Phường Ái Quốc

Tổng quan

Phường Ái Quốc là cửa ngõ phía đông của khu đô thị Hải Dương cũ, nay thuộc Thành phố Hải Phòng. Quốc lộ 5, Quốc lộ 37 và đường sắt Hà Nội – Hải Phòng cùng chạy qua phường, trước khi vượt sông Kinh Thầy sang vùng Kim Thành.

Phường rộng 17,6 km², dân số 24.736 người, mật độ khoảng 1.400 người/km² – thưa hơn hẳn các phường lõi, vì địa bàn còn nhiều đồng ruộng, khu công nghiệp và làng cũ. Trụ sở đặt tại trụ sở UBND phường Ái Quốc cũ. Sau sắp xếp, phường chia thành 9 tổ dân phố mang tên làng: Đông Lĩnh, Hiệp Hòa, Hoàng Xá 1, 2, 3, Ngọc Trì, Tiền Trung, Vũ Thượng, Vũ Xá.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường kế thừa tên phường Ái Quốc cũ – đơn vị lớn nhất trong ba phần hợp thành. Ái Quốc vốn là một xã của huyện Nam Sách; danh sách xã của Nam Sách năm 1955 đã có xã Ái Quốc. Năm 2008 xã chuyển về thành phố Hải Dương, năm 2013 lên phường.

Chữ Hán là 愛國, từ điển nhà có mục ái quốc. Ái 愛 là yêu, thương; quốc 國 là nước, quốc gia. "Ái quốc" nghĩa là yêu nước. Đây là một từ Hán Việt dùng rộng rãi, không phải tên làng cổ: các làng trong phường mang tên riêng như Hoàng Xá, Vũ Xá, Vũ Thượng, Ngọc Trì, Đông Lĩnh. Tên Ái Quốc thuộc lớp tên xã mang ý nghĩa chính trị – xã hội như Quyết Thắng, Tiền Tiến ở vùng lân cận; nguồn tra được chưa ghi rõ thời điểm và lý do đặt tên xã Ái Quốc.

Xã Quyết Thắng nhập vào phường cũng thuộc lớp tên ấy: "quyết thắng" là quyết chiến thắng. Tên phường Ái Quốc hiện trùng với xã Ái Quốc ở tỉnh Hưng Yên; khi ghi địa chỉ nên kèm "thành phố Hải Phòng".

Địa lý

Phường nằm ở bờ đông sông Thái Bình, phía đông khu trung tâm Hải Dương cũ. Sông Kinh Thầy chảy ở phía đông, phân định phường với vùng Lai Vu thuộc xã Lai Khê. Theo mô tả địa giới phổ biến, phía bắc phường giáp xã An Phú; phía tây giáp phường Nam Đồng và xã Nam Sách; phía nam giáp xã Hà Tây; phía đông giáp xã Lai Khê và xã Hà Bắc.

Địa hình đồng bằng phù sa thấp, kẹp giữa hai dòng Thái Bình và Kinh Thầy, có hệ thống đê, kênh tưới tiêu. Khí hậu nhiệt đới gió mùa đồng bằng Bắc Bộ.

Lịch sử

Vùng đất phường thuộc huyện Nam Sách trong phần lớn lịch sử; huyện Nam Sách năm 1955 có 24 xã, trong đó có Ái Quốc. Các mốc chính:

• 19/3/2008: Nghị định 30/2008/NĐ-CP chuyển xã Ái Quốc (cùng Nam Đồng, An Châu, Thượng Đạt) từ huyện Nam Sách về thành phố Hải Dương.
• 29/12/2013: Nghị quyết 138/NQ-CP lập phường Ái Quốc trên toàn bộ 819,29 ha và 12.033 người của xã Ái Quốc.
• 2019: xã Quyết Thắng (vốn thuộc huyện Thanh Hà) chuyển về thành phố Hải Dương theo Nghị quyết 788/NQ-UBTVQH14.
• 16/6/2025: Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 hợp toàn bộ phường Ái Quốc (8,34 km², 13.336 người), xã Quyết Thắng (8,98 km², 11.400 người) và một phần xã Hồng Lạc của huyện Thanh Hà (0,28 km²) thành phường Ái Quốc mới, hoạt động từ 1/7/2025.

Phần còn lại của xã Hồng Lạc thuộc về vùng các xã Thanh Hà mới. Năm 2026, phường tổ chức lại thành 9 tổ dân phố theo Nghị quyết 16/NQ-HĐND của HĐND phường.

Dân cư – xã hội

Dân số 24.736 người, gần chia đôi giữa Ái Quốc cũ và Quyết Thắng cũ. Dân cư sống theo làng – Hoàng Xá là làng lớn nhất, chia ba tổ dân phố – đan xen các khu dân cư mới mọc lên dọc quốc lộ và quanh các nhà máy. Một bộ phận đáng kể người lao động là công nhân các khu công nghiệp gần đó. Cư dân chủ yếu là người Kinh, giữ nếp đình, chùa và lễ hội làng của vùng Nam Sách – Thanh Hà. Trường học các cấp cơ sở và trạm y tế kế thừa từ các xã, phường cũ.

Kinh tế

Nhờ vị trí trên trục Quốc lộ 5 nối Hà Nội – Hải Phòng, vùng Ái Quốc phát triển công nghiệp, kho bãi và dịch vụ vận tải; ruộng lúa và vườn cây ăn quả (vùng giáp Thanh Hà) thu hẹp dần. Ở vùng Quyết Thắng cũ, giáp đất Thanh Hà, cây ăn quả như vải là một phần sinh kế truyền thống, theo đặc trưng chung của vùng Thanh Hà. Thương mại, dịch vụ ăn uống, nhà trọ cho công nhân là nguồn thu đáng kể của nhiều hộ.

Văn hóa

Các làng Hoàng Xá, Vũ Xá, Vũ Thượng, Ngọc Trì, Đông Lĩnh giữ đình, chùa và lễ hội làng đầu năm theo nếp chung của châu thổ. Đời sống văn hóa gắn với hai dòng sông: lễ hội, tục thờ thủy thần, ký ức về bến đò trước khi có cầu lớn. Cầu, đường lớn qua sông làm đổi thay nếp sống ven sông, nhưng các làng vẫn giữ tên gọi và tổ chức cộng đồng cũ: chính tên làng đã thành tên tổ dân phố khi phường sắp xếp lại năm 2026.

Giao thông

Ái Quốc là một nút giao quan trọng của vùng Hải Dương cũ: Quốc lộ 5 (Hà Nội – Hải Phòng), Quốc lộ 37 và đường sắt Hà Nội – Hải Phòng chạy qua. Về phía tây, quốc lộ vượt sông Thái Bình vào trung tâm Hải Dương cũ; về phía đông, vượt sông Kinh Thầy sang Kim Thành rồi về nội thành Hải Phòng.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Ái Quốc, thành phố Hải Phòng". Cư dân Ái Quốc và Quyết Thắng cũ chuyển trọn về phường; cư dân xã Hồng Lạc cũ cần kiểm tra thôn vì chỉ một phần nhỏ (0,28 km²) về Ái Quốc. Thủ tục hành chính làm tại bộ phận một cửa của phường hoặc trực tuyến.

Bản đồ Phường Ái Quốc

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Ái Quốc được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Hải Dương, Huyện Thanh Hà trước đây

• Phường Hải Dương 51.522
• Phường Lê Thanh Nghị 81.500
• Phường Nam Đồng 24.900
• Phường Tân Hưng 38.794
• Phường Thạch Khôi 34.432
• Phường Thành Đông 50.307
• Phường Tứ Minh 30.416
• Phường Việt Hòa 31.001
• Xã Đại Sơn 30.616
• Xã Hà Bắc 36.429
• Xã Hà Đông 33.499
• Xã Hà Nam 27.800
• Xã Hà Tây 34.187
• Xã Lai Khê 42.875
• Xã Thanh Hà 36.173