Xã Bà Nà

Tổng quan

Xã Bà Nà lấy tên ngọn núi nổi tiếng nhất của Thành phố Đà Nẵng: khối núi Bà Nà với đỉnh Núi Chúa cao 1.487 m, nơi người Pháp dựng khu nghỉ mát từ đầu thế kỷ XX và nay là quần thể du lịch Sun World Ba Na Hills với Cầu Vàng, Làng Pháp và hệ thống cáp treo. Dưới chân núi là vùng bán sơn địa của hai xã cũ Hòa Ninh, Hòa Nhơn – gần một nửa diện tích là đồi núi, cao ở phía tây, thấp dần về đông nam.

Xã rộng 136,41 km², dân số 25.267 người, mật độ khoảng 185 người/km². Trụ sở UBND xã đặt trên đường ĐH2, thôn Thạch Nham Tây.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra. Đây là tên mới đặt năm 2025, lấy theo núi Bà Nà – danh thắng nằm trọn trong địa bàn xã Hòa Ninh cũ. Phương án đặt tên ngày 22/4/2025 của Thành ủy Đà Nẵng đã dùng tên Bà Nà cho đơn vị ghép Hòa Ninh – Hòa Nhơn, phá lệ đặt tên xã bằng chữ "Hòa" quen thuộc của huyện Hòa Vang. Bài của VietnamFinance đưa tin về phương án (22/4/2025) nêu ngay ở tiêu đề hai tên mới Hải Vân và Bà Nà – đều lấy theo danh thắng của thành phố. Hai tên Hòa Ninh, Hòa Nhơn thôi là tên hành chính.

Ý nghĩa. Bà Nà là địa danh dân gian, không phải tên Hán Việt; người địa phương cũng gọi đỉnh núi là Núi Chúa. Chưa tra được tư liệu chính thống nào giải thích nguồn gốc hai chữ "Bà Nà" nên bài không đưa ra từ nguyên. Năm 1901, khi tìm địa điểm nghỉ mát có khí hậu như Đà Lạt, đại úy Debay người Pháp đã khảo sát Núi Chúa (tức Bà Nà); tên Bà Nà theo đó đi vào văn bản thời Pháp.

Hai tên xã cũ đều là tên Hán Việt theo lối "Hòa + chữ tốt": Hòa Ninh – 和 hòa thuận, ninh 寧 yên ổn; Hòa Nhơn – nhơn là cách đọc phương Nam của nhân 仁 (lòng nhân).

Trùng tên. Cả nước chỉ có một đơn vị cấp xã tên Bà Nà.

Địa lý

Theo mô tả địa giới, xã giáp phường Hải Vân ở phía bắc; xã Hòa Vang ở phía nam; phía đông giáp các phường Liên Chiểu, Hòa Khánh, An Khê, Cẩm Lệ; phía tây giáp xã Sông Vàng.

Núi Bà Nà là khối đá hoa cương thuộc dãy Trường Sơn, địa hình chia cắt mạnh, sườn tây dốc đứng, phía đông nam và đông bắc thoải dần (độ dốc trung bình 25–35°). Đây là thượng nguồn của ba dòng sông Túy Loan, Lỗ Đông và sông Vàng. Trên đỉnh, nhiệt độ trung bình khoảng 18°C, độ ẩm trung bình 93%, lượng mưa trung bình khoảng 5.185 mm/năm – khác hẳn đồng bằng ven biển cách đó chỉ vài chục cây số. Rừng Bà Nà rộng khoảng 17.641 ha, có 543 loài thực vật bậc cao và 256 loài động vật có xương sống, nhiều loài trong Sách đỏ Việt Nam; năm 1986 khu vực được công nhận là khu dự trữ thiên nhiên. Dưới chân núi có Suối Mơ với thác Tóc Tiên và hồ thủy lợi Hòa Trung.

Lịch sử

Khu nghỉ mát thời Pháp

Ngày 30/11/1901, Toàn quyền Paul Doumer ra nghị định lập khu bảo tồn lâm nghiệp Bà Nà. Năm 1919, đường từ Quốc lộ 1 lên núi hoàn thành và nhà nghỉ đầu tiên được dựng; đến năm 1921 đã có 39 lô đất được cấp phép xây dựng; năm 1928 đường lên đỉnh hoàn tất. Sau năm 1945, khu nghỉ mát bị bỏ hoang, các công trình bị triệt hạ trong kháng chiến. Ngày 30/11/1997, UBND thành phố Đà Nẵng quyết định xây dựng lại Bà Nà thành khu du lịch sinh thái; năm 2007 khu du lịch được giao cho Sun Group, tuyến cáp treo Suối Mơ – Bà Nà khai trương ngày 25/3/2009, Cầu Vàng khánh thành tháng 6/2018.

Các xã hợp thành

• Năm 1950 – Hòa Nhơn, Hòa Ninh có tên trong danh sách 8 xã lớn của Hòa Vang sau đợt hợp xã thứ ba.
• Sau 1976 – Hai xã Hòa Nhơn và Hòa Sơn thuộc huyện Hòa Vang.
• 23/9/1981 – Chia xã Hòa Sơn thành Hòa Sơn và Hòa Ninh.
• 1/7/2025 – Theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15, toàn bộ Hòa Ninh và Hòa Nhơn hợp thành xã Bà Nà, gồm 22 thôn (trong đó có An Sơn, Diêu Phong, Đông Sơn, Hòa Trung, Mỹ Sơn, Ninh An, Phước Hưng, Phước Thái, Sơn Phước, Thạch Nham Đông, Thạch Nham Tây, Thái Lai, Trung Nghĩa).
• 27/8/2025 – Khởi công tổ hợp Bà Nà – Suối Mơ giai đoạn 2 trên khoảng 806 ha thuộc hai xã Bà Nà và Hòa Vang.

Dân cư – xã hội

Xã có 25.267 người, chủ yếu là người Kinh sống ở vùng đồng bằng, gò đồi phía đông chân núi. Trường học các cấp mầm non, tiểu học, trung học cơ sở kế thừa từ hai xã cũ. Theo Wikipedia, nữ sĩ Huỳnh Thị Bảo Hòa (1896–1982) là nhân vật gắn với vùng đất này.

Kinh tế

Du lịch là ngành nổi bật nhất: quần thể Sun World Ba Na Hills với các tuyến cáp treo, Làng Pháp, vườn hoa Le Jardin d'Amour, Cầu Vàng thu hút lượng khách rất lớn mỗi năm, kéo theo dịch vụ vận tải, ăn uống, lưu trú dọc đường lên núi. Phần đông dân cư vẫn sống bằng nông nghiệp – lúa, rau, cây ăn quả, chăn nuôi – và trồng rừng ở vùng gò đồi. Khu vực Suối Mơ và hồ Hòa Trung có dịch vụ du lịch sinh thái quy mô nhỏ.

Văn hóa – du lịch

• Bà Nà – Núi Chúa: di tích khu nghỉ mát thời Pháp, nay là quần thể du lịch; Cầu Vàng dài 150 m ở độ cao 1.414 m, được nâng đỡ bởi hai bàn tay khổng lồ.
• Suối Mơ với thác Tóc Tiên chín tầng dưới chân núi.
• Hồ Hòa Trung – hồ thủy lợi giữa vùng Hòa Ninh và Hòa Liên cũ.
• Các làng cũ của Hòa Nhơn, Hòa Ninh giữ đình làng, nhà thờ tộc theo lối làng Hòa Vang.

Giao thông

Đường lên Bà Nà nối với trung tâm thành phố qua các tuyến từ Hòa Khánh (đường Hoàng Văn Thái) và từ Hòa Vang; nhà ga cáp treo đặt dưới chân núi. Xã gần nút giao Túy Loan của các tuyến cao tốc phía tây thành phố.

Bản đồ Xã Bà Nà

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Bà Nà được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Hòa Vang trước đây

• Phường Hải Vân 48.992
• Phường Hòa Khánh 112.518
• Phường Hòa Xuân 85.580
• Phường Liên Chiểu 70.628
• Xã Hòa Tiến 38.823
• Xã Hòa Vang 26.712