Biên Hòa là phường thuộc Thành phố Đồng Nai, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ bốn phường Tân Hạnh, Hóa An, Bửu Hòa và Tân Vạn của thành phố Biên Hòa cũ, nằm ở bờ hữu ngạn sông Đồng Nai. Phường rộng 21,5 km², dân số 74.919 người.
Tổng quan
Khác với điều nhiều người đoán khi nghe tên, phường Biên Hòa không phải khu trung tâm cũ của đô thị Biên Hòa. Phường nằm ở bờ hữu ngạn (bờ tây) sông Đồng Nai, trên dải đất giữa sông và ranh giới Thành phố Hồ Chí Minh, gồm bốn phường cũ Tân Hạnh, Hóa An, Bửu Hòa, Tân Vạn. Khu trung tâm hành chính – chợ – Văn miếu ở bên kia sông nay thuộc phường Trấn Biên.
Phường rộng 21,5 km², dân số 74.919 người, mật độ khoảng 3.480 người/km². Trụ sở Ủy ban nhân dân phường đặt tại số 277 Nguyễn Tri Phương, khu phố 2. Từ ngày 30/4/2026, phường thuộc Thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương. Vùng đất này nổi tiếng với nghề gốm Biên Hòa ở Tân Vạn, Bửu Hòa, Tân Hạnh và là cửa ngõ phía tây của đô thị, nơi các cầu Hóa An, Bửu Hòa và nút giao Tân Vạn nối Đồng Nai với Bình Dương cũ và Thủ Đức.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên phường không kế thừa tên của bốn phường cũ hợp thành mà lấy lại tên đô thị: Biên Hòa là tên trấn (từ 1808), tên tỉnh (1832–1976) và tên thành phố tỉnh lỵ Đồng Nai cho đến khi cấp huyện chấm dứt ngày 1/7/2025. Đặt tên này cho một phường là cách giữ lại danh xưng hơn hai thế kỷ của đô thị sau khi thành phố Biên Hòa không còn là đơn vị hành chính.
Chữ Hán là 邊和. Biên 邊 là bờ, mép, vùng biên cương; hòa 和 là hòa thuận, yên ổn. Cả tên thường được hiểu là "vùng biên đã yên hòa". Tên ra đời năm 1808, khi vua Gia Long đổi dinh Trấn Biên (鎮邊 – trấn giữ vùng biên, lập năm 1698) thành trấn Biên Hòa: chữ Biên được giữ lại, chữ Trấn (trấn giữ) thay bằng Hòa (yên hòa) – cũng là dấu hiệu vùng đất mới đã ổn định. Từ điển ghi mục Biên Hòa là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Đồng Nai.
Khi viết địa chỉ cần phân biệt: "phường Biên Hòa" (bốn phường bờ tây sông) khác với "vùng Biên Hòa" theo nghĩa thông thường – tức toàn bộ thành phố Biên Hòa cũ, nay chia cho mười phường từ Trảng Dài đến Tam Phước. Cả nước không có xã, phường nào khác tên Biên Hòa.
Địa lý
Phường nằm trên bờ hữu ngạn sông Đồng Nai, phía tây khu đô thị Biên Hòa cũ. Theo mô tả trên Wikipedia, phía đông phường giáp phường Trấn Biên với ranh giới là sông Đồng Nai; phía tây, phía bắc và phía nam giáp các phường Tân Đông Hiệp, Đông Hòa của Thành phố Hồ Chí Minh (vùng Dĩ An thuộc Bình Dương cũ). Như vậy phường là một dải đất kẹp giữa sông và ranh giới thành phố lân cận.
Địa hình thấp dần về phía sông, có những gò đất sét và đất phù sa – nguyên liệu cho các lò gốm, lò gạch lâu đời. Ven sông có các bãi bồi và rạch nhỏ đổ ra sông Đồng Nai. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, hai mùa mưa – khô rõ rệt.
Lịch sử
Các làng thuộc tổng Chánh Mỹ Thượng
Theo danh sách đơn vị hành chính tỉnh Biên Hòa năm 1897, các làng Tân Hạnh và Tân Vạn thuộc tổng Chánh Mỹ Thượng. Năm 1948, theo quyết định của chính quyền kháng chiến, các xã Bửu Hòa, Tân Vạn, Hóa An, Tân Hạnh được xếp vào huyện Vĩnh Cửu. Năm 1963, khi chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi quận Châu Thành thành quận Đức Tu, Tân Hạnh và Tân Vạn có tên trong chín xã của quận này.
Từ xã thành phường
Năm 1976, Bửu Hòa, Hóa An, Tân Hạnh, Tân Vạn là các xã của thành phố Biên Hòa. Ngày 17/1/1984, xã Tân Vạn được chuyển thành phường (Quyết định 12-HĐBT); ngày 28/12/1984, xã Bửu Hòa thành phường (Quyết định 180-HĐBT). Hóa An và Tân Hạnh giữ cấp xã đến 1/7/2019, khi Nghị quyết 694/NQ-UBTVQH14 chuyển hai xã này thành phường.
Sắp xếp năm 2025
Theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 (khoản 68 Điều 1), toàn bộ các phường Tân Hạnh, Hóa An, Bửu Hòa và Tân Vạn được sắp xếp thành phường Biên Hòa thuộc tỉnh Đồng Nai, từ ngày 1/7/2025. Từ 30/4/2026, phường thuộc Thành phố Đồng Nai (Nghị quyết 30/2026/QH16). Tháng 6/2026, Hội đồng nhân dân phường sắp xếp lại các khu phố, gọn lại theo các tên Tân Hạnh, Hóa An, Bửu Hòa, Tân Vạn.
Dân cư – xã hội
Dân số 74.919 người (theo số liệu sắp xếp năm 2025). Dân cư tập trung dọc các trục giao thông và ven sông, xen giữa là các khu dân cư mới, nhà trọ công nhân do vị trí giáp các vùng công nghiệp Dĩ An và Biên Hòa. Đa số là người Kinh; người Hoa gắn với nghề gốm có mặt ở vùng Tân Vạn, Bửu Hòa từ lâu. Đời sống tín ngưỡng gồm thờ thành hoàng ở các đình làng, Phật giáo, Công giáo và thờ tổ nghề gốm.
Trường học các cấp và trạm y tế của phường kế thừa từ bốn phường cũ; người dân cũng sử dụng mạng lưới bệnh viện tuyến tỉnh ở trung tâm Biên Hòa bên kia sông.
Kinh tế
Nét riêng của phường là nghề gốm Biên Hòa. Tài liệu về kinh tế thành phố Biên Hòa cũ ghi vùng sản xuất gốm Tân Vạn và cụm công nghiệp gốm sứ Tân Hạnh (khoảng 32 ha) – nơi gom các lò gốm vào khu tập trung. Theo mô tả chung về gốm sứ Đồng Nai, hoa văn được tạo bằng cách khắc nét chìm và trổ thủng thân gốm rồi mới quét men – khác với gốm truyền thống miền Bắc, miền Trung. Các cơ sở hiện nay chủ yếu làm chậu, lu, đồ trang trí sân vườn.
Bên cạnh gốm là vật liệu xây dựng, cơ khí nhỏ, kho bãi – dịch vụ logistics ở vùng giáp nút giao Tân Vạn, và thương mại – dịch vụ phục vụ dân cư. Các khu đô thị mới như IDICO Hóa An được hình thành trên đất phường cũ Hóa An.
Văn hóa – di tích
Nghề gốm để lại dấu ấn trong đời sống làng xóm: các lò gốm, xưởng gốm cũ và việc thờ tổ nghề ở vùng Tân Vạn, Bửu Hòa. Mỗi làng cũ (Tân Hạnh, Hóa An, Bửu Hòa, Tân Vạn) có đình riêng, tổ chức lễ kỳ yên hằng năm theo tập quán Nam Bộ. Vùng ven sông Đồng Nai đối diện cù lao Phố, nên đời sống văn hóa của cư dân gắn với các lễ hội và di tích bên kia sông (Văn miếu Trấn Biên, chùa Đại Giác, chùa Ông).
Trong danh sách làng nghề nổi tiếng của Đồng Nai, "gốm Tân Vạn (Biên Hòa)" được kể cùng làng đá Bửu Long và nghề đúc gang Thạnh Phú – ba nghề thủ công gắn với vùng Biên Hòa cũ. Áp lực đô thị hóa khiến nhiều lò gốm phải dời vào cụm công nghiệp; việc giữ nghề là một chủ đề thường xuyên trong chính sách làng nghề của địa phương.
Giao thông
Phường là cửa ngõ phía tây của Biên Hòa cũ: cầu Hóa An và cầu Bửu Hòa bắc qua sông Đồng Nai nối với trung tâm; nút giao Tân Vạn là điểm giao giữa quốc lộ 1K, đường Mỹ Phước – Tân Vạn và hướng đi Thủ Đức. Đường sắt Bắc – Nam chạy qua khu vực Bửu Hòa trước khi vượt sông sang Biên Hòa.
Hành chính
Địa chỉ ghi: "Phường Biên Hòa, Thành phố Đồng Nai". Người dân bốn phường cũ Tân Hạnh, Hóa An, Bửu Hòa, Tân Vạn làm thủ tục tại Ủy ban nhân dân phường Biên Hòa (277 Nguyễn Tri Phương). Lưu ý không nhầm với phường Trấn Biên – nơi đặt trụ sở chính quyền Thành phố Đồng Nai.
Bản đồ Phường Biên Hòa
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Biên Hòa được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Phường Tân Vạn | Thành phố Biên Hòa | Tỉnh Đồng Nai | toàn bộ |
| Phường Bửu Hòa | Thành phố Biên Hòa | Tỉnh Đồng Nai | toàn bộ |
| Phường Hóa An | Thành phố Biên Hòa | Tỉnh Đồng Nai | toàn bộ |
| Phường Tân Hạnh | Thành phố Biên Hòa | Tỉnh Đồng Nai | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Biên Hòa gồm những phường cũ nào?
Toàn bộ bốn phường Tân Hạnh, Hóa An, Bửu Hòa và Tân Vạn của thành phố Biên Hòa cũ (Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15, hiệu lực 1/7/2025).
Phường Biên Hòa có phải trung tâm thành phố Biên Hòa cũ không?
Không. Phường Biên Hòa nằm ở bờ tây sông Đồng Nai; khu trung tâm cũ nay là phường Trấn Biên.
Tên Biên Hòa có nghĩa là gì?
Biên Hòa (邊和) thường được hiểu là vùng biên đã yên hòa. Tên có từ năm 1808, khi dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa.
Gốm Biên Hòa sản xuất ở đâu?
Các vùng gốm truyền thống gồm Tân Vạn, Bửu Hòa và cụm công nghiệp gốm sứ Tân Hạnh – nay đều thuộc phường Biên Hòa.
Phường Biên Hòa giáp đâu?
Phía đông giáp phường Trấn Biên qua sông Đồng Nai; các phía còn lại giáp các phường Tân Đông Hiệp, Đông Hòa của Thành phố Hồ Chí Minh.
Cùng Thành phố Biên Hòa trước đây
- Phường Hố Nai 78.902
- Phường Long Bình 168.614
- Phường Long Hưng 74.184
- Phường Phước Tân 64.181
- Phường Tam Hiệp 139.441
- Phường Tam Phước 48.313
- Phường Tân Triều 101.608
- Phường Trấn Biên 197.060
- Phường Trảng Dài 104.972
← Toàn bộ 95 xã, phường của Đồng Nai Tra tên xã cũ → mới