Châu Hòa là xã thuộc tỉnh Vĩnh Long, thành lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ các xã Châu Hòa, Châu Bình và Lương Quới của huyện Giồng Trôm (tỉnh Bến Tre cũ). Xã rộng 52,05 km², dân số 28.425 người.
Tổng quan
Châu Hòa trải dọc bờ nam sông Ba Lai ở phía bắc vùng Giồng Trôm cũ, đối diện vùng Bình Đại cũ. Xã thuộc tỉnh Vĩnh Long, rộng 52,05 km², dân số 28.425 người — mật độ khoảng 550 người/km², thưa nhất vùng Giồng Trôm cũ.
Tháng 1/1960, khi phong trào Đồng khởi lan từ Mỏ Cày sang Giồng Trôm, Châu Hòa và Châu Bình là hai trong ba xã trọng điểm (cùng Phong Mỹ). Trong xã có đền thờ cụ Tán Kế – Lê Quang Quan, di tích cấp tỉnh. Châu Hòa còn là quê của bà Nguyễn Thị Kim Ngân, nữ Chủ tịch Quốc hội đầu tiên của Việt Nam.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên xã giữ nguyên tên xã Châu Hòa cũ. Xã Châu Bình có chung chữ "Châu" với tên mới; còn Lương Quới thuộc chùm tên "Lương" (Lương Hòa, Lương Phú, Lương Quới) của Giồng Trôm.
Hòa là 和 — hòa thuận, êm ấm. Châu có nhiều chữ: 洲 (bãi đất giữa sông, cù lao), 珠 (ngọc trai) hay 州 (châu – đơn vị hành chính xưa). Với một vùng đất trên cù lao ven sông, nghĩa "bãi sông" có vẻ hợp, nhưng tên làng Nam Bộ cũng hay dùng chữ đẹp như "ngọc"; chưa có văn bản chữ Hán gốc nên không chọn một cách hiểu.
Hai xã cũ: Châu Bình (châu – bình yên) và Lương Quới ("quới" là cách đọc Nam Bộ của "quý" 貴). Tên Châu Hòa không trùng với xã phường nào khác sau 1/7/2025.
Một nét đáng chú ý trên bản đồ: ngay bên kia sông Ba Lai là xã Châu Hưng (vùng Bình Đại cũ) cũng mang chữ "Châu". Trong nhiều thập kỷ, hai bờ Ba Lai thuộc hai tỉnh khác nhau (bờ bắc thuộc tỉnh Mỹ Tho đến giữa thế kỷ XX, bờ nam thuộc Bến Tre), nên sự trùng chữ này không phải do cùng một lần đặt tên trong một đơn vị hành chính; các tài liệu đã tra không nêu lai lịch chung của chúng.
Địa lý
Theo tài liệu tổng hợp: phía bắc là sông Ba Lai, bên kia là các xã Châu Hưng, Lộc Thuận và Thạnh Trị (vùng Bình Đại cũ); phía đông giáp xã Mỹ Chánh Hòa; phía tây giáp xã Lương Hòa; phía nam giáp xã Giồng Trôm.
Đất ven Ba Lai, địa hình thấp, xen giồng. Từ khi có cống đập Ba Lai ở hạ lưu (vùng Bình Đại – Ba Tri), đoạn sông phía trên đập trở thành hồ chứa nước ngọt, giúp các xã ven sông như Châu Hòa hạn chế xâm nhập mặn mùa khô.
Lịch sử
Vùng đất Giồng Trôm trước 1945 thuộc các quận Châu Thành và Ba Tri; sau tháng 8/1945 thuộc huyện Tán Kế, từ 1956 thuộc quận Giồng Trôm của tỉnh Kiến Hòa. Trong Đồng khởi năm 1960, sau ba xã điểm ở Mỏ Cày, phong trào chuyển sang Giồng Trôm, tập trung ở Châu Hòa, Châu Bình và Phong Mỹ dưới sự lãnh đạo của bà Nguyễn Thị Định.
Sau 1975, Châu Hòa, Châu Bình, Lương Quới là ba trong 21 xã của huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 hợp nhất ba xã thành xã Châu Hòa thuộc tỉnh Vĩnh Long, hoạt động từ 1/7/2025. Trụ sở xã đặt tại ấp Phú An.
Dân cư – xã hội
Dân số 28.425 người, sống rải trên địa bàn rộng ven sông. Tài liệu tổng hợp ghi dân cư gồm người Kinh (đa số), Hoa và Khmer. Bà Nguyễn Thị Kim Ngân (sinh 1954 tại Châu Hòa) là Chủ tịch Quốc hội nhiệm kỳ 2016–2021 — nữ Chủ tịch Quốc hội đầu tiên của Việt Nam — và từng là Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội.
Kinh tế
Nông nghiệp vườn và ruộng: dừa, cây ăn trái, lúa và hoa màu trên giồng; nuôi thủy sản ven sông Ba Lai. Mía từng là cây nổi tiếng của vùng Giồng Trôm theo tài liệu về tỉnh Bến Tre. Lao động trẻ đi làm ở khu công nghiệp trong tỉnh hoặc Thành phố Hồ Chí Minh là xu hướng chung.
Địa bàn rộng, mật độ thấp khiến xã còn quỹ đất ruộng, vườn đáng kể so với các xã ven đô Bến Tre cũ. Các mô hình trồng xen dưới tán dừa, nuôi gà, bò quy mô hộ và ao cá trong vườn phổ biến. Buôn bán tập trung ở chợ xã và các điểm dọc đường liên xã nối về trung tâm Giồng Trôm.
Văn hóa – di tích
Đền thờ cụ Tán Kế – Lê Quang Quan ở Châu Hòa là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Các địa điểm gắn với Đồng khởi 1960 ở Châu Hòa, Châu Bình là phần ký ức lịch sử của xã. Đình làng các xã cũ giữ lệ Kỳ yên hằng năm.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: ấp …, xã Châu Hòa, tỉnh Vĩnh Long. Trụ sở UBND xã đặt tại ấp Phú An; theo tài liệu tổng hợp, xã có 10 ấp, trong đó các ấp Châu Bình, Lương Quới giữ tên hai xã cũ.
Nhân vật
Nguyễn Thị Kim Ngân sinh năm 1954 tại xã Châu Hòa. Bà là Ủy viên Bộ Chính trị các khóa XI (từ 2013) và XII, Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (2007–2011), Chủ tịch Quốc hội (2016–2021) — người phụ nữ đầu tiên giữ cương vị này ở Việt Nam. Ngoài bà, vùng Giồng Trôm cũ còn là quê của nhiều nhân vật lịch sử khác như bà Nguyễn Thị Định (xã Lương Hòa) và nhà thơ Phan Văn Trị (xã Tân Hào).
Giao thông
Đường liên xã nối Châu Hòa với trung tâm xã Giồng Trôm và đường tỉnh 885. Sông Ba Lai ở phía bắc là tuyến thủy nội vùng.
Bản đồ Xã Châu Hòa
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Châu Hòa được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Châu Bình | Huyện Giồng Trôm | Tỉnh Bến Tre | toàn bộ |
| Xã Châu Hòa | Huyện Giồng Trôm | Tỉnh Bến Tre | toàn bộ |
| Xã Lương Quới | Huyện Giồng Trôm | Tỉnh Bến Tre | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Châu Hòa gồm những xã cũ nào?
Toàn bộ ba xã Châu Hòa, Châu Bình, Lương Quới của huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre cũ.
Tên Châu Hòa có nghĩa là gì?
Hòa (和) là hòa thuận; Châu có thể là 洲 (bãi sông) hoặc 珠 (ngọc) — chưa có văn bản chữ Hán gốc để khẳng định.
Châu Hòa liên quan gì đến Đồng khởi?
Năm 1960, Châu Hòa và Châu Bình là hai xã trọng điểm khi Đồng khởi lan từ Mỏ Cày sang Giồng Trôm.
Diện tích, dân số xã Châu Hòa?
52,05 km², 28.425 người.
Cùng Huyện Giồng Trôm trước đây
- Phường An Hội 53.476
- Xã Giồng Trôm 37.599
- Xã Hưng Nhượng 37.568
- Xã Lương Hòa 25.940
- Xã Lương Phú 25.554
- Xã Phước Long 27.284
- Xã Tân Hào 30.694
← Toàn bộ 124 xã, phường của Vĩnh Long Tra tên xã cũ → mới