Vĩnh Kim là xã thuộc tỉnh Đồng Tháp, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Vĩnh Kim, Bàn Long và Phú Phong của huyện Châu Thành (Tiền Giang) cũ. Diện tích 25,6 km², dân số 31.466 người; vùng chỉ dẫn địa lý vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim.
Tổng quan
Ở đồng bằng sông Cửu Long, chữ "Vĩnh Kim" thường đi liền với "vú sữa Lò Rèn" — thương phẩm trái cây được cấp chỉ dẫn địa lý năm 2008, một trong hai chỉ dẫn địa lý của tỉnh Tiền Giang cũ. Xã Vĩnh Kim của tỉnh Đồng Tháp nằm bên bờ bắc sông Tiền (đoạn sông Mỹ Tho), phía tây Mỹ Tho, gồm ba xã vườn Vĩnh Kim, Bàn Long, Phú Phong — những nơi năm 2007 đã chuyên canh vú sữa trên toàn bộ diện tích.
Xã rộng 25,6 km², dân số 31.466 người, mật độ khoảng 1.230 người/km². Trụ sở xã đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Kim trước đây. Năm 2024 khu trung tâm Vĩnh Kim được công nhận đạt tiêu chuẩn đô thị loại V.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc. Tên xã kế thừa nguyên tên xã Vĩnh Kim. Theo Wikipedia tiếng Việt, thời Gia Long có hai làng Vĩnh Kim Đông và Vĩnh Kim Tây thuộc tổng Kiến Thuận; năm 1836 chuyển về tổng Thuận Bình; ngày 24/10/1925 hai làng được hợp nhất thành làng Vĩnh Kim, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho.
Từng chữ. Vĩnh thường là chữ 永 — lâu dài, bền vững; Kim thường là 金 — vàng, kim loại quý. Ghép lại, "Vĩnh Kim" thường được hiểu là "vàng bền lâu", một tên cầu chúc giàu có. Đây là cách hiểu thông dụng của hai âm; nguồn đã tra chưa có bản Hán văn của tên làng, nên hộp thông tin không ghi chữ Hán. Từ điển trên Wiki Ngôn Ngữ có mục “Vĩnh Kim”, ghi các xã cùng tên trước đây ở Châu Thành (Tiền Giang), Vĩnh Thạnh (Bình Định), Vĩnh Linh (Quảng Trị), Cầu Ngang (Trà Vinh).
Hai tên thôi dùng. Bàn Long và Phú Phong là hai làng vốn thuộc tổng Lợi Trường của quận Cai Lậy; từ năm 1912 được giao cho tổng Thuận Bình, quận Châu Thành (Wikipedia tiếng Việt). Tên Bàn Long, Phú Phong nay còn trong tên ấp.
Trùng tên. Trong danh mục mới, chỉ có một xã Vĩnh Kim (Đồng Tháp).
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Vĩnh Kim giáp xã Kim Sơn ở phía đông, các xã Long Tiên và Ngũ Hiệp ở phía tây, các xã Bình Trưng và Long Định ở phía bắc; phía nam, qua sông Mỹ Tho (sông Tiền), là xã Tân Phú của tỉnh Vĩnh Long.
Xã thuộc dải đất phù sa ven sông Tiền phía nam Quốc lộ 1 của huyện Châu Thành cũ — Wikipedia ghi nhóm đất phù sa phân bố chủ yếu ở phía nam và một phần phía đông huyện, sông Tiền chảy qua huyện dài 17,5 km. Đất vườn màu mỡ, mương liếp dày. Khí hậu nhiệt đới gió mùa.
Lịch sử
Làng Vĩnh Kim và danh sĩ Phan Hiển Đạo
Theo Wikipedia tiếng Việt, danh sĩ Phan Hiển Đạo (1822–1864), quan nhà Nguyễn, sinh tại làng Vĩnh Kim Đông, huyện Kiến Hưng, tỉnh Định Tường; cha ông là Phan Hiển Tần, đỗ tam trường thời Nguyễn Ánh ở Gia Định.
Khởi nghĩa Nam Kỳ (1940)
Khởi nghĩa Nam Kỳ nổ ra đêm 22 rạng 23/11/1940; tại Mỹ Tho, các đội tự vệ phá bộ máy chính quyền Pháp ở 54 trong 57 xã của hai huyện Châu Thành và Cai Lậy. Ngày 5/12/1940, máy bay Pháp ném bom chợ Giữa ở Vĩnh Kim, làm khoảng 200 dân thường thiệt mạng (Wikipedia tiếng Việt).
1945–1975
Trong kháng chiến chống Pháp, xã thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho. Thời Việt Nam Cộng hòa, Vĩnh Kim thuộc quận Long Định; ngày 24/3/1969 quận đổi tên Sầm Giang và quận lỵ dời về xã Vĩnh Kim. Phía cách mạng, từ năm 1969 Vĩnh Kim, Bàn Long, Phú Phong thuộc huyện Châu Thành Nam, tỉnh Mỹ Tho.
Từ 1976 đến 2025
Năm 1976 ba xã thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang. Ngày 29/5/2024, UBND tỉnh Tiền Giang công nhận đô thị Vĩnh Kim đạt tiêu chuẩn đô thị loại V (Quyết định 1002/QĐ-UBND). Ngày 1/7/2025, Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 hợp Phú Phong, Bàn Long, Vĩnh Kim thành xã Vĩnh Kim; tháng 5/2026 xã được UBND tỉnh Đồng Tháp công nhận là xã an toàn khu.
Dân cư – xã hội
Xã có 31.466 người, sống theo kiểu nhà vườn ven sông và quanh khu chợ Vĩnh Kim. Sau sắp xếp, xã có 12 ấp: Bàn Long, Hòa Bình, Hòa Thành, Ninh Thuận, Phú Long, Phú Phong, Phú Qưới, Thạnh Trị, Vĩnh Phú, Vĩnh Quý, Vĩnh Thạnh, Vĩnh Thới. Cư dân chủ yếu là người Việt.
Wikipedia tiếng Việt ghi trong mục danh nhân của xã: nhạc sĩ, giáo sư Nguyễn Văn Nam (1936–2020); nhà giáo Đoàn Thị Giàu (1898–1974), phu nhân Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng; kỹ sư canh nông Ngô Tấn Nhơn (1914–2005), một trong những bộ trưởng đầu tiên của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; và bà Trần Ngọc Diện (1884–1944), người lập Đồng Nữ Ban — gánh cải lương toàn nữ duy nhất ở Việt Nam.
Kinh tế
Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim là sản phẩm chủ lực. Theo Wikipedia tiếng Việt, từ những năm 1940 vú sữa Lò Rèn được trồng nhiều ở Vĩnh Kim và các xã lân cận; năm 1975 vùng trồng tập trung ở Vĩnh Kim, Long Hưng, Song Thuận, Kim Sơn khoảng 160 ha. Năm 2005 Hợp tác xã vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim được thành lập để sản xuất theo GlobalGAP; năm 2007 các xã Bàn Long, Vĩnh Kim, Kim Sơn, Song Thuận, Phú Phong trồng chuyên canh vú sữa trên 100% diện tích; năm 2008 sản phẩm được cấp chỉ dẫn địa lý. Lúc diện tích lớn nhất, tỉnh Tiền Giang cũ có hơn 3.000 ha vú sữa, nhưng sau đó diện tích sụt giảm mạnh. Trái vú sữa Lò Rèn to tròn, màu xanh ngà, vỏ mỏng, cơm dày, ngọt.
Chợ Vĩnh Kim là trung tâm thương mại của xã và các xã vườn lân cận.
Văn hóa
Ký ức lớn của Vĩnh Kim là trận ném bom chợ Giữa ngày 5/12/1940 trong Khởi nghĩa Nam Kỳ, và vai trò quận lỵ Sầm Giang thời 1969–1975. Đời sống văn hóa có dấu ấn của sân khấu cải lương: Đồng Nữ Ban của bà Trần Ngọc Diện là gánh hát toàn nữ đầu tiên ở Nam Bộ, với sự tham gia của soạn giả Nguyễn Tri Khương — người được Wikipedia ghi trong mục danh nhân của xã Long Định lân cận. Đình, chùa riêng của xã chưa có tư liệu kiểm chứng nên không nêu tên.
Giao thông
Xã nối với Quốc lộ 1 qua các đường tỉnh và đường liên xã phía bắc; theo Wikipedia về các xã Kim Sơn, Ngũ Hiệp lân cận, Đường tỉnh 864 chạy dọc bờ bắc sông Tiền qua vùng này. Đường thủy trên sông Tiền nối Vĩnh Kim với Mỹ Tho và vùng Bến Tre cũ bên kia sông.
Bản đồ Xã Vĩnh Kim
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Vĩnh Kim được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Bàn Long | Huyện Châu Thành | Tỉnh Tiền Giang | toàn bộ |
| Xã Phú Phong | Huyện Châu Thành | Tỉnh Tiền Giang | toàn bộ |
| Xã Vĩnh Kim | Huyện Châu Thành | Tỉnh Tiền Giang | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Vĩnh Kim gồm những xã cũ nào?
Xã Vĩnh Kim lập ngày 1/7/2025 từ toàn bộ ba xã Phú Phong, Bàn Long và Vĩnh Kim của huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang cũ (Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15).
Tên Vĩnh Kim có nghĩa là gì?
Làng Vĩnh Kim lập năm 1925 từ hai làng Vĩnh Kim Đông và Vĩnh Kim Tây. Tên thường được hiểu là 'vàng bền lâu' (vĩnh = lâu dài, kim = vàng); chữ Hán của làng chưa được xác nhận trong nguồn đã tra.
Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim được bảo hộ từ khi nào?
Theo Wikipedia tiếng Việt, Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý cho vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim năm 2008.
Xã Vĩnh Kim rộng bao nhiêu, bao nhiêu dân?
Xã rộng 25,6 km², dân số 31.466 người, mật độ khoảng 1.230 người/km².
Cùng Huyện Châu Thành trước đây
- Xã Bình Trưng 34.618
- Xã Châu Thành 57.070
- Xã Kim Sơn 29.382
- Xã Long Định 48.391
- Xã Long Hưng 47.304
- Xã Tân Hương 67.210
← Toàn bộ 102 xã, phường của Đồng Tháp Tra tên xã cũ → mới