Phường Sầm Sơn

Tổng quan

Bãi cát dài hơn 10 km chạy từ cửa Lạch Hới đến chân núi Trường Lệ đã làm nên tên tuổi Sầm Sơn từ đầu thế kỷ XX, khi người Pháp chọn nơi này làm chỗ nghỉ mát. Ngày nay, phường Sầm Sơn của tỉnh Thanh Hóa gồm phần lõi của thành phố biển Sầm Sơn trước đây: toàn bộ dải bãi tắm chính, núi Trường Lệ với các di tích, cảng cá Lạch Hới và khu đô thị du lịch dọc biển.

Phường rộng 30,29 km², dân số 99.866 người, mật độ khoảng 3.300 người/km² – một trong những phường đông dân nhất tỉnh. Trụ sở phường đặt tại khu trụ sở Thành ủy, HĐND, UBND thành phố Sầm Sơn cũ. Du lịch biển là trụ cột kinh tế; trước sắp xếp, thành phố Sầm Sơn đón mỗi năm hàng triệu lượt khách.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường kế thừa tên thành phố Sầm Sơn trước đây, và xa hơn là tên dãy núi ven biển phía nam. Theo tư liệu địa phương, trước thế kỷ XX vùng đất này thuộc huyện Quảng Xương, chỉ có dãy núi án ngữ phía nam mà ngư dân đi biển quen gọi là Mũi Gầm; dần dần tên ấy đổi thành núi Sầm, tức Sầm Sơn. Dãy núi còn có tên Trường Lệ; làng dưới chân núi gọi là làng Núi (Sầm Thôn) hay làng Trường Lệ.

Về chữ Hán, tên thường viết 岑山. Sầm 岑 chỉ núi nhỏ mà cao, dốc đứng; sơn 山 là núi – "Sầm Sơn" là "ngọn núi cao dốc", một cách ghi chữ Hán khớp với hình dáng dãy núi đá dựng bên biển. Tên chữ "Sầm" và tên dân gian "Gầm" gần âm nhau. Chưa có nguồn chắc chắn cho biết tên chữ xuất hiện từ khi nào.

Tên Sầm Sơn đã qua nhiều cấp hành chính: xã Sầm Sơn (1946–1947, huyện Quảng Xương), thị trấn Sầm Sơn (1963), thị xã Sầm Sơn (1981), thành phố Sầm Sơn (2017), nay là phường. Cả nước không có đơn vị nào khác tên Sầm Sơn; phường láng giềng phía nam mang tên Nam Sầm Sơn.

Địa lý

Phường nằm giữa vùng ven biển phía đông tỉnh, phía nam cửa Lạch Hới (cửa sông Mã). Theo Wikipedia tiếng Việt, phía đông giáp vịnh Bắc Bộ; phía nam giáp phường Nam Sầm Sơn; phía tây giáp phường Quảng Phú; phía bắc giáp các xã Hoằng Châu, Hoằng Lộc, Hoằng Thanh qua sông Mã.

Địa hình đồng bằng phù sa ven biển, thấp dưới 50 m. Dãy núi Trường Lệ ở phía nam gồm 16 ngọn trên khoảng 150 ha, ngọn cao nhất là Hòn Kèo (84,7 m), được rừng đặc dụng che phủ. Bãi cát thoải, sóng khá mạnh; vùng biển nhiều hải sản. Khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển, mùa hè là mùa du lịch, mùa thu có bão.

Lịch sử

Làng biển Quảng Xương

Trước năm 1945, vùng đất thuộc tổng Giặc Thượng (sau đổi Kính Thượng, rồi Cung Thượng), huyện Quảng Xương, gồm xã Lương Niệm (làng Núi, làng Giữa, làng Trấp, làng Hới), xã Triều Thanh Lộc (làng Triều, làng Vạn, làng Trung) và xã Bình Tân (làng Bến). Từ năm 1907, người Pháp bắt đầu xây dựng nơi nghỉ mát ở đây – mốc được coi là khởi đầu của du lịch Sầm Sơn.

Từ xã đến thành phố

Sau 1945, vùng này là xã Lương Niệm; tháng 6/1946 chia thành hai xã Sầm Sơn và Bắc Sơn; tháng 11/1947 hợp lại thành xã Quảng Tiến; tháng 6/1954 chia thành bốn xã Quảng Tiến, Quảng Cư, Quảng Tường, Quảng Sơn. Năm 1954, cảng Lạch Hới (Quảng Tiến) là một điểm đón cán bộ, chiến sĩ, học sinh miền Nam tập kết ra Bắc. Thị trấn Sầm Sơn lập năm 1963; thị xã Sầm Sơn lập ngày 18/12/1981. Năm 1983 lập phường Bắc Sơn, Trường Sơn; năm 1995 Quảng Tường thành phường Trung Sơn; năm 2009 lập phường Quảng Tiến. Năm 2015 thị xã nhận thêm sáu xã của Quảng Xương (trong đó có Quảng Châu, Quảng Thọ); ngày 19/4/2017 thành lập thành phố Sầm Sơn, Quảng Cư, Quảng Châu, Quảng Thọ lên phường.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15, phường Sầm Sơn gồm toàn bộ bảy phường Bắc Sơn, Quảng Tiến, Quảng Cư, Trung Sơn, Trường Sơn, Quảng Châu, Quảng Thọ. Từ tháng 7/2025, phường có 61 tổ dân phố; từ 1/7/2026 sắp xếp lại còn 28 tổ.

Dân cư – xã hội

Gần 100 nghìn dân, chủ yếu người Kinh, gồm hai lớp cư dân đan xen: dân làng biển lâu đời (làng Hới, làng Trấp, làng Vạn, làng Triều…) sống bằng nghề cá, và cư dân đô thị làm du lịch, dịch vụ. Một bộ phận ngư dân theo Công giáo; nhà thờ Sầm Sơn (xây năm 1920, kiến trúc kiểu Pháp) là nơi sinh hoạt tôn giáo của họ. Phần lớn người dân theo tín ngưỡng thờ thần biển, thành hoàng và các vị thần ở đền, nghè ven núi.

Trường học, cơ sở y tế của phường kế thừa từ thành phố Sầm Sơn cũ; mùa hè, dân số thực tế tăng mạnh do khách du lịch và lao động thời vụ.

Kinh tế

Du lịch – dịch vụ là ngành chủ đạo. Năm 1981 Sầm Sơn chỉ có gần 10 khách sạn, nhà nghỉ; đến năm 2022 có hơn 700 cơ sở lưu trú với hơn 20.000 phòng. Quần thể nghỉ dưỡng FLC Sầm Sơn (khánh thành năm 2017, khoảng 300 ha, có sân golf 18 lỗ) và dự án quảng trường biển – tổ hợp đô thị du lịch của Sun Group là các công trình lớn. Nghề cá vẫn quan trọng: cảng Lạch Hới là nơi neo đậu, mua bán hải sản; chợ Vồ họp ngay trên bãi lúc thuyền về. Chợ Cột Đỏ, chợ đêm Sầm Sơn phục vụ khách mua hải sản và đặc sản xứ Thanh.

Văn hóa – di tích

Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Sầm Sơn được xếp hạng di tích quốc gia năm 1962 và nâng lên di tích quốc gia đặc biệt năm 2019. Quần thể gồm:

• Núi Trường Lệ với rừng đặc dụng và nhiều ngọn đá;
• Hòn Trống Mái – đôi tảng đá chồng lên nhau gắn với truyền thuyết tình yêu;
• Đền Độc Cước – thờ vị thần một chân, gắn với tín ngưỡng của ngư dân;
• đền Cô Tiên, đền Tô Hiến Thành, chùa Khải Nam.

Ẩm thực gắn với biển: hải sản tươi (mực, cá, ghẹ, ốc), cùng nem chua và các món quen của tỉnh lỵ. Những tập quán làng chài như kéo lưới bờ, họp chợ cá trên bãi vẫn còn và trở thành nét riêng của Sầm Sơn.

Du lịch

Bãi biển Sầm Sơn cách trung tâm tỉnh lỵ khoảng 16 km, cách Hà Nội khoảng 170–180 km, là một trong những bãi biển đông khách nhất miền Bắc vào mùa hè. Ngoài tắm biển, du khách thường lên núi Trường Lệ thăm hòn Trống Mái, đền Độc Cước, dạo đường ven biển, ăn hải sản. Lân cận có các bãi biển Hải Tiến (Hoằng Hóa), Tiên Trang (Quảng Xương).

Giao thông

Quốc lộ 47 và đại lộ Võ Nguyên Giáp nối phường với khu trung tâm tỉnh lỵ (Hạc Thành) khoảng 16 km; trục Nguyễn Du chạy dọc bãi biển là đường chính của khu du lịch. Cảng cá Lạch Hới ở cửa sông Mã là đầu mối giao thông thủy của ngư dân.

Bản đồ Phường Sầm Sơn

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Sầm Sơn được lập từ 7 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1686/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Sầm Sơn trước đây

• Phường Nam Sầm Sơn 37.572