Xã Càng Long

Tổng quan

Trên Quốc lộ 53 từ Vĩnh Long xuống Trà Vinh, Càng Long là huyện đầu tiên của vùng Trà Vinh cũ – Wikipedia gọi huyện Càng Long là "cửa ngõ giao lưu kinh tế – văn hóa – xã hội của Trà Vinh" với các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Xã Càng Long hiện nay là lõi huyện lỵ ấy, thuộc tỉnh Vĩnh Long, cách trung tâm Trà Vinh khoảng 21 km và trung tâm Vĩnh Long cũ khoảng 43 km.

Xã rộng 46,87 km², dân số 41.542 người, mật độ khoảng 886 người/km² – cao nhất trong năm xã kế thừa huyện Càng Long. Theo danh sách đơn vị hành chính tỉnh Vĩnh Long trên Wikipedia (tài liệu bầu cử 2026), xã có 25 ấp: 1 đến 10, Bờ Lộ Mới, Chợ, Dừa Đỏ, Dừa Đỏ 2, Dừa Đỏ 3, Đùng Đình, Gò Cà, Hiệp Phú, Mây Tức, Mỹ Huê, Mỹ Long, Mỹ Trường, Sơn Trắng, Thái Bình, Thạnh Hiệp.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: xã không lấy tên Mỹ Cẩm hay Nhị Long Phú mà kế thừa tên Càng Long của thị trấn và huyện. Theo Wikipedia, Càng Long là quận thuộc tỉnh Trà Vinh từ năm 1917; tên này dùng liên tục cho đơn vị cấp quận, huyện tới ngày 30/6/2025.

Về nghĩa: âm càng không phải âm Hán Việt thông dụng, nên Càng Long không phải tổ hợp Hán Việt có nghĩa rõ; tư liệu đã tra không cho biết gốc tích hay nghĩa của tên. Bài viết vì vậy ghi tên là tên địa phương, nghĩa chưa có tư liệu, không gán chữ Hán. Văn bản năm 1977 còn ghi dị bản "Càn Long" (Quyết định 59-CP), nhưng các văn bản sau thống nhất là Càng Long. Trong địa phương có "sông Càng Long" – bến hành khách Càng Long nằm bên bờ trái sông này, theo Wikipedia.

Hai tên xã cũ: Mỹ Cẩm – Hán Việt 美 (đẹp) + cẩm (thường là 錦 – gấm) – thường hiểu là "gấm đẹp"; làng Mỹ Cẩm thuộc tổng Bình Khánh Thượng, quận Càng Long năm 1939, và là nơi đặt trụ sở huyện năm 1981. Nhị Long Phú lập năm 2003, ghép tên xã mẹ Nhị Long với chữ 富 (phú – giàu). Ấp Mỹ Trường trùng tên làng Mỹ Trường của tổng Bình Khánh Thượng trong danh sách năm 1897.

Trùng tên: Càng Long là tên duy nhất trong danh sách đơn vị cấp xã sau 1/7/2025.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Càng Long giáp xã Trung Ngãi ở phía bắc, xã Nhị Long ở phía đông, xã An Trường ở phía nam, xã Hiếu Phụng và xã Hiếu Thành (vùng Vũng Liêm cũ) ở phía tây.

Huyện Càng Long cũ nằm xa biển hơn các huyện khác của Trà Vinh nên ít bị ảnh hưởng mặn – thuận lợi cho nông nghiệp đa dạng. Địa hình bằng phẳng, cao trung bình 0,4–1,0 m; Wikipedia nêu Mỹ Cẩm là một trong các xã có vùng trũng thấp (dưới 0,4 m). Sông Cái Hóp – An Trường dài khoảng 25 km, bắt nguồn từ sông Cổ Chiên, đi từ ngã ba Mây Tức vào trung tâm huyện tới kênh Trà Ngoa, có các nhánh Mây Tức – Cái Cá, Suối Cạn, Dừa Đỏ; ấp Mây Tức và các ấp Dừa Đỏ của xã trùng tên các nhánh này. Khí hậu gió mùa cận xích đạo, mùa mưa tháng 5–11, lượng mưa trung bình khoảng 1.600 mm; nhiệt độ trung bình năm khoảng 26,8 °C.

Lịch sử

Quận Càng Long

Năm 1917 Càng Long là quận của tỉnh Trà Vinh, gồm hai tổng; năm 1928 chia lại thành tổng Bình Khánh và Bình Khánh Thượng; ngày 6/1/1931 nhận thêm tổng Bình Phước từ quận Châu Thành. Năm 1939 quận có 7 làng, trong đó tổng Bình Khánh Thượng gồm An Trường, Huyền Hội, Mỹ Cẩm, Tân An. Năm 1956 quận thuộc tỉnh Vĩnh Bình.

Sau 1975

Huyện Càng Long thuộc tỉnh Cửu Long; năm 1977 nhận thêm xã Hiếu Tử và năm xã của huyện Châu Thành Đông, rồi trả năm xã ấy về huyện Châu Thành năm 1981. Theo Quyết định 98-HĐBT năm 1981, huyện gồm 9 xã, trụ sở huyện đặt tại xã Mỹ Cẩm. Nghị định 57/1996/NĐ-CP ngày 3/10/1996 lập thị trấn Càng Long từ một phần xã Mỹ Cẩm. Nghị định 157/2003/NĐ-CP ngày 10/12/2003 lập xã Nhị Long Phú từ 1.193,13 ha và 7.560 nhân khẩu của xã Nhị Long.

Sắp xếp năm 2025

Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ thị trấn Càng Long và hai xã Mỹ Cẩm, Nhị Long Phú thành xã Càng Long, hiệu lực 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Xã có 41.542 người. Khác các huyện phía nam, huyện Càng Long cũ có tỷ lệ người Kinh rất cao: theo số liệu tháng 12/2019 dẫn trên Wikipedia, người Kinh chiếm 92,91%, người Khmer 6,98%, người Hoa 0,09%. Dân cư tập trung ở khu huyện lỵ và dọc các tuyến giao thông thủy, bộ.

Khu thị trấn cũ có Trung tâm Y tế huyện (bệnh viện đa khoa 100 giường), nhà văn hóa, thư viện, sân vận động và nhà thi đấu của huyện trước đây (khóm 4). Trên đất xã có họ đạo Càng Long (Giáo hạt Trà Vinh, Giáo phận Vĩnh Long). Ca sĩ, diễn viên Thanh Thúy (sinh năm 1977) được Wikipedia nêu trong mục nhân vật nổi bật của xã.

Kinh tế

Là trung tâm huyện cũ, xã tập trung thương mại – dịch vụ: chợ Càng Long (chuyển sang mô hình hợp tác xã quản lý theo quyết định của UBND tỉnh), chợ Mỹ Huê, bến xe và bến hàng hóa khu vực chợ Càng Long. Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp của huyện cũ gồm xay xát, lau bóng gạo, cơ khí, gạch, tơ và thảm xơ dừa, đan đát, mộc gia dụng, may mặc. Nông nghiệp vùng Càng Long lấy lúa làm cây chính, cùng rau màu, cây ăn trái (cam sành, quýt, bưởi, thanh long ruột đỏ), dừa và chăn nuôi.

Văn hóa – di tích

Tư liệu đã tra chưa nêu di tích xếp hạng trên đất xã. Các thiết chế văn hóa của huyện cũ – nhà văn hóa, thư viện, trung tâm vui chơi trẻ em – đặt ở khóm 4 thị trấn Càng Long; nhà văn hóa xã Mỹ Cẩm ở ấp 4. Điểm du lịch duy nhất của huyện cũ được Wikipedia nêu tên là khu sinh thái Miệt vườn Mê Kông ở ấp Đon, xã Nhị Long láng giềng.

Giao thông

Quốc lộ 53 chạy qua trung tâm xã, nối Vĩnh Long với Trà Vinh; các đường nội thị cũ gồm 3/2, 19/5, 30/4, 2/9, Đồng Khởi, Nguyễn Đáng, Phạm Thái Bường và hương lộ 31. Bến xe Càng Long trên Quốc lộ 53 là đầu mối hành khách, hàng hóa của vùng. Đường thủy có bến hành khách và bến hàng bên sông Càng Long.

Bản đồ Xã Càng Long

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Càng Long được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Càng Long trước đây

• Xã An Trường 45.505
• Xã Bình Phú 39.152
• Xã Nhị Long 34.633
• Xã Tân An 33.013