Xã Yên Phong

Tổng quan

Yên Phong là trung tâm hành chính – đô thị của vùng Yên Phong cũ ở phía tây bắc Bắc Ninh, kế thừa thị trấn Chờ (huyện lỵ từ 1998) cùng ba xã Đông Tiến, Long Châu, Trung Nghĩa. Vùng này nằm sát các khu công nghiệp lớn nhất Bắc Ninh, có khu đô thị mới Yên Phong, đồng thời giữ nhiều làng cổ: Phù Lưu, Ngô Nội, Đông Mai, Tiên Trà (làng mộc), Ô Cách, Trác Bút, Phú Mẫn, Nghiêm Xá, Chi Long.

Diện tích 27,89 km², dân số 63.489 người, mật độ khoảng 2.280 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở Huyện ủy và UBND huyện Yên Phong cũ.

Về loại đơn vị. Yên Phong được lập là xã từ 1/7/2025 và danh mục dữ liệu hành chính của trang vẫn ghi là xã. Theo Wikipedia tiếng Việt, Nghị quyết 388/NQ-UBTVQH16 ngày 4/8/2026 lập phường Yên Phong trên nguyên trạng xã, hiệu lực từ 20/9/2026 – cùng ngày Bắc Ninh thành thành phố trực thuộc trung ương. Wikipedia ghi phường gồm 19 tổ dân phố.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên đơn vị mới kế thừa tên huyện Yên Phong – không đơn vị nào trong bốn đơn vị hợp thành mang tên này. Huyện Yên Phong là huyện cổ: Wikipedia tiếng Việt (bài Bắc Ninh) ghi cuối thời Trần, châu Vũ Ninh có huyện Yên Phong; theo bản đồ Hồng Đức cuối thế kỷ XV huyện có 53 xã; đầu thời Nguyễn có 6 tổng (Hương La, Nội Trà, Dũng Liệt, Mẫn Xá, Nguyễn Xá, Châm Khê) với 71 xã, thôn, phường, trang, vạn. Một đoạn trong bài về phường Kinh Bắc còn gọi huyện là "An Phong".

Chữ Hán thường được ghi là 安豐. Chữ 安 đọc là an hoặc yên – nghĩa là yên ổn; điều này giải thích hai cách gọi Yên Phong / An Phong. Phong 豐 là đầy đủ, sung túc, được mùa (như phong phú, phong niên). Cả tên mang nghĩa "yên ổn và sung túc". Từ điển Wiki Ngôn Ngữ có mục Yên Phong (huyện ở phía tây Bắc Ninh).

Tên các đơn vị cũ: Chờ là tên Nôm (thị trấn Chờ lập năm 1998 trên toàn bộ xã Hàm Sơn); Đông Tiến lập năm 1948 từ ba xã Đông Lân, Đông Thái, Đông Xuyên; Long Châu lập năm 1948 từ hai xã Đại Mẫn và Long Xá; Trung Nghĩa lập năm 1948 từ hai xã Đông Từ và Ngô Nội.

Trùng tên: Wikipedia tiếng Việt ghi có xã Yên Phong thuộc tỉnh Thái Nguyên, và trước đây có nhiều xã Yên Phong ở Bắc Kạn, Hà Giang, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa. Khi ghi địa chỉ nên kèm "thành phố Bắc Ninh".

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, Yên Phong giáp các xã Tam Đa và Yên Trung ở phía đông, xã Văn Môn ở phía tây, các phường Tam Sơn và Tiên Du ở phía nam, các xã Tam Giang và Xuân Cẩm ở phía bắc. Địa hình đồng bằng, đất đã đô thị hoá và công nghiệp hoá phần lớn.

Lịch sử

Sau 1945 cấp tổng bị bỏ; năm 1948 các xã Đông Tiến, Long Châu, Trung Nghĩa được lập bằng cách hợp các xã cũ. Từ 1962 đến 1996 huyện thuộc tỉnh Hà Bắc. Ngày 9/1/1998, Nghị định 89 lập thị trấn Chờ trên toàn bộ xã Hàm Sơn, làm huyện lỵ. Năm 2007 bốn xã Hòa Long, Vạn An, Khúc Xuyên, Phong Khê chuyển về thành phố Bắc Ninh. Ngày 23/12/2022, Bộ Xây dựng công nhận đô thị Chờ mở rộng (thị trấn Chờ và toàn bộ 13 xã) là đô thị loại IV.

Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ thị trấn Chờ và các xã Trung Nghĩa, Long Châu, Đông Tiến thành xã Yên Phong từ 1/7/2025. Theo Wikipedia tiếng Việt, từ 20/9/2026 xã thành phường Yên Phong.

Dân cư – xã hội

Dân số 63.489 người; ngoài cư dân bản địa có đông lao động làm việc ở các khu công nghiệp vùng Yên Phong cũ. Theo Wikipedia tiếng Việt, phường có 19 tổ dân phố: Chi Long, Đại Chu, Đông Mai, Đông Lâu, Đông Thái, Đông Xuyên, Hàm Sơn, Mẫn Xá, Ngân Cầu, Nghiêm Xá, Ngô Nội, Ngô Xá, Phú Mẫn, Phù Lưu, Ô Cách, Tiên Trà, Trác Bút, Trung Bạn, Yên Từ. Vùng Yên Phong cũ có các trường THPT Yên Phong số 1, số 2, THPT Nguyễn Trãi và Trung tâm GDNN – GDTX.

Kinh tế

Kinh tế phát triển mạnh nhờ các khu công nghiệp của vùng Yên Phong cũ, kéo theo dịch vụ nhà ở, thương mại, khu đô thị mới (khu đô thị Yên Phong, khu đô thị thị trấn Chờ). Wikipedia tiếng Việt ghi các nghề ở các làng trong phường: bánh tẻ Chờ, mộc Ngô Nội, Phù Lưu, Tiên Trà, Đông Mai (Trung Nghĩa cũ), mộc Ô Cách (Đông Tiến cũ). Wikipedia cũng nhận xét tốc độ công nghiệp hoá nhanh ảnh hưởng lớn đến đời sống nông dân mất đất.

Văn hóa – di tích

• Cụm đình – chùa Trác Bút; đình Phú Mẫn, chùa Phú Mẫn; đình Đông Mai; đình Phù Lưu, chùa Ngô Nội; đình Ngân Cầu – theo danh sách thắng cảnh huyện Yên Phong cũ của Wikipedia tiếng Việt.
• Hội Phú Mẫn (mồng 8–10 tháng Giêng) nổi tiếng đấu vật; hội "thất thôn giao kiệt" làng Phú Mẫn (mồng 10 tháng Ba).
• Hội làng Đông Mai tưởng nhớ thành hoàng Dương Mai công chúa; hội đền Chi Long (15–16 tháng Tám); hội làng Ô Cách (10–12 tháng Chín); hội Nghiêm Xá (mồng 5–6 tháng Giêng).

Giao thông

Quốc lộ 18 (cao tốc Nội Bài – Hạ Long) chạy qua vùng Yên Phong cũ, giao với quốc lộ 1 ở Võ Cường; tỉnh lộ 295 và 277 nối Chờ với Từ Sơn, Bắc Ninh. Từ đây đi sân bay Nội Bài khá gần, là lợi thế lớn cho các khu công nghiệp.

Hành chính

Từ 20/9/2026, địa chỉ ghi: "…, phường Yên Phong, thành phố Bắc Ninh" (trước đó: "xã Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh"). Theo Wikipedia tiếng Việt, trụ sở UBND và trung tâm phục vụ hành chính công đặt ở khu đô thị mới Yên Phong.

Bản đồ Xã Yên Phong

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Yên Phong được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Yên Phong trước đây

• Xã Tam Đa 36.730
• Xã Tam Giang 25.590
• Xã Văn Môn 37.449
• Xã Yên Trung 36.329