Tân Hiệp là xã đảo thuộc Thành phố Đà Nẵng, có địa giới là toàn bộ cụm đảo Cù Lao Chàm; xã được giữ nguyên, không sắp xếp, theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 (hiệu lực 1/7/2025), trước đó thuộc thành phố Hội An (tỉnh Quảng Nam). Xã rộng 16,43 km², dân số 2.614 người.
Tổng quan
Xã Tân Hiệp là xã đảo duy nhất của vùng Hội An cũ, gồm trọn cụm đảo Cù Lao Chàm ngoài khơi Cửa Đại, cách bờ khoảng 18 km. Cù Lao Chàm là lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An do UNESCO công nhận ngày 29/5/2009, có khu bảo tồn biển với các rạn san hô được bảo vệ. Đây là một trong số ít đơn vị cấp xã của Thành phố Đà Nẵng giữ nguyên trạng trong đợt sắp xếp năm 2025.
Xã rộng 16,43 km², dân số 2.614 người, mật độ khoảng 160 người/km². Trụ sở UBND xã đặt tại thôn Bãi Làng.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra. Xã giữ nguyên tên Tân Hiệp – tên đặt khi thành lập xã trên Cù Lao Chàm ngày 25/7/1978. Do không sắp xếp, tên xã không thay đổi; phương án của Quảng Nam tháng 4/2025 ghi rõ xã Tân Hiệp được giữ nguyên.
Phân tích Hán Việt. Tân 新 là mới; âm hiệp trong tên đất thường là 協 – hợp sức, hòa hợp. Tân Hiệp thường được hiểu là "mới, cùng chung sức". Chưa tra được văn bản giải thích lý do chọn tên khi lập xã năm 1978, nên đây là cách hiểu theo nghĩa chữ.
Tên của cụm đảo. Cù Lao Chàm nghĩa là "cù lao (đảo) của người Chàm (Chăm)". Bản đồ phương Tây xưa ghi đảo là Champello, bắt nguồn từ "Pulau Champa" trong ngữ hệ Nam Đảo (pulau là đảo); thư tịch còn ghi các tên Chiêm Bất Lao, Chiêm Dự (thời Tự Đức), Puliciam, Tiên Bích La. Ba thôn của xã đều mang tên bãi: Bãi Làng, Bãi Hương, Bãi Ông.
Trùng tên. Cả nước còn xã Tân Hiệp (An Giang) và phường Tân Hiệp (Thành phố Hồ Chí Minh); khi ghi địa chỉ cần kèm "Thành phố Đà Nẵng".
Địa lý
Cù Lao Chàm gồm 8 hòn: Hòn Lao (lớn nhất, 13,82 km², điểm cao nhất 517 m), Hòn Khô Mẹ, Hòn Khô Con, Hòn Lá, Hòn Dài, Hòn Mồ, Hòn Tai, Hòn Ông. Dân cư sống tập trung ở sườn tây nam Hòn Lao. Về địa chất, cụm đảo là phần kéo dài và thấp dần về phía đông nam của khối granit Bạch Mã – Hải Vân – Sơn Trà.
Hòn Lao có địa hình bất đối xứng: sườn đông bắc hẹp, vách đá dựng đứng cao tới khoảng 100 m, chịu sóng mạnh; sườn tây nam rộng, thoải, có các vụng nhỏ với bãi cát – nơi có các bãi Làng, Hương, Ông, Bìm. Khí hậu mát quanh năm; vùng biển quanh đảo có rạn san hô và thảm cỏ biển đa dạng.
Trên các bãi Bìm, Bãi Hương còn lộ ra những khối đá biến chất cổ (đá phiến gneis, đá phiến biotit) với vân hoa đặc biệt – loại đá có trước và bị khối granit xuyên qua, được giới địa chất xem là dấu ấn quan trọng để đọc lịch sử hình thành dải đất thềm lục địa này. Trầm tích trên đảo chủ yếu là cát, sạn thạch anh, mảnh san hô, vỏ sò ốc và cuội granit.
Lịch sử
Di tích Bãi Ông trên đảo có niên đại hơn 3.000 năm, thuộc thời Tiền Sa Huỳnh – một trong những di tích cư trú sớm nhất của cả vùng Hội An. Thời Champa, Cù Lao Chàm là trạm tiền tiêu và nơi lấy nước ngọt của thuyền buôn ra vào cửa Đại Chiêm; các giếng cổ trên đảo gắn với giai đoạn này.
- Sau 1976 – Cù Lao Chàm thuộc thị xã Hội An, tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng.
- 25/7/1978 – Thành lập xã Tân Hiệp trên Cù Lao Chàm.
- Tháng 10/2003 – Thành lập khu bảo tồn thiên nhiên – biển Cù Lao Chàm.
- 29/5/2009 – UNESCO công nhận Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An tại phiên họp ở đảo Jeju (Hàn Quốc).
- 6/12/2018 – Lập thôn Bãi Ông.
- 1/7/2025 – Theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15, không sắp xếp xã Tân Hiệp; xã thuộc Thành phố Đà Nẵng, gồm 3 thôn Bãi Làng, Bãi Hương, Bãi Ông.
Dân cư – xã hội
Xã có 2.614 người, là cư dân làng biển sống tập trung ở ba bãi phía tây nam Hòn Lao. Đời sống phụ thuộc nhiều vào thời tiết: mùa biển động, đi lại giữa đảo và đất liền bị gián đoạn. Trên đảo có trường học, trạm y tế phục vụ cư dân; các sinh hoạt văn hóa gắn với đình, miếu, lăng thờ cá Ông của làng biển.
Kinh tế
Nghề truyền thống là đánh bắt hải sản ven đảo và khai thác yến sào trong các hang đá của cụm đảo – nguồn tài nguyên được quản lý chặt. Từ khi có khu bảo tồn biển và khu dự trữ sinh quyển, du lịch sinh thái (lặn ngắm san hô, tham quan làng chài, homestay) trở thành nguồn thu chính, gắn với các quy định bảo vệ môi trường như hạn chế túi ni lông trên đảo.
Khu bảo tồn Cù Lao Chàm thành lập tháng 10/2003; năm 2007 đây là một trong 15 khu bảo tồn biển của Việt Nam. Việc phân vùng bảo vệ nghiêm ngặt các rạn san hô khiến nghề đánh bắt ven đảo phải tuân theo khu vực và mùa vụ được quy định, và nhiều hộ ngư dân chuyển sang dịch vụ du lịch.
Văn hóa – di tích
- Di chỉ Bãi Ông – thời Tiền Sa Huỳnh, hơn 3.000 năm.
- Giếng cổ trên đảo, gắn với giai đoạn Champa.
- Chùa Hải Tạng ở Bãi Làng – ngôi chùa cổ của cư dân đảo.
- Miếu thờ Tổ nghề yến – nơi người khai thác yến cúng tế.
- Lăng Ông và lễ cầu ngư của ngư dân.
Giao thông
Đảo chỉ đi lại bằng đường biển: tàu cao tốc và tàu gỗ xuất bến từ khu vực Cửa Đại (phường Hội An Đông). Khi có gió mùa, bão hoặc biển động, các chuyến tàu thường bị tạm dừng.
Bản đồ Xã Tân Hiệp
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Tân Hiệp được lập từ 1 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Tân Hiệp | Thành phố Hội An | Tỉnh Quảng Nam | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Tân Hiệp có bị sáp nhập năm 2025 không?
Không. Nghị quyết 1659/NQ-UBTVQH15 giữ nguyên xã Tân Hiệp; xã chuyển từ thành phố Hội An (Quảng Nam) về Thành phố Đà Nẵng.
Xã Tân Hiệp gồm những gì?
Toàn bộ cụm đảo Cù Lao Chàm (8 hòn) với 3 thôn Bãi Làng, Bãi Hương, Bãi Ông.
Tên Cù Lao Chàm có nghĩa là gì?
Cù lao (đảo) của người Chàm; bản đồ phương Tây ghi Champello, từ "Pulau Champa". Tên xã Tân Hiệp 新協 đặt năm 1978, thường hiểu là "mới, cùng chung sức".
Cù Lao Chàm được UNESCO công nhận gì?
Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An, công nhận ngày 29/5/2009.
Xã Tân Hiệp rộng bao nhiêu, bao nhiêu dân?
16,43 km², dân số 2.614 người.
Cùng Thành phố Hội An trước đây
- Phường Hội An 37.222
- Phường Hội An Đông 31.109
- Phường Hội An Tây 42.370
← Toàn bộ 94 xã, phường của Đà Nẵng Tra tên xã cũ → mới