Xã Tam Anh

Tổng quan

Năm 2005, xã Tam Anh bị tách đôi thành Tam Anh Bắc và Tam Anh Nam; hai mươi năm sau, hai nửa nhập lại cùng xã Tam Hòa và lấy lại tên cũ. Xã Tam Anh ngày nay nằm giữa vùng Núi Thành cũ, giữa vựa lúa Tam Xuân ở phía bắc và đô thị – sân bay Chu Lai ở phía nam, phía đông chạm sông Trường Giang và biển. Đây cũng là quê của Thủ Thiệm, nhân vật truyện cười dân gian nổi tiếng xứ Quảng.

Theo phiếu dữ liệu, xã rộng 68,84 km², dân số 31.026 người, mật độ khoảng 450 người/km². Trụ sở đặt tại thôn Nam Định. Xã chia thành 17 thôn, trong đó có An Lương, Bình An, Diêm Phổ, Đức Bố, Hòa An, Mỹ Sơn, Nam Định, Tiên Xuân, Trà Lý, Xuân Ngọc. Xã thuộc Thành phố Đà Nẵng.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên xã Tam Anh – một trong 11 xã của vùng Núi Thành sau năm 1976. Theo Nghị định 85/2005/NĐ-CP ngày 7/7/2005, Tam Anh được chia thành Tam Anh Bắc (2.100 ha, 6.409 nhân khẩu) và Tam Anh Nam (2.191 ha, 9.316 nhân khẩu). Năm 2025, khi hợp nhất, tỉnh chọn trở lại tên gốc và bỏ hậu tố "Bắc", "Nam" – phù hợp với chủ trương tránh đặt tên theo phương hướng mà Quảng Nam nêu khi điều chỉnh phương án tên xã.

Từ điển có mục Tam Anh chỉ chính xã này. Hai chữ Hán thường hiểu là 三英. Tam 三 là ba, nhưng ở đây là chữ mở đầu chung cho tên các xã của huyện Tam Kỳ sau năm 1976 (Tam Hòa, Tam Hiệp, Tam Xuân…), trùng chữ đầu tên huyện. Anh 英 nghĩa gốc là hoa, cánh hoa; nghĩa mở rộng là phần tinh tuý, người tài giỏi (anh hùng, anh tài). Ghép lại, tên mang sắc thái tốt đẹp về con người, tài năng; văn bản đặt tên không giải thích thêm.

Tên xã cũ Tam Hòa (和 hoà thuận) cũng thuộc loạt tên "Tam…". Lớp tên làng cổ hơn vẫn còn: theo Wikipedia, Thủ Thiệm là người làng An Hòa, phủ Thăng Bình xưa, nay thuộc vùng Tam Hòa cũ. Cả nước chỉ có một xã tên Tam Anh.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Tam Xuân ở phía bắc, xã Núi Thành ở phía nam, xã đảo Tam Hải và Biển Đông ở phía đông, xã Đức Phú ở phía tây.

Địa hình chuyển từ gò đồi thấp phía tây (một phần Tam Anh Bắc, Tam Anh Nam thuộc vùng trung du) xuống đồng bằng ven Quốc lộ 1, rồi dải ven biển thấp, cát của Tam Hòa nằm phía đông sông Trường Giang. Hạ lưu các sông ở Tam Anh Nam, Tam Anh Bắc, Tam Hòa là hệ sinh thái đất ngập nước, nhiều đầm, bãi bồi. Khí hậu nhiệt đới gió mùa duyên hải, mưa lớn tháng 9 – 12, chịu ảnh hưởng bão hằng năm.

Lịch sử

Vùng đất xưa thuộc phủ Thăng Bình, sau thuộc phủ Tam Kỳ (1906). Thủ Thiệm – tên thật Nguyễn Tấn Nhơn (1854–1920) – từng giữ chức thủ sắc trong làng; người Quảng gọi ghép chức vụ với tên con trai cả của ông thành "Thủ Thiệm".

Sau năm 1976, Tam Anh và Tam Hòa thuộc huyện Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng; từ tháng 12/1983 thuộc huyện Núi Thành. Ngày 22/9/1989, thôn 1 và thôn 2 của xã Tam Anh được tách ra, cùng thôn 6 xã Tam Sơn lập xã Tam Thạnh. Ngày 7/7/2005, xã Tam Anh được chia thành Tam Anh Bắc và Tam Anh Nam. Tam Anh, Tam Hòa nằm trong phạm vi Khu kinh tế mở Chu Lai (lập năm 2003).

Theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15, toàn bộ ba xã Tam Hòa, Tam Anh Bắc, Tam Anh Nam hợp thành xã Tam Anh từ ngày 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Xã có 31.026 dân, phần lớn là người Kinh, sống thành làng dọc Quốc lộ 1, đường liên xã và ven sông Trường Giang. Nếp làng Quảng Nam với nhà thờ tộc họ, giỗ chạp, thờ cúng tổ tiên vẫn là cốt lõi đời sống tinh thần. Xã hưởng lợi từ hạ tầng y tế, giáo dục của khu đô thị Núi Thành cũ ở ngay phía nam.

Kinh tế

Tam Hòa cùng hai xã Tam Xuân được Wikipedia xếp vào nhóm vựa lúa chính của huyện Núi Thành cũ; lúa hai vụ được tưới từ hệ thống Phú Ninh. Vùng ven Trường Giang nuôi trồng thuỷ sản trong đầm, ao. Công nghiệp gắn với Khu kinh tế mở Chu Lai, trong đó có khu công nghiệp Tam Anh mang tên xã. Dọc Quốc lộ 1 có buôn bán, dịch vụ; nhiều lao động làm ở các nhà máy cơ khí ô tô và khu công nghiệp vùng Chu Lai.

Văn hóa

Dấu ấn văn hoá riêng nổi bật của Tam Anh là truyện cười Thủ Thiệm. Wikipedia xếp Thủ Thiệm cùng nhóm nhân vật hiếm hoi của kho tàng truyện cười dân gian Việt Nam như Trạng Quỳnh, Trạng Lợn, Ông Ó, Bác Ba Phi; tiếng cười của ông vẫn được nhiều thế hệ người xứ Quảng truyền miệng. Những câu hát, câu nói ứng khẩu gắn với chuyện đời ông (như chuyện tán tỉnh người vợ sau) là một phần của văn hoá nói vùng Núi Thành – Tam Kỳ.

Ẩm thực theo nếp Quảng Nam ven biển: hải sản, cá chuồn, mì Quảng.

Giao thông

Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc – Nam chạy qua xã; tuyến xe buýt Tam Kỳ – Núi Thành có điểm dừng ở khu Tam Anh Bắc cũ. Cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi đi ở phía tây; đường ven biển ở phía đông.

Hành chính

Địa chỉ mới: [thôn], xã Tam Anh, thành phố Đà Nẵng – không còn "Tam Anh Bắc", "Tam Anh Nam", "Tam Hòa". Trụ sở xã ở thôn Nam Định.

Bản đồ Xã Tam Anh

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Tam Anh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Núi Thành trước đây

• Xã Đức Phú 9.240
• Xã Núi Thành 69.406
• Xã Tam Hải 10.312
• Xã Tam Mỹ 18.064
• Xã Tam Xuân 42.834