Xã Phước Năng

Tổng quan

Phước Năng là xã nằm ngay phía nam thung lũng Khâm Đức, ở rìa tây nam Thành phố Đà Nẵng, giáp vùng Đăk Glei cũ (nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi). Xã được lập ngày 1/7/2025 từ ba xã Phước Đức, Phước Mỹ và Phước Năng của huyện Phước Sơn cũ.

Theo phiếu dữ liệu sắp xếp, xã rộng 257,1 km², dân số 8.452 người, mật độ khoảng 33 người/km² – đông dân thứ hai vùng Phước Sơn cũ sau Khâm Đức. Trụ sở xã đặt tại thôn 2. Trên đất xã có cao điểm Ngok Ta Vak – cứ điểm tiền tiêu trong trận Khâm Đức năm 1968 – và vùng chân núi Xuân Mãi với cộng đồng người Bh'noong.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên xã Phước Năng cũ, một trong chín xã của huyện Phước Sơn năm 1976. Đáng chú ý là cả chín xã ấy đều mang chữ đầu "Phước": Phước Chánh, Phước Công, Phước Gia, Phước Hiệp, Phước Kim, Phước Mỹ, Phước Năng, Phước Thành, Phước Trà; các xã lập sau (Phước Đức, Phước Xuân, Phước Lộc, Phước Hòa) cũng theo lối ấy. Chưa thấy tư liệu giải thích nguồn gốc lối đặt tên này.

Phước là cách đọc phổ biến ở miền Trung và Nam Bộ của chữ 福 (phúc) – phúc lành, may mắn. Âm Năng trong từ điển Hán Việt có chữ 能 (có thể, tài năng), nhưng không có văn bản nào ghi chữ Hán của tên xã; năm 2026 xã còn có một thôn tên Kong Năng. Vì vậy chưa thể khẳng định "Năng" trong tên xã ứng với chữ nào; phần nghĩa của âm này để ngỏ.

Hai tên xã cũ còn lại – Phước Đức (lập năm 1981) và Phước Mỹ – không được dùng cho xã mới. Cả nước chỉ có một xã Phước Năng.

Địa lý

Theo mô tả trên Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Phước Chánh ở phía đông, xã Đắc Pring ở phía tây, xã Đăk Plô của tỉnh Quảng Ngãi ở phía nam, xã Khâm Đức ở phía bắc.

Địa hình núi cao của vùng Phước Sơn cũ – nơi đồi núi chiếm khoảng 95% diện tích. Theo mô tả chiến trường năm 1968, phía nam thung lũng Khâm Đức có sông Nước Chè, bên kia sông là các điểm cao Trà Dê (676 m) và Ngok Ta Vak (738 m); Ngok Ta Vak có vách núi đứng, cách trung tâm Khâm Đức khoảng 7 km về hướng tây nam. Một phần lâm phận của xã thuộc Vườn quốc gia Sông Thanh.

Lịch sử

Cứ điểm Ngok Ta Vak

Trong chiến tranh, căn cứ Ngok Ta Vak (thuộc xã Phước Mỹ cũ) nằm giữa vùng Chavane (Lào) và thung lũng Khâm Đức, là điểm chuyển quân, hàng hóa của Mỹ và Việt Nam Cộng hòa. Giữa tháng 2/1968, liên quân đưa hai đại đội xuống lập cứ điểm tiền tiêu tại đây; trong trận Khâm Đức tháng 5/1968, Trung đoàn 1 Quân Giải phóng phụ trách hướng Ngok Ta Vak.

Các xã thời kỳ 1976–2025

Sau năm 1976, các xã Phước Kim, Phước Mỹ, Phước Năng, Phước Thành thuộc huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng. Ngày 23/9/1981, xã Phước Đức được lập từ thôn Cà Dũ (Phước Thành), thôn Mô Lăng (Phước Mỹ) và các thôn Lô Tố, Suối Kiết (Phước Kim); năm 1986 một phần Phước Đức tách ra thành thị trấn Khâm Đức. Từ năm 1996, huyện thuộc tỉnh Quảng Nam.

Sắp xếp năm 2025

Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ các xã Phước Đức, Phước Mỹ và Phước Năng thành xã Phước Năng, hiệu lực từ 1/7/2025. Xã lúc đầu có 10 thôn, các thôn trùng số được đánh lại từ 6 đến 10 (7/2025); theo Wikipedia, tháng 6/2026 xã tổ chức lại thành 6 thôn, trong đó có Kong Năng, Long Viên, Ngok Ta Vak, thôn 4 và thôn 5.

Dân cư – xã hội

Xã có 8.452 người. Theo Wikipedia, vùng Phước Đức cũ có cộng đồng người Bh'noong – một nhóm của dân tộc Giẻ Triêng – sinh sống bằng nông – lâm nghiệp ở chân núi Xuân Mãi. Dân tộc Giẻ Triêng ở Việt Nam có khoảng 63 nghìn người (2019), sống chủ yếu ở vùng núi Quảng Ngãi và Đà Nẵng.

Trường học, trạm y tế của ba xã cũ tiếp tục phục vụ người dân sau sắp xếp.

Kinh tế

Nông – lâm nghiệp là sinh kế chính: lúa rẫy, lúa nước, ngô, chăn nuôi, trồng rừng. Ở vùng Phước Đức cũ, đồng bào Bh'noong còn giữ giống lúa rẫy bản địa có tên "baton" bằng cách treo lúa giống trên giàn bếp để hạn chế mối mọt, giữ chất lượng giống cho vụ sau; việc bảo tồn giống này được cơ quan chuyên môn cấp huyện cũ đặt hàng thực hiện. Theo Wikipedia, kinh tế huyện Phước Sơn cũ dựa chủ yếu vào trồng rừng, bên cạnh khai thác khoáng sản, chủ yếu là vàng.

Văn hóa – di tích

• Cứ điểm Ngok Ta Vak: địa danh lịch sử gắn với trận Khâm Đức tháng 5/1968; tên được giữ làm tên thôn từ năm 2026.
• Văn hóa Bh'noong (Giẻ Triêng): nhà làng, cồng chiêng, lễ nông nghiệp, tri thức giữ giống lúa rẫy.

Trong phạm vi tư liệu tra được, chưa thấy di tích được xếp hạng nằm hẳn trong địa bàn xã.

Giao thông

Theo danh mục quốc lộ, đường Hồ Chí Minh qua Đà Nẵng đi lần lượt các xã Thạnh Mỹ, Bến Giằng, Khâm Đức rồi Phước Năng trước khi sang vùng Đăk Glei cũ (Quảng Ngãi); theo bài về Vườn quốc gia Sông Thanh, tuyến quốc lộ 14 cũ vượt ranh giới với vùng Kon Tum cũ tại đèo Lò Xo.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: thôn …, xã Phước Năng, Thành phố Đà Nẵng. Giấy tờ cũ ghi xã Phước Đức, Phước Mỹ hoặc Phước Năng, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đều thuộc xã này.

Bản đồ Xã Phước Năng

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Phước Năng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Phước Sơn trước đây

• Xã Khâm Đức 9.741
• Xã Phước Chánh 4.466
• Xã Phước Hiệp 4.529
• Xã Phước Thành 4.651