Châu Thành là xã thuộc tỉnh Đồng Tháp, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở thị trấn Tân Hiệp và hai xã Long An, Thân Cửu Nghĩa của huyện Châu Thành (Tiền Giang) cũ. Diện tích 24,3 km², dân số 57.070 người; vùng giồng Kiến Định, lỵ sở xưa của dinh Trấn Định.
Tổng quan
Trước khi Mỹ Tho thành tỉnh lỵ, trung tâm hành chính của vùng Tiền Giang từng đặt trên giồng Kiến Định — nay là khu Tân Hiệp của xã Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp. Theo Wikipedia tiếng Việt, năm 1772 đạo Trường Đồn đặt ở đây; năm 1781 thành dinh Trấn Định, lỵ sở trên gò đất cao (khu Văn phòng Huyện ủy Châu Thành sau này), giữ vai trò trung tâm khoảng 20 năm. Ngày nay xã là trung tâm cũ của huyện Châu Thành, nằm trên Quốc lộ 1, cách Mỹ Tho khoảng 10 km về phía bắc.
Xã rộng 24,3 km², dân số 57.070 người, mật độ khoảng 2.350 người/km² — dày nhất trong bảy xã kế thừa huyện Châu Thành cũ. Trụ sở xã đặt tại trụ sở thị trấn Tân Hiệp trước đây.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc. Không đơn vị hợp thành nào mang tên Châu Thành; tên xã kế thừa tên huyện Châu Thành mà thị trấn Tân Hiệp là huyện lỵ. Đây là một trong năm xã "Châu Thành" của cả nước sau sắp xếp (An Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp, Tây Ninh, Vĩnh Long) — mỗi xã kế thừa tên một huyện Châu Thành cũ.
Nghĩa của "châu thành". Wikipedia tiếng Việt giải thích: "châu thành" là từ Hán Việt dùng phổ biến ở Nam Bộ, vốn là danh từ chung chỉ nơi phố xá đông đúc; khu vực chính của một xứ, một tỉnh; hoặc vùng đất bao quanh thành phố, thị xã. Thời Pháp, lỵ sở của mỗi hạt tham biện gọi là "châu thành"; từ năm 1912 tên Châu Thành chính thức được đặt cho nhiều quận ở Nam Kỳ. Quận Châu Thành của tỉnh Mỹ Tho thời Pháp — gồm cả địa bàn thành phố Mỹ Tho sau này — là tiền thân của huyện Châu Thành (Tiền Giang). Âm châu có các chữ 洲, 州…, âm thành là 城 (thành quách); nguồn đã tra không ghi rõ chữ Hán của từ này nên hộp thông tin để trống.
Tên các xã cũ. Thân Cửu Nghĩa là tên ghép ba chữ đầu: năm 1933 ba làng Thân Nhơn, Cửu Viễn, Nghĩa Hữu nhập lại. Long An cũng ghép: làng Long Hội và An Vĩnh (1933). Tân Hiệp là tên thôn từ thời Nguyễn — năm 1833 lỵ sở phủ Kiến An dời về đây.
Trùng tên. Khi viết địa chỉ bắt buộc ghi "xã Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp". Lưu ý: tỉnh Đồng Tháp cũng từng có huyện Châu Thành riêng (Đồng Tháp cũ), nay là các xã Phú Hựu, Tân Nhuận Đông, Tân Phú Trung — không thuộc xã Châu Thành này.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Châu Thành giáp các xã Lương Hòa Lạc và Mỹ Tịnh An ở phía đông, xã Long Hưng ở phía tây, các phường Trung An và Đạo Thạnh ở phía nam, xã Tân Hương ở phía bắc.
Địa hình huyện Châu Thành cũ thấp dần từ nam lên bắc, xen kẽ giồng cát gò cao và vùng trũng; vùng cao 1,1–1,7 m phân bố dọc Quốc lộ 1 — đúng dải giồng Kiến Định nơi xã tọa lạc. Đất gồm đất giồng, đất phù sa và đất phèn (dọc phía bắc Quốc lộ 1, đường 870, 866). Khí hậu nhiệt đới gió mùa.
Lịch sử
Giồng Kiến Định
Theo Wikipedia tiếng Việt, đầu thế kỷ XVII vùng giồng cát Châu Thành đã có người khai hoang. Năm 1772 đạo Trường Đồn đặt tại giồng Kiến Định (vùng Tân Hiệp); năm 1779 nâng thành dinh; năm 1781 đổi tên dinh Trấn Định. Năm 1792 lỵ sở dời về thôn Mỹ Chánh (Mỹ Tho). Năm 1808 lỵ sở phủ Kiến An kiêm huyện Kiến Hưng đóng tại thôn Tân Lý Tây; năm 1833 dời về thôn Tân Hiệp.
Thời Pháp, 1956–1975
Tân Hiệp, Tân Lý Tây thuộc tổng Hưng Nhượng, sau là tổng Hưng Nhơn; Thân Cửu Nghĩa và Long An (lập năm 1933) thuộc tổng Thuận Trị, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho. Thời Việt Nam Cộng hòa, ngày 5/12/1957 quận lỵ quận Bến Tranh dời từ Lương Hòa Lạc về xã Tân Hiệp; quận Bến Tranh gồm cả Tân Hiệp, Tân Lý Tây, Thân Cửu Nghĩa.
Thị trấn Tân Hiệp và năm 2025
Tháng 3/1976, thị trấn Tân Hiệp được lập trên toàn bộ đất xã Tân Hiệp, làm huyện lỵ huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang. Năm 2009 xã Long An cắt 329,90 ha cho thành phố Mỹ Tho (lập xã Phước Thạnh), còn 591,85 ha. Từ 1/11/2024 (Nghị quyết 1202/NQ-UBTVQH15) xã Tân Lý Tây nhập vào thị trấn Tân Hiệp. Ngày 1/7/2025, Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 hợp thị trấn Tân Hiệp, xã Thân Cửu Nghĩa, xã Long An thành xã Châu Thành.
Dân cư – xã hội
Xã có 57.070 người, đông thứ hai trong bảy xã kế thừa huyện Châu Thành (sau Tân Hương). Dân cư tập trung dọc Quốc lộ 1 và quanh khu trung tâm Tân Hiệp; xã có 15 ấp như Tân Hiệp, Thân Cửu Nghĩa, Thân Bình, Thân Đạo, Thân Hòa, Long Bình, Long Thạnh, Ngãi Lợi, Ngãi Thuận — những chữ Thân, Long, Ngãi là dấu của các làng gốc. Cư dân chủ yếu là người Việt; tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, đình, chùa, nhà thờ.
Là huyện lỵ cũ, xã có các cơ quan, trường học, cơ sở y tế cấp huyện trước đây.
Kinh tế
Khu trung tâm Tân Hiệp là đầu mối buôn bán, dịch vụ của vùng Châu Thành cũ, nhờ vị trí trên Quốc lộ 1, cách Mỹ Tho khoảng 10 km và Tân An khoảng 15 km. Ngoài khu trung tâm là vườn cây ăn trái trên đất giồng và ruộng lúa ở phía bắc Quốc lộ 1. Hai tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương và Trung Lương – Mỹ Thuận đi qua vùng Châu Thành cũ.
Văn hóa
Dấu tích lịch sử nổi bật nhất là vị trí giồng Kiến Định — lỵ sở dinh Trấn Định cuối thế kỷ XVIII, trung tâm hành chính vùng Tiền Giang trong khoảng 20 năm. Đình, chùa riêng của xã chưa có tư liệu kiểm chứng nên không nêu tên.
Giao thông
Quốc lộ 1 xuyên qua xã; theo Wikipedia tiếng Việt, khu Tân Hiệp cách Mỹ Tho 10 km về hướng bắc và cách Tân An 15 km về hướng tây nam. Cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương và Trung Lương – Mỹ Thuận đi qua vùng Châu Thành cũ; các đường tỉnh 866, 870 nối về phía bắc.
Bản đồ Xã Châu Thành
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Châu Thành được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Long An | Huyện Châu Thành | Tỉnh Tiền Giang | toàn bộ |
| Xã Thân Cửu Nghĩa | Huyện Châu Thành | Tỉnh Tiền Giang | toàn bộ |
| Thị trấn Tân Hiệp | Huyện Châu Thành | Tỉnh Tiền Giang | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Châu Thành (Đồng Tháp) gồm những đơn vị cũ nào?
Xã Châu Thành lập ngày 1/7/2025 từ toàn bộ thị trấn Tân Hiệp và hai xã Thân Cửu Nghĩa, Long An của huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang cũ (Nghị quyết 1663/NQ-UBTVQH15). Xã Tân Lý Tây đã nhập vào thị trấn Tân Hiệp từ 1/11/2024.
"Châu thành" nghĩa là gì?
Theo Wikipedia tiếng Việt, 'châu thành' là từ Hán Việt phổ biến ở Nam Bộ, chỉ nơi phố xá đông đúc, khu vực chính của một xứ hoặc vùng đất quanh thành phố; thời Pháp là tên gọi lỵ sở của hạt tham biện.
Có bao nhiêu xã tên Châu Thành?
Sau sắp xếp có năm xã Châu Thành: ở An Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp, Tây Ninh và Vĩnh Long. Khi ghi địa chỉ bắt buộc ghi tên tỉnh.
Xã Châu Thành rộng bao nhiêu, bao nhiêu dân?
Xã rộng 24,3 km², dân số 57.070 người, mật độ khoảng 2.350 người/km².
Giồng Kiến Định là gì?
Là dải giồng cát vùng Tân Hiệp, nơi đặt đạo Trường Đồn (1772) rồi lỵ sở dinh Trấn Định (1781–1792), trung tâm hành chính vùng Tiền Giang trước khi dời về Mỹ Tho.
Cùng Huyện Châu Thành trước đây
- Xã Bình Trưng 34.618
- Xã Kim Sơn 29.382
- Xã Long Định 48.391
- Xã Long Hưng 47.304
- Xã Tân Hương 67.210
- Xã Vĩnh Kim 31.466
← Toàn bộ 102 xã, phường của Đồng Tháp Tra tên xã cũ → mới