Xã Bình Phú

Tổng quan

Bình Phú là trung tâm cũ của huyện Cai Lậy sau khi thị xã Cai Lậy tách ra năm 2013: huyện lỵ dời về xã Bình Phú, xã lên đô thị loại V năm 2018 rồi thành thị trấn năm 2022. Từ 1/7/2025, thị trấn cùng hai xã Cẩm Sơn, Phú An hợp thành xã Bình Phú của tỉnh Đồng Tháp. Trên đất xã có hai di tích cấp tỉnh — đình Bình Phú và Cẩm Sơn Trai Đình — và các địa danh chiến trận Tham Rôn, Ba Rài.

Xã rộng 47,3 km², dân số 51.081 người, mật độ khoảng 1.080 người/km². Trụ sở xã đặt tại trụ sở thị trấn Bình Phú trước đây. Quốc lộ 1, đường tránh Cai Lậy và cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận cùng đi qua xã.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc. Tên xã kế thừa tên thị trấn Bình Phú, đơn vị đông dân nhất và là trung tâm hành chính trong ba đơn vị hợp thành. Tên có gốc từ một thôn: Wikipedia tiếng Việt ghi dưới thời Pháp, Bình Phú là một thôn thuộc tổng Lợi Thuận, tỉnh Mỹ Tho; năm 1902 làng Bình Phú có trong danh sách 16 làng của tổng Lợi Thuận và được giữ nguyên qua đợt nhập làng năm 1933.

Từng chữ. Bình là 平 — bằng phẳng, yên ổn; Phú thường là 富 — giàu có. Ghép lại, "Bình Phú" mang ý yên ổn, sung túc — một cặp chữ rất quen trong địa danh Nam Bộ. Chữ Hán ghi trong hộp thông tin là cách viết thông dụng; nguồn đã tra chưa có bản Hán văn riêng của làng.

Hai tên thôi dùng. Cẩm Sơn (thường hiểu là 錦山, núi gấm) là làng có từ trước 1902 thuộc tổng Lợi Trinh; tên còn sống trong tên di tích Cẩm Sơn Trai Đình và các ấp Cẩm Sơn, Cẩm Phong, Cẩm Thạch. Phú An là làng lập năm 1933 từ hai làng Phú Sơn và An Mỹ — lấy chữ đầu của mỗi làng; các ấp Phú An, Phú Sơn còn giữ tên ấy.

Trùng tên. Tên Bình Phú còn có ở xã Bình Phú (Gia Lai, Phú Thọ, Vĩnh Long) và phường Bình Phú (Thành phố Hồ Chí Minh). Khi viết địa chỉ cần ghi "xã Bình Phú, tỉnh Đồng Tháp".

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Bình Phú giáp các phường Cai Lậy và Thanh Hòa ở phía đông, xã Hội Cư ở phía tây, các xã Cái Bè, Hiệp Đức, Long Tiên ở phía nam, xã Mỹ Thành ở phía bắc.

Kênh rạch chằng chịt: Wikipedia liệt kê kênh Bà Kai, kênh Ban Dầy, sông Bình Phú, rạch Đập Chùa, rạch Giồng, kênh Giồng Tre, kênh Kháng Chiến, kênh Ông Bang, rạch Ông Cha, kênh Phú Thuận, kênh Ranh Tổng, kênh Thầy Cai, rạch Tham Rôn, rạch Tràm… Địa hình đồng bằng phù sa xen giồng; khí hậu nhiệt đới gió mùa.

Lịch sử

Thôn, làng Bình Phú

Bình Phú là thôn của tổng Lợi Thuận; năm 1904 tổng thuộc quận Cai Lậy mới lập (Wikipedia tiếng Việt). Năm 1912 tổng Lợi Thuận chuyển sang quận Cái Bè, năm 1928 trở về Cai Lậy. Cuối năm 1933 hai làng Phú Sơn và An Mỹ nhập thành Phú An; Cẩm Sơn thuộc tổng Lợi Trinh. Thời Việt Nam Cộng hòa, năm 1961 xã Phú An cùng tổng Lợi Thuận bị chuyển sang quận Sùng Hiếu (Cái Bè); phía cách mạng vẫn đặt thuộc huyện Cai Lậy.

Chiến tranh

Theo Wikipedia tiếng Việt, ngày 25/6/1963 quân giải phóng gồm Tiểu đoàn 514 tỉnh Mỹ Tho, bộ đội huyện Cai Lậy và du kích các xã Cẩm Sơn, Hội Xuân, Long Trung đánh chiếm đồn Tham Rôn thuộc xã Cẩm Sơn. Ngày 15/9/1967, trên địa bàn diễn ra trận Ba Rài giữa quân Mỹ và Tiểu đoàn 263; khu di tích nay ở ấp Ba Rài.

Huyện lỵ, thị trấn, xã mới

Năm 1976 các xã thuộc huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang. Khi lập thị xã Cai Lậy (Nghị quyết 130/NQ-CP, 2013), huyện lỵ huyện Cai Lậy dời về xã Bình Phú. Ngày 25/10/2018 xã đạt tiêu chí đô thị loại V; từ 1/10/2022, theo Nghị quyết 569/NQ-UBTVQH15, xã thành thị trấn Bình Phú (19,07 km²). Ngày 1/7/2025, Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 hợp thị trấn Bình Phú với xã Phú An, xã Cẩm Sơn thành xã Bình Phú. Theo Wikipedia, đầu năm 2026 xã được công nhận là xã an toàn khu thời kỳ kháng chiến.

Dân cư – xã hội

Với 51.081 người, Bình Phú là xã đông dân nhất trong sáu xã kế thừa huyện Cai Lậy. Dân cư dày ở khu thị trấn cũ quanh Quốc lộ 1 và các tuyến đường tỉnh 875, 875B. Sau sắp xếp năm 2026, Wikipedia ghi xã có 16 ấp, như Bình Tịnh, Bình Trị, Bình Long, Cẩm Sơn, Cẩm Phong, Phú An, Phú Sơn, Ba Rài.

Trên địa bàn có Trường THPT Phan Việt Thống, các trường THCS Đoàn Thị Nghiệp, Nguyễn Tuấn Việt, Trần Minh Châu và Trường Tiểu học Bình Phú. Cư dân chủ yếu là người Việt; tín ngưỡng thờ Thành hoàng ở đình, Phật giáo ở các chùa cổ.

Kinh tế

Wikipedia tiếng Việt mô tả kinh tế huyện Cai Lậy cũ chủ yếu là nông nghiệp — lúa và vùng vườn cây ăn trái với cam, quýt, chôm chôm, nhãn; công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp tập trung vào xay xát, chế biến lương thực, cơ khí nông nghiệp; thương mại – dịch vụ phát triển nhờ tuyến Quốc lộ 1. Là trung tâm huyện lỵ cũ, Bình Phú tập trung phần lớn dịch vụ, buôn bán của vùng.

Văn hóa

Đình Bình Phú ở ấp Bình Tịnh có từ thế kỷ XVIII, là di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Cẩm Sơn Trai Đình ở ấp Cẩm Phong, cũng có từ thế kỷ XVIII và là di tích cấp tỉnh; theo Wikipedia tiếng Việt, đình có tuổi khoảng 250 năm, thờ Quốc sư Huệ Sinh gắn với công cuộc khẩn hoang phương Nam, và nổi tiếng với giai thoại tranh chấp giữa phe cúng chay và cúng mặn; chữ "trai" trong tên đình nghĩa là chay. Chùa Phước Điền ở ấp Phú Sơn được xây năm 1855.

Các khu di tích trận Tham Rôn (1963) và trận Ba Rài (1967) là nơi tưởng niệm thời chiến của vùng Cai Lậy.

Giao thông

Theo Wikipedia tiếng Việt, các tuyến chính qua xã gồm cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, Quốc lộ 1, đường tránh Cai Lậy, Đường tỉnh 875, 875B và các đường huyện 60, 63, 67. Sông Bình Phú và các kênh Ban Dầy, Kháng Chiến, Ranh Tổng là đường thủy nội vùng.

Bản đồ Xã Bình Phú

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Bình Phú được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Cai Lậy trước đây

• Xã Hiệp Đức 35.734
• Xã Long Tiên 43.997
• Xã Mỹ Thành 35.768
• Xã Ngũ Hiệp 40.635
• Xã Thạnh Phú 28.431