Xã Quới Điền

Tổng quan

Quới Điền là xã giữa vùng Thạnh Phú cũ, trải ngang cù lao Minh từ sông Hàm Luông đến sông Cổ Chiên. Tên xã gắn với dự án ngọt hóa vùng Quới Điền — hệ thống kênh, đê, cống dài khoảng 25 km mà tài liệu về huyện gọi là công trình thủy lợi lớn nhất vùng bắc Thạnh Phú, đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Xã thuộc tỉnh Vĩnh Long, rộng 49,58 km², dân số 30.012 người, mật độ khoảng 605 người/km². Trụ sở đặt tại UBND xã Quới Điền cũ. Dừa là cây trồng chủ lực, cùng với chăn nuôi gà, bò, dê và nuôi tôm nước lợ.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã khôi phục phạm vi xã Quới Điền trước khi tách xã Hòa Lợi (năm 1979 hoặc 1984 tùy tài liệu — xem phần lịch sử); năm 2025 hai xã nhập lại cùng Mỹ Hưng, giữ tên gốc. Quới Điền là một trong 11 làng của Thạnh Phú thời Pháp. Từ điển wiki.ngonngu.com ghi Quới Điền là một xã thuộc huyện Thạnh Phú.

Âm "quới" không có mục riêng trong từ điển chữ Hán Nôm; trong địa danh Nam Bộ, "quới" là cách đọc địa phương của "quý" 貴 (quý giá, sang trọng). Điền là 田 — ruộng. Theo cách hiểu đó, "Quới Điền" là ruộng quý, ruộng tốt. Vì không có văn bản chữ Hán gốc của tên làng, phần chữ Hán để trống; nhưng hiện tượng "quý" đọc thành "quới" rất phổ biến (Quới Sơn, Lương Quới, Vang Quới…).

Hai xã cũ: Hòa Lợi (hòa thuận, có lợi) và Mỹ Hưng (đẹp và hưng thịnh — tách từ thị trấn Thạnh Phú năm 1979). Nhiều ấp của xã mang chữ "Quí" (Quí An, Quí Bình, Quí Đức…) — cách viết khác của cùng âm. Tên Quới Điền không trùng với xã phường nào khác.

Địa lý

Theo tài liệu tổng hợp: phía bắc qua sông Hàm Luông là các xã An Hiệp và Hưng Nhượng; phía nam qua sông Cổ Chiên là xã Hòa Minh; phía tây giáp xã Đại Điền; phía đông giáp xã Thạnh Phú.

Đất phù sa nước lợ, đồng bằng thấp. Trước khi có dự án ngọt hóa, nước mặn theo triều xâm nhập làm năng suất lúa bấp bênh; hệ thống đê, cống giúp giữ ngọt và chủ động nước cho sản xuất.

Huyện Thạnh Phú cũ rộng khoảng 411 km², có đường bờ biển khoảng 25 km và bãi biển vẫn đang lấn dần ra Biển Đông. Quới Điền nằm ở nửa trên của huyện, cách biển khá xa, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng triều qua hai sông lớn. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11.

Lịch sử

Thời Pháp, Quới Điền là một trong 11 làng của huyện (quận) Thạnh Phú, thuộc tổng Minh Phú hoặc Minh Trị. Sau 1975, Quới Điền là một trong 11 xã ban đầu của huyện Thạnh Phú. Theo tài liệu về xã, năm 1979 (Quyết định 141-CP) lập xã Hòa Lợi từ một phần Quới Điền; tài liệu về huyện lại ghi việc chia Quới Điền thành Quới Điền và Hòa Lợi vào ngày 14/3/1984 — hai nguồn chưa khớp. Cũng năm 1979, thị trấn Thạnh Phú tách ra xã Mỹ Hưng; năm 2001 một phần Mỹ Hưng (khoảng 1.031 ha) được cắt để lập xã Mỹ An.

Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 hợp nhất Hòa Lợi, Mỹ Hưng, Quới Điền thành xã Quới Điền thuộc tỉnh Vĩnh Long, hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Dân số 30.012 người. Cư dân chủ yếu là người Kinh, sinh hoạt tín ngưỡng gồm thờ cúng tổ tiên, đình làng, chùa, nhà thờ. Theo tài liệu tổng hợp, xã có 12 ấp; tài liệu tổng hợp ghi giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội của xã được quan tâm đầu tư.

Kinh tế

Theo tài liệu tổng hợp, kinh tế xã phát triển theo hướng nông nghiệp và thủy sản: dừa là cây trồng chủ lực, diện tích ngày càng mở rộng; chăn nuôi phát triển, nhất là gà, bò, dê; nuôi tôm và thủy sản nước lợ có giá trị kinh tế cao. Vùng này thuộc tiểu vùng lúa hai vụ phía bắc huyện cũ, nhưng nhiều diện tích đã chuyển sang dừa và đầm nuôi.

Chăn nuôi gà, bò, dê thường gắn với vườn dừa và bờ ruộng của các hộ gia đình. Dừa trái được thương lái thu mua tại vườn, đi vào chuỗi chế biến các sản phẩm từ dừa vốn là thế mạnh của Bến Tre cũ. Trên giồng, nông dân trồng hoa màu, thuốc lá, dưa hấu — các cây mà tài liệu về huyện ghi là cây trồng truyền thống trên giồng đất Thạnh Phú.

Việc chủ động nước ngọt nhờ hệ thống đê, cống giúp các ấp ven Hàm Luông và Cổ Chiên duy trì được ruộng lúa bên cạnh đầm tôm, giảm thiệt hại khi mặn lên sớm.

Văn hóa – di tích

Các đình làng Quới Điền, Hòa Lợi, Mỹ Hưng giữ lệ Kỳ yên hằng năm. Trong các tài liệu đã tra chưa thấy di tích xếp hạng trên địa bàn.

Sinh hoạt văn hóa cộng đồng diễn ra ở nhà văn hóa ấp và đình làng.

Giao thông

Quốc lộ 57 chạy qua vùng này, nối với trung tâm xã Thạnh Phú ở phía đông và vùng Mỏ Cày ở phía tây. Hệ thống kênh của dự án ngọt hóa cũng là đường thủy nội đồng.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: ấp …, xã Quới Điền, tỉnh Vĩnh Long. Trung tâm phục vụ hành chính công đặt tại trụ sở UBND xã Quới Điền cũ; người dân Hòa Lợi, Mỹ Hưng cũ cùng làm thủ tục tại đây.

Bản đồ Xã Quới Điền

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Quới Điền được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Thạnh Phú trước đây

• Xã An Qui 28.342
• Xã Đại Điền 37.267
• Xã Thạnh Hải 18.261
• Xã Thạnh Phong 20.255
• Xã Thạnh Phú 42.268