Xã Vĩnh Thạnh

Tổng quan

Xã Vĩnh Thạnh là nơi đặt huyện lỵ huyện Vĩnh Thạnh trong giai đoạn 2007–2025, nằm ở phía tây bắc Thành phố Cần Thơ, giáp tỉnh An Giang. Trụ sở xã đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Thạnh cũ. Xã mang tên huyện cũ.

Xã rộng 65,9 km², dân số 30.522 người, mật độ khoảng 463 người/km². Hai xã Thạnh Lộc, Thạnh Mỹ và thị trấn Vĩnh Thạnh hợp thành đều có chung một gốc: đất xã Thạnh Quới thuộc huyện Thốt Nốt trước kia.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên thị trấn Vĩnh Thạnh, và xa hơn là tên huyện Vĩnh Thạnh được lập ngày 2/1/2004 theo Nghị định 05/2004/NĐ-CP khi tỉnh Cần Thơ cũ chia thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang. Đây là tên đơn vị hành chính tương đối mới – không có làng, tổng nào tên Vĩnh Thạnh trong danh sách các làng của quận Thốt Nốt thời Pháp mà Wikipedia ghi lại. Nguồn tra được cũng không nêu lý do chọn tên huyện, nên bài không suy đoán.

Về nghĩa: Vĩnh là 永 – lâu dài, mãi mãi (âm vĩnh gần như chỉ ứng với chữ này). Thạnh là cách đọc Nam Bộ của 盛 (thịnh) – thịnh vượng. Ghép lại, "Vĩnh Thạnh" nghĩa là thịnh vượng lâu dài – một tên chúc lành thường gặp ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ.

Chính vì phổ biến, tên này trùng nhiều nơi: từ điển wiki.ngonngu.com ghi Vĩnh Thạnh là tên một huyện của tỉnh Bình Định cũ. Sau sắp xếp năm 2025, ngoài xã Vĩnh Thạnh (Cần Thơ) còn có xã Vĩnh Thạnh thuộc tỉnh Gia Lai và xã Vĩnh Thạnh thuộc tỉnh Tây Ninh; khi ghi địa chỉ cần ghi rõ "Thành phố Cần Thơ".

Tên hai xã cũ không được giữ: Thạnh Lộc (lập năm 1983) và Thạnh Mỹ (lập năm 2002) – cùng chữ "Thạnh" đầu tên như phần lớn địa danh vùng Thạnh Quới xưa.

Địa lý

Theo Wikipedia, xã giáp phường Trung Nhứt và xã Vĩnh Trinh ở phía đông, xã Thạnh Quới ở phía tây, xã Thạnh Phú và xã Trung Hưng ở phía nam, tỉnh An Giang ở phía bắc.

Xã thuộc vùng đồng bằng tây sông Hậu dọc kênh Cái Sắn, địa hình thấp và bằng, nhiều kênh nhánh. Huyện Vĩnh Thạnh cũ cách trung tâm Cần Thơ khoảng 80 km, giáp các huyện Tân Hiệp (Kiên Giang), Thoại Sơn và thành phố Long Xuyên (An Giang) cũ.

Sau sắp xếp ấp năm 2026, xã có 10 ấp: Đất Mới, Lân Quới 1, Qui Long, Tân Hưng, Tân Lợi, Tân Thạnh, Thạnh Quới 2, Thắng Lợi, Vĩnh Quới, Vĩnh Tiến.

Lịch sử

Từ xã Thạnh Quới

Năm 1983, Quyết định 21-HĐBT chia xã Thạnh Quới (huyện Thốt Nốt, tỉnh Hậu Giang) thành Thạnh Lộc và Thạnh Quới. Năm 2002, Nghị định 47/2002/NĐ-CP tách 2.481,65 ha và 11.448 nhân khẩu của Thạnh Quới lập xã Thạnh Mỹ.

Huyện Vĩnh Thạnh

Năm 2004 huyện Vĩnh Thạnh được lập, Thạnh Lộc và Thạnh Mỹ chuyển từ huyện Thốt Nốt sang. Ngày 16/1/2007, Nghị định 11/2007/NĐ-CP lập thị trấn Vĩnh Thạnh – thị trấn huyện lỵ – từ 367,79 ha, 1.695 nhân khẩu của Thạnh Quới và 369,78 ha, 3.126 nhân khẩu của Thạnh Mỹ; thị trấn rộng 737,57 ha với 4.821 người. Năm 2008, xã Thạnh Lộc nhận thêm 545,19 ha và 2.426 nhân khẩu từ xã Trung Hưng; năm 2011 nhận tiếp ấp Thạnh Quới 2 từ Trung Hưng.

Sắp xếp năm 2025

Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 lập xã Vĩnh Thạnh từ toàn bộ thị trấn Vĩnh Thạnh, xã Thạnh Lộc và xã Thạnh Mỹ (huyện Vĩnh Thạnh cũ). Huyện Vĩnh Thạnh chấm dứt hoạt động từ 1/7/2025, khi đó rộng 306,74 km² với 125.598 dân (số liệu 2024 theo Wikipedia).

Dân cư – xã hội

Dân số 30.522 người, tập trung quanh lõi thị trấn cũ và dọc kênh, đường lớn. Cũng như cả vùng Thạnh Quới xưa, cư dân gồm con cháu đồng bào miền Bắc di cư năm 1954 ("dân Cái Sắn", "dân 54") và cư dân Nam Bộ lâu đời. Về Công giáo, xã thuộc Giáo phận Long Xuyên; các tôn giáo khác gồm Phật giáo, Phật giáo Hòa Hảo, Cao Đài.

Là huyện lỵ cũ, xã có các cơ quan, trường học, cơ sở y tế phục vụ cả vùng tây bắc Cần Thơ.

Kinh tế

Lúa là cây chủ lực. Năm 2020, huyện Vĩnh Thạnh cũ gieo sạ khoảng 69.770 ha lúa cả năm (tổng các vụ), đạt hơn 111% kế hoạch; tổng giá trị sản xuất toàn huyện năm đó khoảng 7.183 tỉ đồng. Vùng kênh Cái Sắn được xem là một trong những vựa lúa quan trọng của Đồng bằng sông Cửu Long.

Thương mại – dịch vụ tập trung ở trung tâm cũ. Wikipedia liệt kê các dự án khu dân cư, trung tâm thương mại thị trấn Vĩnh Thạnh (31,55 ha, hơn 833 nền), khu dân cư Vĩnh Thạnh số 1 (16,5 ha), số 2 (8,4 ha) và khu tái định cư Vĩnh Thạnh (15 ha).

Văn hóa

Các tên ấp như Qui Long, Lân Quới, Vĩnh Quới, Thạnh Quới 2 dùng các chữ trong bộ tứ linh (Long, Lân, Qui) và âm "Quới" đặc trưng của địa danh vùng Thốt Nốt – Vĩnh Thạnh. Đời sống văn hóa gắn với các họ đạo Công giáo của cộng đồng di cư 1954 cùng chùa, thánh thất của cư dân Nam Bộ.

Nguồn tra được chưa ghi nhận di tích xếp hạng riêng trên địa bàn xã; bài không nêu tên công trình cụ thể.

Giao thông

Huyện Vĩnh Thạnh cũ có hai cao tốc Cao Lãnh – Lộ Tẻ và Lộ Tẻ – Rạch Sỏi đi qua đã khai thác, cùng dự án cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng. Quốc lộ 80 và kênh Cái Sắn chạy qua vùng này; quy hoạch có tuyến vành đai phía tây Vĩnh Thạnh – Thốt Nốt đến Quốc lộ 80 dài hơn 16,7 km.

Bản đồ Xã Vĩnh Thạnh

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Vĩnh Thạnh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Vĩnh Thạnh trước đây

• Xã Thạnh An 30.682
• Xã Thạnh Quới 39.110
• Xã Vĩnh Trinh 27.026