Xã Duy Nghĩa

Tổng quan

Xã Duy Nghĩa là dải đất ven biển ở bờ nam cửa sông Thu Bồn, đối diện Cửa Đại của Hội An. Từ khi cầu Cửa Đại nối hai bờ, vùng làng chài và đất cát vốn khó khăn này có thêm nhiều dự án du lịch, khu đô thị mới. Xã là đơn vị duy nhất của vùng Duy Xuyên cũ giáp biển, thuộc Thành phố Đà Nẵng từ ngày 1/7/2025.

Xã rộng 35,36 km², dân số 32.143 người, mật độ khoảng 910 người/km². Trụ sở UBND xã đặt tại thôn Thuận An.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra. Xã mới giữ tên xã Duy Nghĩa cũ. Tên Duy Nghĩa có từ đợt hợp xã lần thứ hai năm 1948, khi huyện Duy Xuyên lập 12 xã đều mở đầu bằng chữ "Duy" (Duy Nghĩa, Duy Ninh, Duy Thanh, Duy Phước…); đến đợt hợp xã năm 1950, Duy Nghĩa là một trong sáu xã lớn còn giữ tên. Ngày 21/3/1986, xã Duy Nghĩa được chia thành hai xã Duy Nghĩa và Duy Hải; năm 2025 hai xã cùng Duy Thành nhập lại dưới tên gốc. Tên Duy Nghĩa có trong danh sách dự kiến của huyện công bố ngày 21/4/2025. Hai tên Duy Thành, Duy Hải thôi là tên hành chính.

Phân tích Hán Việt. Chữ Duy lấy từ tên huyện Duy Xuyên (xem bài xã Duy Xuyên); Nghĩa 義 là điều phải, lẽ phải, cũng là tình nghĩa. Vì chữ Duy ở đây chủ yếu là dấu hiệu "thuộc huyện Duy Xuyên" theo lệ đặt tên xã của huyện, phần mang nghĩa của tên nằm ở chữ thứ hai.

Tên làng còn giữ. Các thôn An Lương, An Nhơn, Hội Sơn, Lệ Sơn, Sơn Viên, Tây Sơn, Thành Triều, Thi Thại, Thuận An, Trung Phường, Vân Quật. Thôn Thành Triều trước đây là thôn Hồng Triều, được địa phương xem là "cái nôi cách mạng" của xã.

Trùng tên. Cả nước chỉ có một đơn vị cấp xã tên Duy Nghĩa.

Địa lý

Theo mô tả địa giới, xã giáp Biển Đông ở phía đông; xã Nam Phước và Xuân Phú ở phía tây; xã Thăng An ở phía nam; xã Nam Phước và phường Hội An Đông ở phía bắc (qua sông Thu Bồn).

Địa hình là dải đất cát ven biển và bãi bồi cửa sông. Sông Thu Bồn chảy qua phía bắc trước khi ra Cửa Đại; một phần nước sông chảy vào sông Trường Giang – dòng sông chạy song song bờ biển xuống phía nam (vùng Thăng Bình, Núi Thành). Vùng cửa sông thường biến động bồi – lở; khí hậu nhiệt đới gió mùa, chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão và gió mùa đông bắc.

Phía bắc dải bờ biển của xã nhìn sang Cửa Đại – nơi bờ biển phía Hội An bị xói lở mạnh trong giai đoạn 2007–2014, có đoạn biển lấn sâu vào bờ khoảng 2 km theo lãnh đạo thành phố Hội An khi đó. Vì vậy biến động bồi – lở vùng cửa sông là mối quan tâm chung của cả hai bờ.

Lịch sử

• Năm 1948 – Lập xã Duy Nghĩa trong đợt hợp xã thứ hai của huyện Duy Xuyên.
• Năm 1950 – Duy Nghĩa là một trong sáu xã lớn của huyện sau đợt hợp xã thứ ba.
• Sau 1976 – Hai xã Duy Nghĩa và Duy Thành thuộc huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng; từ 1997 thuộc tỉnh Quảng Nam.
• 21/3/1986 – Chia xã Duy Nghĩa thành hai xã Duy Nghĩa và Duy Hải.
• 6/12/2018 – Lập thôn Thành Triều (xã Duy Nghĩa).
• 1/7/2025 – Theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15, toàn bộ Duy Thành, Duy Hải, Duy Nghĩa hợp thành xã Duy Nghĩa, gồm 14 thôn; tháng 6/2026 xã có 11 thôn.

Trong kháng chiến, thôn Hồng Triều ven sông Thu Bồn là cơ sở cách mạng của xã; câu "Hồng Triều rợp mát bóng dừa" vẫn được nhắc như hình ảnh của vùng đất.

Dân cư – xã hội

Xã có 32.143 người, gồm cư dân làng chài ven biển và cư dân nông nghiệp vùng cát, bãi bồi. Theo bài viết về xã trên Wikipedia, đời sống trước đây chưa được cải thiện nhiều; từ khi có cầu Cửa Đại, giao thương với Hội An thuận lợi hơn, nhiều dự án và khu dân cư mới hình thành. Tín ngưỡng của ngư dân gồm thờ cá Ông, lễ cầu ngư – phù hợp với lễ hội cầu ngư mà huyện Duy Xuyên liệt kê trong di sản văn hóa của mình. Trường học các cấp và trạm y tế kế thừa từ ba xã cũ.

Kinh tế

Nghề biển (đánh bắt ven bờ, dịch vụ hậu cần nghề cá), nuôi trồng thủy sản vùng cửa sông và nông nghiệp trên đất cát (rau màu, cây trồng cạn) là sinh kế truyền thống. Dải bờ biển phía bắc gần cầu Cửa Đại có các dự án du lịch, nghỉ dưỡng và khu đô thị mới. Một phần lao động làm việc tại Hội An và các cụm công nghiệp của vùng Duy Xuyên cũ.

Văn hóa

• Các làng chài, làng cát ven biển với lăng thờ cá Ông, lễ cầu ngư đầu năm.
• Thôn Thành Triều (Hồng Triều cũ) – "cái nôi cách mạng" của xã, cảnh dừa ven sông Thu Bồn.
• Nghệ thuật bài chòi, bả trạo – di sản chung của vùng Duy Xuyên ven biển.
• Ẩm thực biển xứ Quảng: gỏi cá, cá nục hấp cuốn bánh tráng, mì Quảng cá.

Giao thông

Cầu Cửa Đại qua sông Thu Bồn nối xã với Hội An, nằm trên tuyến đường ven biển chạy từ Đà Nẵng xuống phía nam. Các tuyến tỉnh lộ nối Duy Nghĩa với Nam Phước và Quốc lộ 1 ở phía tây.

Hành chính

Từ 1/7/2025, địa chỉ ghi theo dạng: thôn, xã Duy Nghĩa, thành phố Đà Nẵng. Giấy tờ cũ ghi "xã Duy Hải" hoặc "xã Duy Thành, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam" nay đều tương ứng với xã Duy Nghĩa. Trụ sở UBND xã đặt tại thôn Thuận An.

Bản đồ Xã Duy Nghĩa

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Duy Nghĩa được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Duy Xuyên trước đây

• Xã Duy Xuyên 32.243
• Xã Nam Phước 53.498
• Xã Thu Bồn 36.909