Theo bản đồ 34 tỉnh, thành từ 1/7/2025, quốc lộ 1 từ cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) tới Năm Căn (Cà Mau) đi qua 22 đơn vị cấp tỉnh: Lạng Sơn, Bắc Ninh, Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, TP Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ và Cà Mau. Trước sáp nhập, cùng con đường đó đi qua khoảng 30 tỉnh, thành cũ.
Đường sắt Bắc – Nam từ Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh, theo bản đồ mới, đi qua 15 đơn vị. Con số ít đi không làm chuyến đi ngắn lại một cây số nào, nhưng thay đổi cách người đi đường đếm chặng, gọi tên vùng và đọc biển báo. Bài này lần theo quốc lộ 1 từ Bắc vào Nam, chỉ ra những ranh giới tỉnh cũ đã biến mất, những con đèo nay thành ranh giới tỉnh mới, và gợi ý điểm dừng theo từng tỉnh mới.
Quốc lộ 1 qua 22 tỉnh, thành mới
Bảng ghi lần lượt từ Bắc vào Nam; cột giữa là các tỉnh cũ mà quốc lộ 1 đi qua trong địa giới tỉnh mới tương ứng:
| Thứ tự | Tỉnh, thành mới | Tỉnh cũ quốc lộ 1 đi qua | Điểm dừng quen thuộc |
|---|---|---|---|
| 1 | Lạng Sơn | Lạng Sơn | cửa khẩu Hữu Nghị, Đồng Đăng, chợ Kỳ Lừa |
| 2 | Bắc Ninh | Bắc Giang, Bắc Ninh | vùng vải Lục Ngạn nằm lệch khỏi tuyến; dừng ở Bắc Giang cũ |
| 3 | Hà Nội | Hà Nội | trung tâm Hà Nội |
| 4 | Ninh Bình | Hà Nam, Ninh Bình | Phủ Lý, Tam Chúc, Tràng An |
| 5 | Thanh Hóa | Thanh Hóa | trung tâm Thanh Hóa, rẽ Sầm Sơn |
| 6 | Nghệ An | Nghệ An | Vinh, rẽ Cửa Lò, Kim Liên |
| 7 | Hà Tĩnh | Hà Tĩnh | Hồng Lĩnh, đèo Ngang ở cuối tỉnh |
| 8 | Quảng Trị | Quảng Bình, Quảng Trị | Đồng Hới, Đông Hà, cầu Hiền Lương |
| 9 | Huế | Thừa Thiên Huế | trung tâm Huế, Lăng Cô |
| 10 | Đà Nẵng | Đà Nẵng, Quảng Nam | đèo Hải Vân hoặc hầm, Hội An, Tam Kỳ |
| 11 | Quảng Ngãi | Quảng Ngãi | trung tâm Quảng Ngãi, cảng đi Lý Sơn |
| 12 | Gia Lai | Bình Định | Quy Nhơn rẽ ngang, đèo Cù Mông ở cuối |
| 13 | Đắk Lắk | Phú Yên | Tuy Hòa, Gành Đá Đĩa, đèo Cả |
| 14 | Khánh Hòa | Khánh Hòa, Ninh Thuận | Nha Trang, Cam Ranh, Phan Rang |
| 15 | Lâm Đồng | Bình Thuận | Phan Thiết, Mũi Né rẽ ngang |
| 16 | Đồng Nai | Đồng Nai | Biên Hòa cũ |
| 17 | TP Hồ Chí Minh | TP Hồ Chí Minh | trung tâm thành phố |
| 18 | Tây Ninh | Long An | Tân An |
| 19 | Đồng Tháp | Tiền Giang | Cai Lậy, Cái Bè |
| 20 | Vĩnh Long | Vĩnh Long | cầu Mỹ Thuận |
| 21 | Cần Thơ | Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng | cầu Cần Thơ, Ngã Bảy, Sóc Trăng |
| 22 | Cà Mau | Bạc Liêu, Cà Mau | Bạc Liêu, trung tâm Cà Mau, Năm Căn |
Mười hai đơn vị còn lại không có quốc lộ 1 đi qua: Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Thái Nguyên, Phú Thọ và An Giang. Muốn đến những nơi này phải rẽ khỏi trục dọc bằng các quốc lộ ngang hoặc cao tốc nhánh. Đáng chú ý, Gia Lai và Đắk Lắk, vốn là hai tỉnh Tây Nguyên, nay nằm ngay trên quốc lộ 1 nhờ Bình Định và Phú Yên.
Những ranh giới tỉnh trên quốc lộ 1 đã biến mất
Quảng Bình – Quảng Trị. Đoạn qua Lệ Thủy rồi vào Vĩnh Linh trước đây là ranh hai tỉnh; nay cả đoạn từ chân đèo Ngang tới cầu Hiền Lương rồi Đông Hà đều trong Quảng Trị. Từ Hà Tĩnh vào, vượt đèo Ngang là vào Quảng Trị mới.
Đà Nẵng – Quảng Nam. Trước đây ra khỏi Hòa Vang là sang Điện Bàn của Quảng Nam. Nay từ chân đèo Hải Vân phía nam tới giáp Quảng Ngãi là một thành phố Đà Nẵng dài hơn trăm cây số.
Khánh Hòa – Ninh Thuận. Đoạn qua Cam Ranh rồi xuống Phan Rang nay liền một tỉnh Khánh Hòa. Ranh tỉnh trên quốc lộ 1 lùi xuống phía nam, chỗ giáp Bình Thuận cũ.
Hà Nam – Ninh Bình, Long An – Tiền Giang, Hậu Giang – Sóc Trăng, Bạc Liêu – Cà Mau. Ở đồng bằng, ranh giới thường chỉ là một con kênh hay một cây cầu nhỏ, nên người đi đường ít khi để ý. Nay các cặp này nằm trong cùng một tỉnh mới, trừ Long An – Tiền Giang: Long An về Tây Ninh, Tiền Giang về Đồng Tháp, nên đây vẫn là ranh giới tỉnh.
Bắc Giang – Bắc Ninh. Đoạn quốc lộ 1 nối Lạng Sơn về Hà Nội qua hai tỉnh cũ này nay chỉ còn Bắc Ninh mới.
Đèo nào nay là ranh giới tỉnh mới
Ở miền Trung, ranh giới tỉnh trên quốc lộ 1 thường trùng với những con đèo cắt ngang dải đất hẹp, vì núi đâm ra biển là ranh tự nhiên. Sau sáp nhập, một số con đèo vẫn giữ vai trò này, chỉ đổi tên hai tỉnh hai bên. Đèo Ngang nay là ranh Hà Tĩnh – Quảng Trị (trước là Hà Tĩnh – Quảng Bình). Đèo Hải Vân vẫn là ranh Huế – Đà Nẵng, không đổi. Đèo Cù Mông nay là ranh Gia Lai – Đắk Lắk (trước là Bình Định – Phú Yên). Đèo Cả nay là ranh Đắk Lắk – Khánh Hòa (trước là Phú Yên – Khánh Hòa).
Có con đèo không còn là ranh giới, như các đèo nhỏ giữa Khánh Hòa và Ninh Thuận cũ. Ngược lại, đoạn ven biển giữa Ninh Thuận cũ và Bình Thuận cũ nay thành ranh Khánh Hòa – Lâm Đồng: khi bạn đi từ Phan Rang xuống Phan Thiết, bạn rời Khánh Hòa vào Lâm Đồng, một tỉnh mà nhiều người vẫn nghĩ chỉ có cao nguyên.
Với người đi xe máy hay ô tô, những con đèo này cũng là chỗ đổi thời tiết rõ nhất. Hải Vân nổi tiếng vì phía bắc có thể mưa lạnh trong khi phía nam nắng. Đèo Cả thường là ranh giữa vùng mưa nhiều của Phú Yên cũ và vùng khô hơn của Khánh Hòa. Biết đèo nào nằm ở đâu giúp bạn chia chặng hợp lý: đổ đèo khi còn sáng, nghỉ ở thị trấn sau đèo.
Đường sắt Bắc – Nam qua 15 tỉnh, thành mới
Tuyến đường sắt Thống Nhất từ ga Hà Nội vào ga Sài Gòn dài hơn 1.700 km. Theo bản đồ mới, tàu đi qua 15 đơn vị: Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và TP Hồ Chí Minh. Tuyến đường sắt không vào đồng bằng sông Cửu Long, nên toàn bộ Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang, Cà Mau phải đi tiếp bằng đường bộ.
Một điểm hay nhầm sau sáp nhập là tên ga. Ga không đổi tên theo tỉnh: ga Diêu Trì vẫn là ga gần Quy Nhơn nhất, nay thuộc Gia Lai; ga Tuy Hòa nay ở Đắk Lắk; ga Tháp Chàm ở Phan Rang cũ, nay thuộc Khánh Hòa; ga Bình Thuận gần Phan Thiết, nay thuộc Lâm Đồng. Khi mua vé, bạn chọn theo tên ga như cũ; khi ghi lịch trình cho người nhà, nên ghi thêm tỉnh mới để họ khỏi bối rối.
Đi tàu có lợi thế là thấy rõ sự chuyển cảnh giữa các vùng mà không phải tự lái. Những đoạn đẹp thường được nhắc là đèo Hải Vân, đoạn ven biển qua Lăng Cô, đoạn Phú Yên cũ nhìn ra đầm và biển, đoạn qua vùng cát trắng của Ninh Thuận cũ. Giờ tàu và giá vé thay đổi theo mùa, nên xem trên kênh bán vé chính thức của ngành đường sắt.
Gợi ý chia chặng xuyên Việt theo tỉnh mới
Với ô tô hoặc xe máy, đi xuyên Việt thong thả thường mất hai đến ba tuần. Một cách chia chặng theo tỉnh mới, mỗi chặng khoảng một ngày lái và một ngày chơi:
- Hà Nội → Ninh Bình: chặng ngắn, dành thời gian cho Tràng An, Tam Cốc, có thể vòng Tam Chúc.
- Ninh Bình → Thanh Hóa → Nghệ An: nghỉ Sầm Sơn hoặc Cửa Lò nếu đi mùa hè.
- Nghệ An → Hà Tĩnh → Quảng Trị: qua đèo Ngang, nghỉ Đồng Hới, dành một ngày cho Phong Nha.
- Quảng Trị → Huế → Đà Nẵng: ghé cầu Hiền Lương, Thành cổ Quảng Trị, rồi Huế; qua Hải Vân vào Đà Nẵng, ở lại Hội An.
- Đà Nẵng → Quảng Ngãi → Gia Lai: nghỉ Quy Nhơn; ai có thời gian rẽ ra Lý Sơn từ cảng Sa Kỳ.
- Gia Lai → Đắk Lắk → Khánh Hòa: qua Cù Mông, Tuy Hòa, Gành Đá Đĩa, đèo Cả, nghỉ Nha Trang.
- Khánh Hòa → Lâm Đồng → TP Hồ Chí Minh: Vĩnh Hy, Phan Rang, Mũi Né rồi về thành phố qua Đồng Nai.
- TP Hồ Chí Minh → miền Tây → Cà Mau: qua Tây Ninh (Long An cũ), Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau, kết thúc ở Mũi Cà Mau.
Đây là khung chung, không phải cam kết thời gian. Tốc độ thật phụ thuộc thời tiết, mùa lễ, công trường và sức người lái. Các đoạn cao tốc Bắc – Nam phía Đông đang đưa vào khai thác dần giúp rút ngắn nhiều chặng, nhưng cao tốc có quy định riêng về loại phương tiện; xe máy không được đi.
Đường Hồ Chí Minh và trục Tây Nguyên: một xuyên Việt khác
Ai đã đi quốc lộ 1 thường chọn lần sau đi đường Hồ Chí Minh, trục dọc phía tây chạy qua vùng núi. Theo bản đồ mới, phần Tây Nguyên của trục này nằm trong Quảng Ngãi (Kon Tum cũ), Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng (Đắk Nông cũ) và Đồng Nai (Bình Phước cũ). Điều thú vị là cả năm đơn vị này nay đều có lãnh thổ chạm tới hoặc gần vùng duyên hải hay đồng bằng, nên có thể đi "hình bậc thang": xuống biển theo quốc lộ ngang, lên núi theo quốc lộ khác, mà không phải đổi tỉnh.
Ví dụ: từ Quy Nhơn lên Pleiku theo quốc lộ 19 là đi trong Gia Lai; từ Tuy Hòa lên Buôn Ma Thuột theo quốc lộ 29 là đi trong Đắk Lắk; từ Phan Thiết lên Đà Lạt hay xuống Gia Nghĩa là đi trong Lâm Đồng. Những cung đường ngang này nối biển với cao nguyên chỉ trong một ngày, là kiểu hành trình mà bản đồ mới làm cho dễ hình dung hơn.
Đường núi có nhiều đèo dốc, sương mù và mưa lớn vào mùa mưa Tây Nguyên (khoảng tháng 5 đến tháng 10). Nên đi ban ngày, kiểm tra xe kỹ, và theo dõi thông báo sạt lở của địa phương trước khi khởi hành.
Câu hỏi thường gặp
Quốc lộ 1 dài bao nhiêu và đi qua bao nhiêu tỉnh?
Quốc lộ 1 dài hơn 2.300 km, từ cửa khẩu Hữu Nghị tới Năm Căn. Theo bản đồ 34 tỉnh, thành từ 1/7/2025, tuyến đi qua 22 đơn vị cấp tỉnh; trước sáp nhập là khoảng 30 tỉnh, thành cũ.
Đi xuyên Việt bằng tàu thì qua những tỉnh mới nào?
Tàu Bắc – Nam từ Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh đi qua 15 đơn vị: Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và TP Hồ Chí Minh.
Tên ga tàu có đổi theo tên tỉnh mới không?
Không. Ga mang tên địa danh nơi đặt ga, như Diêu Trì, Tuy Hòa, Tháp Chàm, Bình Thuận, Biên Hòa. Sáp nhập tỉnh không kéo theo đổi tên ga; bạn mua vé theo tên ga như trước.
Đèo Hải Vân bây giờ nằm giữa hai tỉnh nào?
Vẫn là ranh giới giữa thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng, giống trước sáp nhập. Phía bắc đèo là vùng Lăng Cô thuộc Huế, phía nam là khu vực ven vịnh Đà Nẵng.
Đi xuyên Việt có cần giấy tờ gì riêng khi qua tỉnh mới không?
Không có thủ tục riêng khi qua ranh tỉnh. Người lái mang đủ giấy tờ theo luật giao thông: giấy phép lái xe phù hợp, giấy tờ xe, bảo hiểm bắt buộc. Giấy tờ ghi tỉnh cũ vẫn dùng bình thường.
Xe máy có đi được cao tốc Bắc – Nam không?
Không. Xe máy không được đi vào đường cao tốc. Người đi xe máy xuyên Việt dùng quốc lộ 1, đường Hồ Chí Minh hoặc các tuyến ven biển, và nên đi ban ngày.