Xã Bến Lức

Tổng quan

Nơi Quốc lộ 1 vượt sông Vàm Cỏ Đông bằng cặp cầu Bến Lức, cách Tân An chừng 12 km và cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 35 km, là xã Bến Lức của tỉnh Tây Ninh. Xã kế thừa vùng lõi của huyện Bến Lức cũ thuộc tỉnh Long An: thị trấn huyện lỵ cùng hai xã An Thạnh và Thanh Phú nằm ở tả ngạn sông.

Theo số liệu sắp xếp năm 2025, xã rộng 48,75 km², dân số 56.900 người, mật độ khoảng 1.167 người/km² — đông dân nhất trong năm xã kế thừa địa bàn huyện Bến Lức. Đây là vùng dân cư, chợ búa, cơ quan và các khu đô thị mới bám theo Quốc lộ 1, khác hẳn vùng ruộng phèn thưa dân ở phía bắc huyện cũ.

Bốn xã cùng gốc huyện Bến Lức là Mỹ Yên, Lương Hòa, Bình Đức và Thạnh Lợi.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra: xã mới giữ tên Bến Lức — tên của thị trấn huyện lỵ, của huyện (từ năm 1957, khi chính quyền Việt Nam Cộng hòa lập quận Bến Lức), của cây cầu trên Quốc lộ 1 và của nhánh sông nối Vàm Cỏ Đông với vùng Chợ Đệm. Trong ba đơn vị hợp thành, chỉ thị trấn mang tên này; An Thạnh và Thanh Phú từ nay còn lại trong tên ấp (ấp An Thạnh, ấp Thanh Phú).

Về nghĩa: tra từ điển chữ Hán – Nôm của wiki.ngonngu.com, cả hai âm bến và lức đều không có âm Hán Việt. Đây là tên thuần Việt theo lối đặt tên quen thuộc ở Nam Bộ: “bến” là chỗ ghe thuyền đậu, đi kèm một chữ chỉ đặc điểm riêng của nơi ấy (như Bến Tre, Bến Cát, Bến Cầu). Trong tiếng Việt, lức là tên một loài cây họ Cúc (còn gọi sài hồ nam, tên khoa học Pluchea pteropoda); tuy vậy, trong các nguồn đã tra chưa thấy văn bản chính thức hay tài liệu địa chí nào xác nhận tên bến lấy từ cây này, nên nguồn gốc cụ thể của chữ “Lức” ở đây chưa được nêu như một sự kiện.

Lịch sử tên: dưới thời Pháp, vùng thị trấn hiện nay thuộc làng Long Phú, tổng Long Hưng Hạ, quận Gò Đen (Trung Quận) của tỉnh Chợ Lớn. Năm 1957 quận Bến Lức ra đời với quận lỵ đặt ở xã Long Phú. Ngày 24/3/1979, thị trấn Bến Lức được lập từ các ấp Vàm, Chợ, xóm Cống và Thuận Đạo tách khỏi xã Long Phú; từ đó tên Long Phú chỉ còn là tên ấp. Từ 1/7/2025, tên Bến Lức chuyển xuống cấp xã.

Trùng tên: trong danh mục đơn vị cấp xã sau sắp xếp, “Bến Lức” là tên duy nhất trên cả nước.

Địa lý

Xã nằm ở bờ tả (bờ đông) sông Vàm Cỏ Đông, thuộc phía nam vùng Bến Lức cũ. Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Mỹ Yên ở phía đông nam, Long Cang ở phía nam, Lương Hòa ở phía bắc và tây bắc; phía tây là Bình Đức, ranh giới là dòng Vàm Cỏ Đông.

Đoạn Vàm Cỏ Đông chảy qua huyện Bến Lức cũ dài khoảng 21 km, rộng trung bình 200–235 m, sâu 11–12 m, chịu ảnh hưởng mạnh của thủy triều. Sông Bến Lức (đoạn phía Thành phố Hồ Chí Minh gọi là sông Chợ Đệm) nhập vào Vàm Cỏ Đông ngay tại khu thị trấn cũ, tạo thành tuyến thủy nối Sài Gòn với miền Tây.

Địa hình bằng phẳng, thấp. Theo số liệu về đất của huyện cũ, đất phù sa tập trung ở các xã phía nam như Thanh Phú, Mỹ Yên, Phước Lợi, Long Hiệp, còn đất phèn chiếm phần lớn các xã phía bắc. Khí hậu cận xích đạo gió mùa, nhiệt độ trung bình năm khoảng 27 °C, lượng mưa trung bình khoảng 1.625 mm, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 chiếm khoảng 85% lượng mưa năm.

Lịch sử

Từ phủ Gia Định đến quận Bến Lức

Năm 1698, khi Nguyễn Hữu Cảnh lập phủ Gia Định, đất Bến Lức thuộc huyện Tân Bình. Thời Minh Mạng, phần lớn diện tích huyện Bến Lức sau này thuộc huyện Tân Long, phủ Tân Bình, tỉnh Gia Định. Năm 1918 người Pháp lập tỉnh Chợ Lớn; vùng này thuộc quận Gò Đen (còn gọi Trung Quận, phía cách mạng gọi Trung Huyện).

Ngày 22/10/1956 tỉnh Long An được lập trên cơ sở hai tỉnh Chợ Lớn và Tân An. Ngày 24/4/1957 quận Bến Lức ra đời từ tổng Long Hưng Hạ của quận Gò Đen và một phần quận Thủ Thừa; tổng Long Hưng Hạ khi ấy có các xã An Thạnh, Long Hiệp, Long Phú, Lương Hòa, Mỹ Yên, Phước Lợi, Tân Bửu, Thanh Hà.

Các đơn vị hợp thành

• Thị trấn Bến Lức lập ngày 24/3/1979 (Quyết định 128-CP) từ các ấp Vàm, Chợ, xóm Cống và Thuận Đạo của xã Long Phú. Năm 2010 thị trấn được Bộ Xây dựng công nhận là đô thị loại IV.
• Thanh Phú cũng lập theo Quyết định 128-CP, từ phần xã Tân Thanh tương ứng địa giới xã Thanh Hà trước đây cùng phần còn lại của xã Long Phú.
• An Thạnh là xã có từ thời tổng Long Hưng Hạ. Theo Nghị quyết 1244/NQ-UBTVQH15 (hiệu lực 1/12/2024), xã nhận thêm 2,70 km² và 1.011 người của xã Tân Hòa vừa giải thể, đạt 28,23 km² và 22.206 người.

Giai đoạn 1977–1983, Bến Lức và Thủ Thừa từng nhập thành huyện Bến Thủ, rồi tách lại theo Quyết định 05-HĐBT ngày 14/1/1983.

Sắp xếp năm 2025

Nghị quyết 202/2025/QH15 nhập tỉnh Long An vào tỉnh Tây Ninh. Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1682/NQ-UBTVQH15 hợp thị trấn Bến Lức với các xã An Thạnh và Thanh Phú thành xã Bến Lức, hoạt động từ 1/7/2025. Theo Wikipedia, đến giữa năm 2026 xã sắp xếp lại còn 13 ấp: 1, 2, 3, 4, 5, An Thạnh, Gò Dung, Long Kim, Long Phú, Thanh Lập, Thanh Phú, Thanh Tân, Thuận Đạo.

Dân cư và xã hội

Với 56.900 người, xã Bến Lức tập trung khoảng gần một phần ba dân số vùng Bến Lức cũ (huyện có 181.660 người năm 2019). Ngay từ trước sắp xếp, dân cư huyện đã dồn về các xã phía nam giáp Quốc lộ 1, và thị trấn Bến Lức là nơi đông nhất với mật độ khoảng 1.971 người/km² (số liệu năm 2015). Các ấp mang tên cũ như Long Phú, Thuận Đạo, An Thạnh, Thanh Phú giữ lại dấu vết các làng xã trước năm 1979.

Bên cạnh cư dân lâu đời làm ruộng, buôn bán ven sông, xã có thêm lớp dân mới đến làm việc trong các khu, cụm công nghiệp và về ở tại các khu đô thị hình thành từ thập niên 2010. Cơ sở y tế tuyến trên của vùng là Bệnh viện Đa khoa Bến Lức, vốn quản lý mạng lưới trạm y tế của cả huyện cũ, cùng các trạm y tế cơ sở. Đời sống tín ngưỡng mang nét chung của Nam Bộ: đình làng, chùa, nhà thờ Công giáo cùng hiện diện.

Kinh tế

Kinh tế xã thiên về công nghiệp, thương mại và dịch vụ. Wikipedia mô tả vùng phía nam huyện Bến Lức cũ — nơi xã tọa lạc — là địa bàn “động lực” với giao thông thủy bộ thuận lợi, nhiều khu, cụm công nghiệp và khu đô thị. Năm 2009, cơ cấu kinh tế toàn huyện là nông – lâm nghiệp 6%, công nghiệp – xây dựng 76,9%, thương mại – dịch vụ 17,1%. Theo quy hoạch năm 2002 của tỉnh Long An, Bến Lức được dành cho 12 khu công nghiệp, nhiều nhất tỉnh.

Hàng loạt khu đô thị mới đã hình thành trên địa bàn huyện cũ, trong đó có Waterpoint (chủ đầu tư Nam Long) dọc sông Vàm Cỏ Đông. Phần đất phù sa ở vùng Thanh Phú, An Thạnh vẫn có ruộng lúa, vườn cây; nông nghiệp tuy nhỏ về tỷ trọng nhưng chưa mất hẳn. Khu buôn bán lâu đời nhất là vùng ấp Chợ, ấp Vàm của xã Long Phú xưa — chính là phần đất được tách ra lập thị trấn năm 1979.

Văn hóa

Cầu Bến Lức là dấu ấn dễ nhận nhất của xã. Theo Wikipedia, cây cầu đầu tiên ở đây là cầu sắt kiểu Eiffel dài 550 m phục vụ tuyến đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho; khi đường sắt ngừng hoạt động, ray và tà vẹt được tháo bỏ, mặt cầu được trải nhựa cho ô tô. Cầu bị đánh sập khoảng năm 1966–1967; cầu Bến Lức cũ hiện nay khởi công năm 1969, thông xe năm 1973, và cầu mới bê tông dự ứng lực dài 549,75 m thông xe ngày 22/7/2003.

Huyện Bến Lức cũ được Wikipedia ghi là quê của nhiều nhân vật, trong đó có luật sư Nguyễn Hữu Thọ, nguyên Quyền Chủ tịch nước, và bà Võ Thị Thắng, người gắn với bức ảnh “Nụ cười chiến thắng”. Trang Wikipedia về xã Bến Lức còn kể Giám mục Giacôbê Huỳnh Văn Của (1915–1995) và nhà báo, nhà cách mạng Nguyễn Văn Tạo (1908–1970). Các nguồn đã tra chưa liệt kê di tích được xếp hạng hay lễ hội mang tên riêng của xã, nên không nêu ở đây.

Giao thông

Quốc lộ 1 đi xuyên qua xã và vượt Vàm Cỏ Đông bằng hai cầu Bến Lức. Vùng Bến Lức cũ còn có Quốc lộ N2, cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương và cao tốc Bến Lức – Long Thành; đường Vành đai 3 vùng đô thị Thành phố Hồ Chí Minh cũng được quy hoạch đi qua. Đường thủy theo sông Bến Lức – kênh Đôi nối về Sài Gòn, theo Vàm Cỏ Đông ra biển.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: “…, ấp …, xã Bến Lức, tỉnh Tây Ninh”. Người dân thị trấn cũ đổi “thị trấn Bến Lức, huyện Bến Lức, tỉnh Long An” thành “xã Bến Lức, tỉnh Tây Ninh”. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã.

Bản đồ Xã Bến Lức

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Bến Lức được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1682/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Bến Lức trước đây

• Xã Bình Đức 35.110
• Xã Lương Hòa 23.308
• Xã Mỹ Yên 49.248
• Xã Thạnh Lợi 24.037