Tiên Du là đơn vị hành chính cấp xã ở trung tâm vùng Tiên Du cũ, lập ngày 1/7/2025 là xã theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ thị trấn Lim và hai xã Nội Duệ, Phú Lâm của huyện Tiên Du cũ; theo Wikipedia tiếng Việt, từ 20/9/2026 chuyển thành phường Tiên Du (Nghị quyết 388/NQ-UBTVQH16). Diện tích 20,97 km², dân số 44.812 người.
Tổng quan
Mỗi năm vào ngày 13 tháng Giêng, đồi Hồng Vân và các làng quanh Lim đón hàng vạn người về hội Lim – lễ hội quan họ tiêu biểu nhất của Bắc Ninh. Đơn vị Tiên Du mới chính là vùng hội ấy: thị trấn Lim (huyện lỵ Tiên Du cũ), xã Nội Duệ (tổng Nội Duệ xưa với các làng Lũng Giang, Đình Cả, Lộ Bao, Duệ Đông) và xã Phú Lâm (làng Tam Tảo, đền Phụ Quốc).
Diện tích 20,97 km², dân số 44.812 người, mật độ khoảng 2.140 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở Huyện ủy và UBND huyện Tiên Du cũ.
Về loại đơn vị. Tiên Du được lập là xã từ 1/7/2025 và danh mục dữ liệu hành chính của trang vẫn ghi là xã. Theo Wikipedia tiếng Việt, Nghị quyết 388/NQ-UBTVQH16 ngày 4/8/2026 lập phường Tiên Du trên nguyên trạng xã, hiệu lực từ 20/9/2026 – cùng ngày Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc trung ương.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên đơn vị mới kế thừa tên huyện Tiên Du – không đơn vị nào trong ba đơn vị hợp thành mang tên này. Theo Wikipedia tiếng Việt (dẫn Đại Việt sử ký toàn thư), địa danh huyện Tiên Du có từ thời Trần; thời Trần – Hồ huyện thuộc châu Vũ Ninh, lộ Bắc Giang; từ thời Lê sơ thuộc phủ Từ Sơn suốt hơn bốn thế kỷ; năm 1831 thuộc tỉnh Bắc Ninh. Năm 1963 Tiên Du hợp với Từ Sơn thành huyện Tiên Sơn (ghép chữ đầu "Tiên" và chữ cuối "Sơn"); năm 1999 tái lập huyện Tiên Du.
Chữ Hán là 仙遊. Tiên 仙 là tiên, người tiên; Du 遊 là đi chơi, dạo chơi (như du ngoạn). "Tiên Du" là "tiên dạo chơi". Tên gọi này gắn với một truyền thuyết nổi tiếng: theo Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ, Từ Thức thời Trần làm quan nhỏ ở Tiên Du, gặp tiên nữ trong hội xem hoa mẫu đơn – và nơi ông gặp tiên được gắn với vùng chùa Phật Tích (núi Lạn Kha). Tư liệu đã tra không khẳng định tên huyện ra đời từ truyền thuyết này; tên và truyện chỉ cùng mang một ý cảnh "tiên du". Từ điển Wiki Ngôn Ngữ có mục Tiên Du.
Tên làng: Lim là tên Nôm (thị trấn Lim lập năm 1998 trên đất xã Vân Tương); Nội Duệ là tên tổng cổ, tổng Nội Duệ là chủ hội Lim.
Trùng tên: Wikipedia tiếng Việt ghi trước đây có xã Tiên Du (huyện Phù Ninh, Phú Thọ), nay là một phần xã Bình Phú; ở Trung Quốc có huyện Tiên Du thuộc thành phố Phủ Điền, Phúc Kiến.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, Tiên Du giáp phường Võ Cường ở phía đông, phường Tam Sơn ở phía tây, các xã Liên Bão và Đại Đồng ở phía nam, Yên Phong và xã Tam Đa ở phía bắc.
Vùng Tiên Du cũ cơ bản là đồng bằng châu thổ, có ít đồi thấp; đồi Hồng Vân – trung tâm hội Lim – là một trong số đó. Sông Ngũ Huyện Khê chảy qua địa phận Phú Lâm, làm ranh giới tự nhiên. Xưa có sông Tiêu Tương chảy qua vùng Lim; Wikipedia tiếng Việt gọi hội Lim là "hội chùa làng Lim và đôi bờ sông Tiêu Tương".
Lịch sử
Tổng Nội Duệ và hội Lim
Theo Wikipedia tiếng Việt, hội Lim trở thành hội hàng tổng (hội vùng) vào thế kỷ XVIII, khi quan trấn thủ xứ Thanh Hoá Nguyễn Đình Diễn – người thôn Đình Cả, Nội Duệ – hiến nhiều ruộng vườn, tiền của cho tổng Nội Duệ trùng tu đình chùa, mở mang hội hè. Chính hội tế lễ thành hoàng các làng và các danh thần tại đền Cổ Lũng, lăng Hồng Vân, lăng quận công Đỗ Nguyên Thụy.
Hành chính hiện đại
Năm 1963 Tiên Du và Từ Sơn hợp thành huyện Tiên Sơn. Ngày 10/12/1998 (Nghị định 101/1998/NĐ-CP), thị trấn Lim được lập trên toàn bộ xã Vân Tương, làm huyện lỵ Tiên Sơn; năm 1999 huyện Tiên Du tái lập, Lim là huyện lỵ; xã Phú Lâm (vốn thuộc Yên Phong, chuyển về Tiên Sơn năm 1963) về Tiên Du. Năm 1999 thị trấn Lim rộng 4,88 km², 9.923 người.
Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ thị trấn Lim, xã Nội Duệ, xã Phú Lâm thành xã Tiên Du từ 1/7/2025. Theo Wikipedia tiếng Việt, từ 20/9/2026 xã thành phường Tiên Du (Nghị quyết 388/NQ-UBTVQH16).
Dân cư – xã hội
Dân số 44.812 người; ngoài cư dân bản địa có đông lao động tạm trú làm việc ở các khu, cụm công nghiệp của vùng Tiên Du. Bảy làng Duệ Đông, Lũng Giang, Lũng Sơn, Tam Tảo, Giới Tế, Đình Cả, Lộ Bao được Wikipedia tiếng Việt liệt kê là làng quan họ cổ. Trường THPT Nguyễn Đăng Đạo ở Lim – theo Wikipedia tiếng Việt là một trong năm trường chất lượng hàng đầu tỉnh Bắc Ninh – cùng Trung tâm giáo dục thường xuyên của huyện cũ đặt tại đây.
Kinh tế
Kinh tế dựa vào công nghiệp, dịch vụ và một phần nông nghiệp. Vùng Tiên Du cũ có khu công nghiệp Tiên Sơn – khu công nghiệp đầu tiên của Bắc Ninh, lập cuối năm 1998 – và cụm công nghiệp Phú Lâm. Wikipedia tiếng Việt ghi các nghề: dệt lụa, xây dựng ở Nội Duệ (ca dao "Lụa thời Nội Duệ – Lũng Giang"), trồng cây cảnh ở Phú Lâm. Kẹo cốm Lũng Giang có tên trong danh sách đặc sản Bắc Ninh. Dịch vụ lễ hội, du lịch văn hoá phát triển quanh hội Lim.
Văn hóa – di tích
- Hội Lim (11–13 tháng Giêng, chính hội 13): rước, tế, hát thờ ở lăng Hồng Vân, hát quan họ trên thuyền rồng, thi dệt cửi, nấu cơm, đánh cờ người; được Wikipedia tiếng Việt ghi là một trong 18 lễ hội lớn nhất cả nước.
- Chùa Lim, đền Cổ Lũng, lăng Hồng Vân, lăng và đền quận công Đỗ Nguyên Thụy; đình Đình Cả, đình Lộ Bao.
- Đình Tam Tảo và đền Phụ Quốc (Phú Lâm): thờ Phụ Quốc Đại vương Trần Quý và Minh Phúc hoàng thái hậu Phương Dung, người có công cứu Lý Công Uẩn theo truyền thuyết; hội làng Tam Tảo mồng 10 tháng Hai, hội đền Phụ Quốc mồng 1 tháng Tư.
- Hội các làng Đình Cả, Lộ Bao, Duệ Nam, Duệ Khánh (10–15 tháng Giêng) có hát quan họ, chọi gà, vật; hội làng Đông Phù có trò rồng rắn.
Giao thông
Cao tốc Hà Nội – Bắc Giang và tỉnh lộ 295B chạy qua Lim, Nội Duệ; đường sắt Hà Nội – Đồng Đăng có ga Lim ở nơi giao với tỉnh lộ 276. Tỉnh lộ 276 nối Phú Lâm với phía nam vùng Tiên Du cũ.
Hành chính
Từ 20/9/2026, địa chỉ ghi: "…, phường Tiên Du, thành phố Bắc Ninh" (trước đó: "xã Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh"). Cư dân thị trấn Lim, Nội Duệ, Phú Lâm cũ chuyển trọn sang đơn vị mới.
Bản đồ Phường Tiên Du
Bản đồ tìm theo tên, ranh giới có thể chưa cập nhật sau sáp nhập. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Tiên Du được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Thị trấn Lim | Huyện Tiên Du | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
| Xã Nội Duệ | Huyện Tiên Du | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
| Xã Phú Lâm | Huyện Tiên Du | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Tiên Du gồm những đơn vị cũ nào?
Toàn bộ thị trấn Lim và hai xã Nội Duệ, Phú Lâm của huyện Tiên Du cũ (Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15).
Tiên Du là xã hay phường?
Lập là xã từ 1/7/2025; theo Wikipedia tiếng Việt, Nghị quyết 388/NQ-UBTVQH16 chuyển thành phường Tiên Du từ 20/9/2026.
Tên Tiên Du có nghĩa là gì?
Tiên Du (仙遊): tiên 仙 là tiên, du 遊 là dạo chơi – tiên dạo chơi. Đây là tên huyện có từ thời Trần.
Hội Lim tổ chức ở đâu, khi nào?
Ở vùng Lim – Nội Duệ, nay thuộc Tiên Du, thành phố Bắc Ninh; diễn ra 11–13 tháng Giêng âm lịch, chính hội ngày 13.
Diện tích, dân số Tiên Du?
20,97 km², 44.812 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Tiên Du trước đây
- Xã Đại Đồng 84.258
- Xã Liên Bão 34.273
- Xã Phật Tích 23.960
- Xã Tân Chi 27.821
← Toàn bộ 99 xã, phường của Bắc Ninh Tra tên xã cũ → mới