Vị Thanh là phường thuộc Thành phố Cần Thơ, thành lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ Phường I, Phường III và Phường VII của thành phố Vị Thanh (tỉnh Hậu Giang cũ). Phường rộng 22,11 km², dân số 32.766 người, là lõi đô thị của tỉnh lỵ Hậu Giang trước năm 2025.
Tổng quan
Suốt hơn sáu mươi năm, cái tên Vị Thanh gắn với vai trò tỉnh lỵ: tỉnh lỵ Chương Thiện thời Việt Nam Cộng hòa (từ cuối năm 1961), rồi tỉnh lỵ tỉnh Hậu Giang tái lập từ năm 2004. Phường Vị Thanh hiện nay là phần trung tâm của đô thị ấy, nằm bên kênh xáng Xà No, ở phía tây nam của Thành phố Cần Thơ mới.
Phường rộng 22,11 km², dân số 32.766 người, mật độ khoảng 1.480 người/km² – cao gấp nhiều lần các xã nông nghiệp xung quanh. Đơn vị mới gồm trọn ba phường cũ: Phường I (khu nội ô cũ quanh chợ), Phường III và Phường VII. Sau khi tỉnh Hậu Giang nhập vào Cần Thơ, trụ sở tỉnh không còn đặt ở đây, nhưng Vị Thanh vẫn là đầu mối đô thị và dịch vụ của tiểu vùng phía tây, nối với vùng Long Mỹ ở phía nam và vùng giáp ranh tỉnh An Giang (Kiên Giang cũ) ở phía tây.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên phường khôi phục tên đô thị và tên làng cũ chứ không lấy từ một phường cũ nào – ba phường hợp thành đều chỉ mang số thứ tự (I, III, VII). Theo Wikipedia (bài thành phố Vị Thanh), ngày 24/5/1894 chính quyền thuộc địa lập làng Vị Thanh thuộc tổng Giang Ninh, tỉnh Rạch Giá; trước đó vùng này thuộc tổng Long Mỹ, hạt tham biện Rạch Giá. Năm 1955 làng Vị Thanh chuyển từ quận Giồng Riềng về quận Long Mỹ. Khi lập tỉnh Chương Thiện ngày 24/12/1961, tỉnh lỵ được đặt tên là Vị Thanh, lấy theo tên xã Vị Thanh của quận Đức Long nơi đặt tỉnh lỵ.
Từ tên làng gốc, chữ "Vị" lan ra thành cả một họ địa danh: các ấp Vị Thiện, Vị Thành, Vị Long, Vị Đức, Vị Hưng, Vị An, Vị Nghĩa, Vị Tín, Vị Hòa của xã Vị Thanh (1968), rồi các xã Vị Tân (1978), Vị Đông, Vị Thắng, Vị Bình, Vị Xuân, và tên huyện Vị Thủy. Từ điển wiki.ngonngu.com ghi Vị Thanh là tên một huyện của tỉnh Cần Thơ – tức huyện Vị Thanh tồn tại từ 1982 đến 1999.
Về chữ Hán, âm vị có nhiều chữ đồng âm, như 位 (ngôi, chỗ đứng) hay 味 (mùi vị); âm thanh trong địa danh thường hiểu là 清 – trong, trong sạch. Các nguồn tra được không ghi mặt chữ Hán của tên làng năm 1894, cũng không giải thích lý do đặt tên, nên bài không gán chữ Hán chính thức cho tên này.
Cần phân biệt: trong Thành phố Cần Thơ hiện có phường Vị Thanh (bài này) và xã Vị Thanh 1 ở vùng Vị Thủy cũ – hai đơn vị khác nhau. Cả nước không có xã, phường nào khác tên Vị Thanh.
Địa lý
Theo Wikipedia, phường giáp xã Vĩnh Thuận Đông ở phía đông, phường Vị Tân ở phía tây và phía bắc, xã Hỏa Lựu ở phía nam.
Vùng Vị Thanh có địa hình thấp, khá bằng phẳng: cao độ khu trung tâm đã xây dựng khoảng 0,7–1,4 m, đất ruộng 0,4–1,0 m, thấp dần về phía nam và tây nam. Kênh rạch dày, chảy chủ yếu theo hướng đông bắc – tây nam; trục chính là kênh xáng Xà No, cùng sông Cái Tư, kênh KH9, sông Nước Đục, sông Cái Lớn trong vùng. Do ở cuối nguồn lũ sông Hậu, ngập lũ ở Vị Thanh thường đến muộn, rút muộn và nhẹ hơn các tỉnh đầu nguồn; triều cường gây ngập cục bộ một số khu vực.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, nhiệt độ trung bình khoảng 27 °C, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 chiếm phần lớn lượng mưa năm. Sau khi sắp xếp, phường có 17 khu vực đánh số; tháng 6/2026 HĐND phường ban hành nghị quyết sắp xếp lại khu vực.
Lịch sử
Từ làng Vị Thanh đến tỉnh lỵ Chương Thiện
Thời chúa Nguyễn, vùng này thuộc huyện Kiên Giang, trấn Hà Tiên. Thời Pháp, làng Vị Thanh lập năm 1894; năm 1908 quận Long Mỹ được thành lập (tỉnh Rạch Giá) và làng thuộc tổng An Ninh của quận này. Năm 1957 quận Long Mỹ chuyển về tỉnh Phong Dinh; ngày 12/3/1960 chính quyền Ngô Đình Diệm khánh thành Khu trù mật Vị Thanh – Hỏa Lựu, và ngày 18/3/1960 lập quận Đức Long đặt quận lỵ tại xã Vị Thanh. Sắc lệnh 244-NV ngày 24/12/1961 lập tỉnh Chương Thiện với tỉnh lỵ Vị Thanh; đô thị tỉnh lỵ phát triển nhanh, năm 1971 dân số khoảng 24.477 người.
Phía chính quyền cách mạng lập thị trấn Vị Thanh ngày 9/3/1961 quanh khu vực chợ Cái Nhum, rồi tháng 6/1966 lập thị xã Vị Thanh thuộc tỉnh Cần Thơ, chia bốn khu vực; khu nội ô gồm các ấp Vị Thành, Vị Thiện, Vị Tín – tương đương Phường I và một phần Phường IV sau này, còn khu vực 3 (Vị Long, Vị Hòa, Vị Đức) tương đương Phường III và Phường V.
Sau 1975
Năm 1977 thị xã Vị Thanh nhập vào huyện Long Mỹ, trở thành thị trấn. Năm 1981 tách huyện Mỹ Thanh, năm 1982 đổi tên là huyện Vị Thanh, thị trấn Vị Thanh làm huyện lỵ. Nghị định 45/1999/NĐ-CP lập lại thị xã Vị Thanh (tỉnh Cần Thơ), trong đó Phường I lập từ 102,63 ha và 6.402 nhân khẩu, Phường III từ 1.270,36 ha và 7.109 nhân khẩu của thị trấn cũ. Nghị định 48/2003/NĐ-CP lập Phường VII từ 616 ha và 6.625 nhân khẩu của xã Hỏa Lựu. Từ năm 2004, thị xã là tỉnh lỵ tỉnh Hậu Giang; năm 2009 được công nhận đô thị loại III; Nghị quyết 34/NQ-CP ngày 23/9/2010 lập thành phố Vị Thanh; năm 2019 thành phố mở rộng đạt tiêu chí đô thị loại II.
Sắp xếp năm 2025
Nghị quyết 202/2025/QH15 nhập tỉnh Hậu Giang và Sóc Trăng vào Thành phố Cần Thơ. Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 lập phường Vị Thanh từ toàn bộ Phường I, Phường III và Phường VII; Phường IV, Phường V cùng xã Vị Tân hợp thành phường Vị Tân.
Dân cư – xã hội
Dân số 32.766 người trên 22,11 km². Theo số liệu năm 2020 dẫn trên Wikipedia, dân cư thành phố Vị Thanh cũ chủ yếu là người Kinh, cùng cộng đồng Khmer (khoảng 4.500 người) và Hoa (gần 4.000 người) trên toàn thành phố; ở phường mới, khu vực 7 được xếp là khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Dân cư tập trung dọc hai bờ Xà No và các trục đường nội ô, mật độ giảm dần về phía ruộng vườn Phường III, Phường VII cũ.
Là lõi tỉnh lỵ cũ, khu vực Vị Thanh tập trung các cơ sở y tế, giáo dục cấp tỉnh trước đây – Wikipedia liệt kê trong thành phố cũ các bệnh viện đa khoa, sản nhi, lao và bệnh phổi, tâm thần – da liễu tỉnh Hậu Giang; mỗi phường cũ có trạm y tế và trường học các cấp phục vụ tại chỗ.
Kinh tế
Thương mại – dịch vụ là khu vực lớn nhất của thành phố Vị Thanh cũ: năm 2020 chiếm khoảng 59,6% giá trị sản xuất, công nghiệp – xây dựng 32,2%, nông nghiệp 8,2% (Wikipedia). Nội ô có chợ Vị Thanh (chợ loại I), chợ Phường VII (loại II), chợ đêm, trung tâm thương mại và siêu thị; ngành nghề phổ biến gồm mua bán – gia công vàng bạc, ngân hàng, xăng dầu, điện máy, vật liệu xây dựng, lưu trú và ăn uống.
Phần ven đô của Phường III, Phường VII cũ còn ruộng lúa, vườn cây ăn trái và rau màu. Vùng Vị Thanh nổi tiếng với khóm Cầu Đúc (nhãn hiệu tập thể của thành phố cũ) và cá thát lát; các sản phẩm như chả cá thát lát, kẹo đậu phộng từng được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh. Xí nghiệp đường Vị Thanh đã ngừng hoạt động, diện tích mía trong vùng giảm mạnh.
Văn hóa – di tích
- Di tích Khu trù mật Vị Thanh – Hỏa Lựu: danh sách di tích quốc gia ghi địa bàn Phường 1, thành phố Vị Thanh – nay thuộc phường Vị Thanh. Di tích gắn với sự kiện năm 1959–1960, khi hàng nghìn người bị cho là thân Việt Minh bị sát hại trong quá trình lập khu trù mật.
- Di tích Chiến thắng Vàm Cái Sình: danh sách di tích quốc gia ghi địa bàn Phường 7 – nay cũng thuộc phường Vị Thanh.
- Các công trình công cộng của đô thị cũ được Wikipedia nhắc: công viên văn hóa Xà No, tháp đồng hồ, công viên Hòa Bình, công viên 1/5, hồ Tam Giác, hồ Đại Hàn, khu du lịch Hồ Sen (nguồn không ghi rõ từng công trình nay thuộc phường nào).
Kênh xáng Xà No là hình ảnh nhận diện của Vị Thanh; Wikipedia ghi đô thị này được mệnh danh là "Thành phố Tây sông Hậu" và "thành phố trẻ bên dòng Xà No".
Giao thông
Vị Thanh cách trung tâm Cần Thơ khoảng 60 km. Wikipedia nêu Quốc lộ 61 và 61C là các trục bộ quốc gia đi qua đô thị, nối vùng Tây sông Hậu với Kiên Giang cũ và bán đảo Cà Mau; kênh xáng Xà No là trục thủy cấp quốc gia, nằm trên các tuyến vận tải Thành phố Hồ Chí Minh – Cà Mau và Thành phố Hồ Chí Minh – Kiên Giang. Đường tỉnh 930 nối vùng Long Mỹ – Vĩnh Viễn với vùng Hỏa Tiến cũ rồi ra Quốc lộ 61.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: "…, khu vực …, phường Vị Thanh, Thành phố Cần Thơ". Không còn cấp "thành phố Vị Thanh" hay "tỉnh Hậu Giang" trong địa chỉ. Trụ sở phường đặt tại trụ sở UBND thành phố Vị Thanh cũ; thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của phường.
Bản đồ Phường Vị Thanh
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Vị Thanh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
Hỏi đáp nhanh
Phường Vị Thanh gồm những đơn vị cũ nào?
Toàn bộ Phường I, Phường III và Phường VII của thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang cũ (Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15).
Tên Vị Thanh có từ khi nào?
Wikipedia ghi làng Vị Thanh được lập ngày 24/5/1894 thuộc tổng Giang Ninh, tỉnh Rạch Giá; năm 1961 tên này được đặt cho tỉnh lỵ tỉnh Chương Thiện.
Tên Vị Thanh có nghĩa là gì?
Các nguồn tra được không giải thích nghĩa hay mặt chữ Hán của tên làng. Âm thanh trong địa danh thường hiểu là 清 (trong), còn âm vị có nhiều chữ đồng âm nên chưa xác định được.
Phường Vị Thanh và xã Vị Thanh 1 có phải một nơi không?
Không. Phường Vị Thanh là lõi đô thị tỉnh lỵ cũ; xã Vị Thanh 1 là đơn vị khác ở vùng huyện Vị Thủy cũ.
Phường Vị Thanh rộng và đông dân thế nào?
Phường rộng 22,11 km², dân số 32.766 người, mật độ khoảng 1.480 người/km².
Cùng Thành phố Vị Thanh trước đây
- Phường Vị Tân 36.079
- Xã Hỏa Lựu 24.095
← Toàn bộ 103 xã, phường của Cần Thơ Tra tên xã cũ → mới