Cao Bồ là xã vùng cao thuộc tỉnh Tuyên Quang, một trong 13 xã không thực hiện sắp xếp theo Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15, giữ nguyên địa giới xã Cao Bồ của huyện Vị Xuyên cũ. Diện tích 111,18 km², dân số 4.211 người, chủ yếu là người Dao; nổi tiếng với chè Shan tuyết.
Tổng quan
Ở xã Cao Bồ, trong phạm vi khối núi Tây Côn Lĩnh, người dân – chủ yếu là người Dao – hái búp chè Shan tuyết từ những cây chè mọc trong rừng. Cao Bồ là xã vùng cao của tỉnh Tuyên Quang, nằm phía tây nam đô thị Hà Giang, thuộc vùng Vị Xuyên cũ.
Xã rộng 111,18 km², dân số 4.211 người, mật độ khoảng 38 người/km² – thưa nhất trong mười lăm đơn vị cấp xã kế thừa thành phố Hà Giang và huyện Vị Xuyên. Trụ sở UBND xã đặt tại thôn Thác Tăng (phiếu dữ liệu ghi “Thắc Tăng”).
Năm 2025 Cao Bồ không phải sắp xếp, giữ nguyên tên và địa giới; cùng nhóm với Thượng Sơn, Minh Tân, Thuận Hòa, Tùng Bá.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra. Xã không sáp nhập nên giữ nguyên tên Cao Bồ, tên có trong danh sách 26 xã của huyện Vị Xuyên sau năm 1975 (theo Wikipedia). Từ điển nhà ghi mục Cao Bồ chỉ là tên một xã của huyện Vị Xuyên, không kèm chữ Hán hay giải nghĩa.
Phân tích theo mặt chữ. Âm cao thường ứng với chữ 高 – cao. Âm bồ có nhiều chữ: 蒲 (cây cỏ bồ, cói), 菩 (trong “bồ đề”), 葡 (trong “bồ đào” – nho)… Không có tài liệu nào xác nhận tên xã được đặt theo nghĩa Hán – Việt hay chữ Hán nào được dùng, nên ghép nghĩa từng chữ ở đây không có cơ sở. Nguồn gốc và nghĩa của tên Cao Bồ được ghi là chưa xác định.
Tên thôn. Theo Wikipedia, Cao Bồ có 6 thôn: Thác Tăng, Tát Khao, Tham Vè, Lùng Tao, Bản Dâng, Gia Tuyến.
Trùng tên. Cả nước chỉ có một xã Cao Bồ.
Địa lý
Cao Bồ là xã núi đất cao, địa hình dốc, nằm trong phạm vi dãy Tây Côn Lĩnh – theo Wikipedia, dãy núi này trải trên các xã Thàng Tín, Lao Chải, Hoàng Su Phì, Thanh Thủy, Tân Tiến, Cao Bồ, Nậm Dịch, Thượng Sơn, Tân Quang, Thông Nguyên, với đỉnh Tây Côn Lĩnh cao 2.431 m. Rừng á nhiệt đới dưới chân núi còn được bảo tồn.
Theo Wikipedia tiếng Việt, Cao Bồ giáp phường Hà Giang 1 và xã Thanh Thủy ở phía bắc; các xã Thượng Sơn và Việt Lâm ở phía nam; xã Vị Xuyên ở phía đông; xã Tân Tiến ở phía tây.
Tài liệu địa chất về Hà Giang cũ trên Wikipedia ghi khu vực từ Cao Bồ đến Việt Lâm có nhiều mạch quặng đa kim – vàng. Theo Wikipedia, chè Shan tuyết có chất lượng tốt ở những vùng cao trên 1.200 m, mây mù nhiều, chênh lệch nhiệt độ ngày – đêm lớn.
Lịch sử
Theo Wikipedia, vùng Vị Xuyên nhập vào Đại Việt năm 1015 với tên châu Bình Nguyên, đổi thành châu Vị Xuyên thời Mạc; năm 1833 châu được chia theo sông Lô thành hai huyện Vĩnh Tuy (hữu ngạn) và Vị Xuyên (tả ngạn). Thời Pháp, châu Vị Xuyên gồm thị xã Hà Giang và bốn tổng Phương Độ, Phù Linh, Yên Định, Yên Phú. Năm 1948 cấp huyện thay cho cấp châu; năm 1962 huyện tách ra Quản Bạ, năm 1983 tách ra Bắc Mê.
Vùng Cao Bồ thuộc châu Vị Xuyên thời phong kiến, sau năm 1945 thuộc huyện Vị Xuyên. Theo Wikipedia, sau năm 1975 Cao Bồ là một trong 26 xã của huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Tuyên; xã giữ tên qua các đợt điều chỉnh địa giới huyện các năm 1983 và 2006, và từ năm 1991 thuộc tỉnh Hà Giang tái lập.
Năm 2025
Ngày 12/6/2025, Nghị quyết 202/2025/QH15 hợp nhất tỉnh Hà Giang vào tỉnh Tuyên Quang. Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15 (khoản 112 Điều 1) ghi Cao Bồ trong 13 xã không thực hiện sắp xếp. Từ ngày 1/7/2025, khi cấp huyện kết thúc hoạt động, xã trực thuộc tỉnh Tuyên Quang.
Dân cư – xã hội
Theo Wikipedia, cư dân Cao Bồ chủ yếu là người Dao. Thôn Lùng Tao được nhắc là làng văn hóa du lịch của người Dao trong danh mục điểm đến của huyện Vị Xuyên cũ. Với 4.211 người trên hơn 111 km², dân cư sống rải theo các sườn núi, thung lũng hẹp.
Trường học, trạm y tế bố trí ở trung tâm xã và các điểm trường thôn theo mô hình vùng cao.
Kinh tế
Theo Wikipedia, kinh tế Cao Bồ chủ yếu là canh tác ruộng bậc thang, hái chè Shan tuyết trong rừng bán cho xưởng chè của Công ty cổ phần trà hữu cơ Cao Bồ ở trung tâm xã, và trồng thảo quả.
Chè Shan tuyết là giống chè cổ thụ mọc trên núi cao, búp to phủ lớp lông tơ trắng như tuyết, thường được canh tác tự nhiên, không dùng phân bón hóa học. Wikipedia nhắc đến chè Shan tuyết cổ thụ Hà Giang và trà hữu cơ Cao Bồ trong các tư liệu tham khảo về sản phẩm chè vùng này. Thảo quả – loại cây gia vị trồng dưới tán rừng – là sản phẩm thứ hai được Wikipedia kể trong kinh tế xã; “thảo quả muối” có tên trong danh mục đặc sản của huyện cũ.
Ở cấp huyện, Wikipedia ghi vùng Vị Xuyên cũ có quần thể 200 cây chè cổ thụ trên 300 tuổi được công nhận Cây Di sản Việt Nam (không nêu xã cụ thể). Trong tỉnh Hà Giang cũ, chè Shan tuyết phổ biến nhất ở Hoàng Su Phì, Bắc Quang, Quang Bình, Xín Mần; Cao Bồ là điểm chè được biết đến của vùng Vị Xuyên nhờ mô hình trà hữu cơ.
Văn hóa
Văn hóa Dao là nét chủ đạo: Tết nhảy (Giàng chảo đao) – nghi lễ được Wikipedia kể trong các lễ hội tiêu biểu của vùng Vị Xuyên. Làng Lùng Tao là điểm du lịch cộng đồng của người Dao.
Cao Bồ cũng là một trong những xã có thể tiếp cận khối núi Tây Côn Lĩnh – nơi Wikipedia ghi đã thống kê được 47 loài thú, 140 loài chim thuộc 25 bộ, 75 họ.
Hành chính
Vì không sáp nhập, địa chỉ chỉ đổi phần cấp trên: “thôn …, xã Cao Bồ, tỉnh Tuyên Quang” thay cho “xã Cao Bồ, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang”. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã ở thôn Thác Tăng.
Bản đồ Xã Cao Bồ
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Cao Bồ được lập từ 1 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Cao Bồ | Huyện Vị Xuyên | Tỉnh Hà Giang | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Cao Bồ có sáp nhập năm 2025 không?
Không. Cao Bồ là một trong 13 xã của tỉnh Tuyên Quang không thực hiện sắp xếp theo Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15.
Tên Cao Bồ có nghĩa là gì?
Chưa có tài liệu xác nhận chữ viết hay nguồn gốc của tên; âm cao thường ứng chữ 高, âm bồ có nhiều chữ (蒲, 菩, 葡), nên nghĩa được ghi là chưa xác định.
Cao Bồ nổi tiếng với sản phẩm gì?
Chè Shan tuyết hái từ cây chè mọc trong rừng, chế biến tại xưởng của Công ty cổ phần trà hữu cơ Cao Bồ; ngoài ra có thảo quả.
Dân tộc nào sống chủ yếu ở xã Cao Bồ?
Theo Wikipedia, chủ yếu là người Dao.
Xã Cao Bồ rộng bao nhiêu, bao nhiêu dân?
Xã rộng 111,18 km², dân số 4.211 người, mật độ khoảng 38 người/km².
Cùng Huyện Vị Xuyên trước đây
- Phường Hà Giang 2 33.100
- Xã Bạch Ngọc 9.660
- Xã Lao Chải 4.568
- Xã Linh Hồ 21.725
- Xã Minh Tân 7.485
- Xã Phú Linh 12.270
- Xã Thanh Thủy 6.394
- Xã Thuận Hòa 7.915
- Xã Thượng Sơn 6.144
- Xã Tùng Bá 8.225
- Xã Vị Xuyên 23.898
- Xã Việt Lâm 6.419
← Toàn bộ 124 xã, phường của Tuyên Quang Tra tên xã cũ → mới