Cai Lậy là phường thuộc tỉnh Đồng Tháp, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở Phường 4, Phường 5 và xã Long Khánh của thị xã Cai Lậy cũ. Diện tích 25,5 km², dân số 34.117 người.
Tổng quan
Cai Lậy là phường của tỉnh Đồng Tháp kế thừa tên một đô thị đã có từ thời mở cõi: chợ Cai Lậy cuối thế kỷ XVIII, huyện lỵ Kiến Đăng năm 1838, quận lỵ Cai Lậy thời Pháp, thị trấn huyện lỵ sau 1975, rồi thị xã Cai Lậy (2013–2025). Phường gồm phần lõi phía nam của thị trấn cũ (Phường 4, Phường 5) và xã Long Khánh — vùng làng Mỹ Trang xưa.
Phường rộng 25,5 km², dân số 34.117 người, mật độ khoảng 1.340 người/km². Trụ sở phường đặt tại Trung tâm hành chính công thị xã Cai Lậy trước đây. Năm đơn vị kế thừa thị xã Cai Lậy là các phường Cai Lậy, Mỹ Phước Tây, Thanh Hòa, Nhị Quý và xã Tân Phú.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc tên phường. Không đơn vị nào trong ba đơn vị hợp thành mang tên Cai Lậy; tên phường kế thừa tên thị xã Cai Lậy, tức tên của cả đô thị.
Tích "Cai Lễ". Theo Wikipedia tiếng Việt, Cai Lậy ban đầu là tên một giồng cát ở ấp Hữu Hòa (nay thuộc phường Mỹ Phước Tây) do cai cơ Ngô Tấn Lễ — tướng của Nguyễn Ánh dưới quyền Võ Tánh — chỉ huy khai khẩn. Dân gọi vùng đất theo chức và tên ông là "Cai Lễ", lâu ngày nói trại thành "Cai Lậy". Sau đó tên được dùng cho chợ ở thôn Thanh Sơn, rồi người Pháp lấy đặt cho quận vì quận lỵ ở đó.
Về chữ. "Cai" ở đây là chữ đầu của chức võ quan cai cơ, không phải yếu tố mang nghĩa địa hình. Âm "lậy" không phải âm Hán Việt (tra âm “lậy” trên Wiki Ngôn Ngữ) — đúng với tích nói trại từ "Lễ". Vì vậy không ghép nghĩa Hán Việt cho cả tên; Cai Lậy là địa danh gốc nhân danh (tên người), Việt hóa qua lời nói.
Tên Long Khánh. Xã Long Khánh nhập vào phường là làng lập cuối năm 1933 từ ba làng Hòa Thuận, Phú Long và Mỹ Khánh (tổng Lợi Mỹ) — lấy chữ Long của Phú Long và Khánh của Mỹ Khánh. Khánh thường là chữ 慶, nghĩa là mừng vui.
Trùng tên. Chỉ có một phường Cai Lậy trong danh mục mới. Lưu ý phân biệt với huyện Cai Lậy cũ — nay là các xã Bình Phú, Thạnh Phú, Mỹ Thành, Long Tiên, Ngũ Hiệp, Hiệp Đức.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, phường Cai Lậy giáp phường Nhị Quý ở phía đông, phường Thanh Hòa ở phía tây bắc, xã Bình Phú ở phía tây, xã Long Tiên ở phía nam và phường Mỹ Phước Tây ở phía bắc. Đô thị Cai Lậy cách Mỹ Tho khoảng 30 km, cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 90 km.
Địa hình đồng bằng phù sa, phía nam hướng về vùng vườn ven sông Tiền, phía bắc hướng về Đồng Tháp Mười. Kênh rạch dày; Wikipedia ghi huyện Cai Lậy cũ có 150 tuyến kênh rạch, tổng dài 427 km. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa mưa và mùa khô rõ rệt.
Lịch sử
Thôn Mỹ Trang và huyện lỵ Kiến Đăng
Năm 1836 tổng Kiến Đăng thành huyện Kiến Đăng, phủ Kiến An, tỉnh Định Tường; huyện lỵ ban đầu ở thôn Mỹ Đức Đông (Cái Thia, Cái Bè). Năm 1838 (Minh Mạng thứ 19), huyện lỵ dời đến thôn Mỹ Trang — Wikipedia tiếng Việt ghi đây là khu trung tâm thị xã Cai Lậy ngày nay. Thời Pháp, hạt thanh tra Kiến Đăng (1865) đặt trụ sở ở Cai Lậy, đổi tên hạt thanh tra Cai Lậy năm 1867; năm 1904 lập quận Cai Lậy. Năm 1933 hai làng Mỹ Tường, Mỹ Trang nhập thành làng Nhị Mỹ; ba làng Hòa Thuận, Phú Long, Mỹ Khánh nhập thành làng Long Khánh.
Thị trấn, thị xã Cai Lậy
Sau ngày 30/4/1975, thị trấn Cai Lậy được lập bằng đất tách từ hai xã Nhị Mỹ và Thanh Hòa. Năm 2010 thị trấn được công nhận đô thị loại IV. Nghị quyết 130/NQ-CP ngày 26/12/2013 lập thị xã Cai Lậy, giải thể thị trấn: Phường 4 lập trên 85,57 ha của thị trấn cùng 118,17 ha của xã Nhị Mỹ; Phường 5 lập trên 255,62 ha còn lại của thị trấn. Thị xã đạt đô thị loại III năm 2020.
Năm 2025
Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ Phường 4, Phường 5 và xã Long Khánh thành phường Cai Lậy, hiệu lực từ ngày 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Phường có 34.117 người. Phần Phường 4, Phường 5 cũ là phố chợ đông đúc quanh Quốc lộ 1; phần Long Khánh cũ là xóm vườn. Các khu phố mang tên như Mỹ Trang, Mỹ Phú, Phú Hưng, Nhơn Hòa giữ dấu tên làng xưa. Cư dân chủ yếu là người Việt; tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, đình làng, chùa, nhà thờ Công giáo.
Là trung tâm cũ của thị xã, phường có các trường phổ thông, cơ sở y tế và trung tâm hành chính công phục vụ cả vùng phía tây khu Tiền Giang cũ.
Kinh tế
Theo Wikipedia tiếng Việt, thị xã Cai Lậy cũ là trung tâm kinh tế phía tây tỉnh Tiền Giang và từ lâu là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa sầm uất của vùng Đồng Tháp Mười. Phần Phường 4, Phường 5 cũ giữ chức năng buôn bán, dịch vụ ấy. Phần Long Khánh cũ trồng cây ăn trái và lúa như phần lớn vùng Cai Lậy, nơi nổi tiếng với cam, quýt, chôm chôm, nhãn.
Văn hóa
Đất Mỹ Trang gắn với Trần Công Thận (1825–1871), người đứng đầu cuộc khởi nghĩa Tứ Kiệt, được dân gọi tôn là "Nguyên soái Thận". Theo Wikipedia tiếng Việt, ông người xóm Võng, làng Mỹ Trang — sau thuộc ấp Mỹ Phú, xã Long Khánh — nay là phường Cai Lậy. Ông cùng ba nghĩa sĩ bị quân Pháp xử chém ở chợ Cai Lậy ngày 14/2/1871; lăng Tứ Kiệt thờ bốn ông ở phường Mỹ Phước Tây là di tích quốc gia.
Các đình, chùa trong phường chưa có tư liệu kiểm chứng nên không nêu tên.
Giao thông
Quốc lộ 1 xuyên qua phường; cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận đi qua vùng Cai Lậy (theo Wikipedia tiếng Việt). Từ Cai Lậy có đường tỏa lên các xã vùng Đồng Tháp Mười phía bắc và xuống vùng vườn ven sông Tiền phía nam.
Bản đồ Phường Cai Lậy
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Cai Lậy được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Long Khánh | Thị xã Cai Lậy | Tỉnh Tiền Giang | toàn bộ |
| Phường 5 | Thị xã Cai Lậy | Tỉnh Tiền Giang | toàn bộ |
| Phường 4 | Thị xã Cai Lậy | Tỉnh Tiền Giang | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Cai Lậy gồm những đơn vị cũ nào?
Phường Cai Lậy lập ngày 1/7/2025 từ toàn bộ Phường 4, Phường 5 và xã Long Khánh của thị xã Cai Lậy cũ (Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15).
Tên Cai Lậy có nghĩa là gì?
Theo Wikipedia tiếng Việt, Cai Lậy bắt nguồn từ 'Cai Lễ' — cai cơ Ngô Tấn Lễ, tướng của Nguyễn Ánh, chỉ huy khai khẩn một giồng cát ở đây; 'Cai Lễ' nói trại thành 'Cai Lậy'. Đây là địa danh gốc tên người, không phải tên Hán Việt.
Phường Cai Lậy rộng bao nhiêu, bao nhiêu dân?
Phường rộng 25,5 km², dân số 34.117 người, mật độ khoảng 1.340 người/km².
Thị xã Cai Lậy cũ nay là những đơn vị nào?
Thị xã Cai Lậy cũ nay là bốn phường Cai Lậy, Mỹ Phước Tây, Thanh Hòa, Nhị Quý và xã Tân Phú của tỉnh Đồng Tháp.
Phường Cai Lậy và huyện Cai Lậy cũ khác nhau thế nào?
Phường Cai Lậy thuộc thị xã Cai Lậy cũ. Huyện Cai Lậy cũ là một đơn vị khác, nay thành các xã Bình Phú, Thạnh Phú, Mỹ Thành, Long Tiên, Ngũ Hiệp, Hiệp Đức.
Cùng Thị xã Cai Lậy trước đây
- Phường Mỹ Phước Tây 40.730
- Phường Nhị Quý 27.568
- Phường Thanh Hòa 20.903
- Xã Tân Phú 31.360
← Toàn bộ 102 xã, phường của Đồng Tháp Tra tên xã cũ → mới