- 20/8/1999: Nghị định 77/1999/NĐ-CP nhập thị trấn Nông trường Chiềng Ve vào Lóng Sập, rồi tách 9.788 ha với 7.932 người của Lóng Sập lập xã Chiềng Sơn.
- 1/2/2025: Lóng Sập giữ nguyên, thuộc thị xã Mộc Châu; xã Chiềng Khừa nhận thêm một phần xã Mường Sang.
- 1/7/2025: theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15, nhập toàn bộ xã Chiềng Khừa và xã Lóng Sập thành xã Lóng Sập.
Ghi chú dữ liệu: một số bảng tra ghi thêm “một phần xã Mường Sang” vào thành phần xã Lóng Sập mới. Phần Mường Sang ấy đã được nhập vào Chiềng Khừa từ 2/2025; theo mô tả của nghị quyết, thành phần năm 2025 chỉ là hai xã Chiềng Khừa và Lóng Sập.
Dân cư và xã hội
Dân số 9.629 người sống ở 22 bản: A Lá, A Má 1, A Má 2, Bó Sặp, Buốc Quang, Cang, Căng Tỵ, Co Cháy, Hong Húa, Khừa, Mường Bó, Ông Lý, Pha Đón, Pha Nhên, Phách, Phát, Phiêng Cài, Pu Nhan, Suối Đon, Tòng, Trọng, Xa Lú (Wikipedia). Phần lớn tên bản là tên gốc tiếng Thái.
Ở cấp vùng, huyện Mộc Châu trước năm 2013 có 12 dân tộc, đông nhất là Thái, Mông và Kinh. Là xã biên giới, trên địa bàn có Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lóng Sập.
Kinh tế
Cửa khẩu. Cặp cửa khẩu Lóng Sập – Pa Háng hình thành từ lâu; chợ biên giới Pa Háng là điểm tham quan quen thuộc. Năm 2001, Quyết định 188/2001/QĐ-TTg cho phép cửa khẩu Lóng Sập (cùng cửa khẩu Chiềng Khương) áp dụng chính sách khu kinh tế cửa khẩu biên giới. Đến năm 2020, đây vẫn là cửa khẩu chính (cấp quốc gia); ngày 24/12/2020, Nghị quyết 182/NQ-CP của Chính phủ nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế. Trang thông tin xã có tin về quy chế phối hợp giữa cửa khẩu quốc tế Lóng Sập và cửa khẩu Pa Háng trong bảo đảm an ninh biên giới.
Nông – lâm nghiệp. Phần lớn người dân sống bằng trồng trọt, chăn nuôi và rừng; trang thông tin xã có tin về tập huấn xây dựng quy ước bảo vệ, phát triển rừng gắn với tiền dịch vụ môi trường rừng. Trên địa bàn chưa tra được khu công nghiệp nào.
Văn hóa
Văn hóa các bản Lóng Sập mang sắc thái Thái của vùng Mộc Châu — vùng có lễ hội Cầu mưa, Hết Chá của người Thái — cùng văn hóa của người Mông. Hằng năm dịp 30/8 – 2/9, Mộc Châu tổ chức ngày hội văn hóa người Mông.
Hiện chưa tra được di tích xếp hạng riêng trên địa bàn xã. Theo hướng Quốc lộ 43 về phía Mộc Châu là thác Dải Yếm và di tích Đồn Mộc Lỵ (phường Mộc Châu).
Giao thông
Quốc lộ 43 dài khoảng 105 km, nằm trọn trong Sơn La và là một phần của Đường Xuyên Á AH13: từ ngã ba Gia Phù (giao Quốc lộ 37), qua sông Đà ở bến phà Vạn Yên, qua Mộc Châu (giao Quốc lộ 6 tại phường Mộc Châu) rồi kết thúc ở cửa khẩu quốc tế Lóng Sập. Phía Lào, cửa khẩu Pa Háng là điểm cuối quốc lộ 6B của Lào. Wikipedia ghi cửa khẩu nằm tại vùng đất bản Pa Lá.
Hành chính
Địa chỉ mới: “…, Xã Lóng Sập, Tỉnh Sơn La”. Giấy tờ cũ ghi “xã Chiềng Khừa, huyện (thị xã) Mộc Châu” nay thuộc xã Lóng Sập. Trụ sở xã ở bản Phát. Đi vào khu vực biên giới, cửa khẩu cần tuân theo quy định về khu vực biên giới và thủ tục xuất nhập cảnh tại trạm kiểm soát liên hợp.
Bản đồ Xã Lóng Sập
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Lóng Sập được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Chiềng Khừa | Thị xã Mộc Châu | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
| Xã Lóng Sập | Thị xã Mộc Châu | Tỉnh Sơn La | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Lóng Sập mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ xã Chiềng Khừa và xã Lóng Sập của thị xã Mộc Châu cũ, theo Nghị quyết 1681/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Lóng Sập có nghĩa là gì?
Là địa danh gốc tiếng Thái, không phải tên Hán Việt; nghĩa của tên chưa có nguồn giải thích thống nhất. Một số văn liệu viết “Loóng Sập”.
Cửa khẩu Lóng Sập thông sang đâu?
Thông với cửa khẩu Pa Háng, tỉnh Hủa Phăn (Lào). Cửa khẩu được nâng lên cửa khẩu quốc tế theo Nghị quyết 182/NQ-CP ngày 24/12/2020.
Quốc lộ 43 kết thúc ở đâu?
Tại cửa khẩu quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập; điểm đầu là ngã ba Gia Phù, nơi giao Quốc lộ 37.
Diện tích và dân số xã Lóng Sập?
211,3 km² và 9.629 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Thị xã Mộc Châu trước đây
- Phường Mộc Châu 21.087
- Phường Mộc Sơn 15.025
- Phường Thảo Nguyên 22.479
- Phường Vân Sơn 15.917
- Xã Chiềng Sơn 14.155
- Xã Đoàn Kết 17.938
- Xã Tân Yên 18.380
← Toàn bộ 75 xã, phường của Sơn La Tra tên xã cũ → mới