Phượng Sơn là phường thuộc thành phố Bắc Ninh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở phường Phượng Sơn và hai xã Quý Sơn, Mỹ An của thị xã Chũ cũ (tỉnh Bắc Giang cũ). Diện tích 78,74 km², dân số 41.342 người.
Tổng quan
Phượng Sơn là phường phía tây của vùng Chũ, nằm giữa đô thị Chũ và vùng Lục Nam, thuộc thành phố Bắc Ninh. Khác với phường Chũ thuần phố chợ, Phượng Sơn mang dấu ấn của một nông trường mía thời bao cấp và những vùng cam, bưởi, vải trên đồi Quý Sơn, Mỹ An.
Phường rộng 78,74 km², dân số 41.342 người, mật độ khoảng 525 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở phường Phượng Sơn cũ. Theo Wikipedia, phường chia thành 16 tổ dân phố, trong đó có các tổ mang tên Phượng Sơn, Quý Sơn, Mỹ An, Xuân An, An Phú, Kim, Chể, Cầu Từ, Ải, Đồng Giao, Thum Bắc, Phi Lễ, Trại Cháy…
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc. Phường mới kế thừa tên phường Phượng Sơn — đơn vị duy nhất đã là phường trong ba đơn vị hợp thành. Tên Quý Sơn và Mỹ An thôi là tên hành chính nhưng còn trong tên tổ dân phố.
Phân tích Hán Việt. Phượng 鳳 là chim phượng (phượng hoàng), biểu tượng điềm lành trong văn hóa Á Đông; sơn 山 là núi. "Phượng Sơn" 鳳山 nghĩa là núi chim phượng — kiểu tên địa danh ước lệ, ghép một linh vật với một yếu tố địa hình. Một số thôn trong phường cũng mang chữ Phượng: Phượng Khanh, Phượng Khê.
Lịch sử tên. Theo Wikipedia tiếng Việt, trước năm 1945 vùng này thuộc tổng Trù Hựu, phủ Lục Ngạn; tổng có 6 xã Trù Hựu, Lại Thâm, Từ Xuyên, Lại An, Phú Hương, Lão Hương. Năm 1946, xã Phượng Sơn được lập từ ba xã Từ Xuyên, Lão Hương, Lại Thâm — tức tên Phượng Sơn là tên mới đặt khi gộp xã sau Cách mạng, không phải tên làng cổ. Tên Từ Xuyên vẫn còn là tên một thôn.
Hai tên xã cũ. Quý Sơn — Wikipedia ghi xã này trước có tên Thống Nhất; quý thường hiểu là 貴 (quý giá). Mỹ An: mỹ 美 là đẹp, an 安 là yên. Cần phân biệt với huyện Phượng Sơn thời nhà Hồ mà Wikipedia ghi ứng với một phần vùng Phượng Nhãn — một địa danh khác. Ở cấp xã hiện nay, Phượng Sơn là tên duy nhất trên cả nước.
Địa lý
Theo Wikipedia, phường giáp phường Chũ ở phía đông; phường Lục Nam (lên phường từ 20/9/2026) và xã Đông Phú ở phía tây; các xã Trường Sơn, Nghĩa Phương ở phía nam; xã Kiên Lao ở phía bắc.
Địa hình đồi thấp xen ruộng, phía nam gần sông Lục Nam. Các trang giới thiệu địa phương nhắc khu sinh thái hồ Bầu Tiên ở thôn Đồng Dao (Quý Sơn cũ), rộng khoảng 120 ha cả mặt nước và vườn cây.
Lịch sử
Xã Phượng Sơn và nông trường mía
Sau khi lập năm 1946, xã Phượng Sơn còn trải qua những lần điều chỉnh thôn: tháng 7/1947, Ủy ban hành chính Liên khu XII nhập thôn Đầm của xã Mỹ Nương vào Phượng Sơn, và chuyển thôn Tòng Lệnh, An Phú của Phượng Sơn sang Mỹ Nương. Ngày 3/10/1963, Chính phủ lập Nông trường mía Lục Ngạn trên 2.000 ha đất tự nhiên với 300 công nhân của xã Phượng Sơn. Năm 1997 nông trường giải thể, ba thôn Kim 2, Kim 3, Cầu Đất nhập lại vào xã. Xã có 15 thôn trước khi lên phường.
Mỹ An – xã từng thuộc Lục Nam
Theo Wikipedia, năm 1958 ba thôn Tong Lênh, An Phúc, Dông Chè của xã Mỹ An được tách lập xã Trường Giang thuộc huyện Lục Nam; Mỹ An còn các thôn An Phu, Xuân An, Ngọc Nuông, Hòa Mục, Thôn Bắc, Trung Giang. Ngày 14/3/1963, Quyết định 25-CP chuyển xã Mỹ An từ huyện Lục Nam về huyện Lục Ngạn.
Lên phường và sắp xếp 2025
Từ 1/1/2025 (Nghị quyết 1191/NQ-UBTVQH15), xã Phượng Sơn (20,65 km², 13.600 người) thành phường thuộc thị xã Chũ; Quý Sơn, Mỹ An là xã ngoại thị. Theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15, toàn bộ phường Phượng Sơn, xã Quý Sơn và xã Mỹ An hợp thành phường Phượng Sơn mới từ 1/7/2025; từ 20/9/2026 thuộc thành phố Bắc Ninh (Nghị quyết 39/2026/QH16).
Dân cư – xã hội
Dân số 41.342 người, đông thứ hai vùng Chũ cũ sau phường Chũ. Ba thôn Kim 2, Kim 3, Cầu Đất từng thuộc đất nông trường mía lập năm 1963, đến năm 1997 mới trở lại xã. Phần lớn là người Kinh, xen các dân tộc thiểu số của vùng Lục Ngạn.
Wikipedia ghi nhà thơ, nhà văn, nhà báo Bùi Huy Phồn (1911–1990) là người của vùng Phượng Sơn. Hạ tầng giáo dục, y tế kế thừa từ ba đơn vị cũ, gần trung tâm Chũ.
Kinh tế
Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp hàng hóa: vải thiều, nhãn, cam, bưởi. Các trang giới thiệu du lịch Lục Ngạn nhắc vùng cam, bưởi Thanh Hải – Quý Sơn chín vào khoảng tháng 11–12.
Thương mại – dịch vụ phát triển ở phần giáp phường Chũ và dọc các trục đường nối Chũ với Lục Nam. Khu sinh thái hồ Bầu Tiên kết hợp vườn cây và mặt nước là hướng du lịch nông nghiệp của phường.
Văn hóa – di tích
Từ Xuyên, Lão Hương, Lại Thâm vốn là tên xã thuộc tổng Trù Hựu trước năm 1945 — lớp địa danh cổ nhất được ghi lại của vùng. Tên thôn Phượng Khanh, Phượng Khê, Hạ Mã, Mào Gà phản ánh lớp địa danh dân gian của vùng.
Văn hóa ẩm thực gắn với nông sản vườn đồi: cam, bưởi, vải và mì gạo của vùng Chũ.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: "…, phường Phượng Sơn, thành phố Bắc Ninh". Cư dân phường Phượng Sơn, xã Quý Sơn và xã Mỹ An cũ đều về trọn phường mới.
Bản đồ Phường Phượng Sơn
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Phượng Sơn được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Mỹ An | Thị xã Chũ | Tỉnh Bắc Giang | toàn bộ |
| Xã Quý Sơn | Thị xã Chũ | Tỉnh Bắc Giang | toàn bộ |
| Phường Phượng Sơn | Thị xã Chũ | Tỉnh Bắc Giang | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Phượng Sơn gồm những đơn vị cũ nào?
Toàn bộ phường Phượng Sơn và hai xã Quý Sơn, Mỹ An của thị xã Chũ cũ, theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15.
Tên Phượng Sơn có nghĩa là gì?
Phượng Sơn (鳳山) nghĩa là núi chim phượng: phượng 鳳 là chim phượng, biểu tượng điềm lành; sơn 山 là núi. Tên đặt năm 1946 khi gộp ba xã Từ Xuyên, Lão Hương, Lại Thâm.
Nông trường mía Lục Ngạn ở đâu?
Nông trường mía Lục Ngạn lập năm 1963 trên 2.000 ha đất của xã Phượng Sơn, giải thể năm 1997; nay thuộc phường Phượng Sơn.
Diện tích, dân số phường Phượng Sơn là bao nhiêu?
Diện tích 78,74 km², dân số 41.342 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Thị xã Chũ trước đây
- Phường Chũ 58.409
- Xã Kiên Lao 18.987
- Xã Nam Dương 16.989
← Toàn bộ 99 xã, phường của Bắc Ninh Tra tên xã cũ → mới