Lai Khê là xã thuộc Thành phố Hải Phòng, thành lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ xã Lai Khê, phần lớn các xã Vũ Dũng, Tuấn Việt (huyện Kim Thành cũ) và phần nhỏ các xã Thanh An, Cẩm Việt (huyện Thanh Hà cũ). Xã rộng 30,07 km², dân số 42.875 người.
Tổng quan
Xã Lai Khê thuộc Thành phố Hải Phòng nằm ở góc tây bắc vùng Kim Thành cũ, kẹp giữa sông Kinh Môn ở phía bắc và sông Rạng ở phía nam, phía tây là sông Kinh Thầy ngăn với phường Ái Quốc. Quốc lộ 5 và đường sắt Hà Nội – Hải Phòng vượt sông vào vùng Kim Thành qua địa bàn xã.
Xã rộng 30,07 km², dân số 42.875 người, mật độ khoảng 1.430 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Lai Khê (lập 2024). Đây là vùng đất có truyền thống kháng chiến nổi bật: hai xã Lai Vu và Cộng Hòa cũ đều được phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1996; ga Phạm Xá (Tuấn Hưng cũ) là nơi diễn ra trận đánh mìn mở màn "Tiếng sấm đường 5".
Tên gọi và ý nghĩa
Tên xã kế thừa tên xã Lai Khê, lập ngày 1/12/2024 theo Nghị quyết 1250/NQ-UBTVQH15 từ hai xã Cộng Hòa và Lai Vu. Âm tiết "Lai" trùng với chữ đầu của Lai Vu, xã cũ lớn và nổi tiếng hơn; nguồn tra được không ghi lý do chọn âm "Khê".
Về chữ, lai thường gặp là 來 (đến, tới); khê thường là 溪 (khe, suối nhỏ). Hai chữ này chỉ là cách viết thông dụng của hai âm; vì tên là tên mới đặt năm 2024 và không có văn bản chữ Hán, bài không gán nghĩa trọn tên.
Tên các xã cũ nhập vào cũng có nguồn gốc dễ thấy: Vũ Dũng (2024) ghép từ Cổ Dũng và Thượng Vũ; Tuấn Việt (2019) ghép từ Tuấn Hưng và Việt Hưng – cách ghép chữ đầu, chữ cuối của các xã cũ rất phổ biến khi sáp nhập. Cả nước chỉ có một xã Lai Khê.
Địa lý
Theo mô tả địa giới phổ biến, phía bắc xã giáp xã Nam An Phụ và phường Trần Liễu, ranh giới tự nhiên là sông Kinh Môn; phía nam giáp các xã Hà Bắc, Hà Nam qua sông Rạng; phía đông giáp xã Phú Thái; phía tây giáp xã An Phú và phường Ái Quốc.
Địa hình đồng bằng phù sa ven sông, có đê, bãi; các dòng Kinh Môn, Rạng, Kinh Thầy là đường thủy đi Hải Phòng, Quảng Ninh. Khí hậu nhiệt đới gió mùa đồng bằng Bắc Bộ.
Lịch sử
Đất anh hùng đường 5
Trong kháng chiến chống Pháp, vùng Kim Thành dọc Quốc lộ 5 là chiến trường nóng. Trận đánh mìn ở ga Phạm Xá (xã Tuấn Hưng cũ) được ghi là trận mở đầu cho "Tiếng sấm đường 5"; hình ảnh "cô du kích Lai Vu, rắn quấn bên chân vẫn bắn thù" trở thành biểu tượng của du kích vùng này. Năm 1996, huyện Kim Thành cùng bốn xã Lai Vu, Cộng Hòa, Kim Xuyên, Đại Đức được phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Các lần sắp xếp
- 2019: hợp Tuấn Hưng và Việt Hưng thành xã Tuấn Việt.
- 12/2024: lập xã Lai Khê (Cộng Hòa + Lai Vu) và xã Vũ Dũng (Cổ Dũng + Thượng Vũ).
- 1/7/2025 (Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15): xã Lai Khê mới gồm toàn bộ xã Lai Khê (8,88 km², 13.200 người), một phần xã Vũ Dũng (9,26 km², 15.663 người), một phần xã Tuấn Việt (10,62 km², 14.001 người), cùng các phần nhỏ của xã Thanh An (0,08 km², 11 người) và Cẩm Việt (1,22 km²) thuộc huyện Thanh Hà cũ; mô tả sắp xếp còn ghi một phần nhỏ (0,01 km²) mang tên xã Cộng Hòa.
Dân cư – xã hội
Dân số 42.875 người, phân bố khá đều giữa ba vùng Lai Khê, Vũ Dũng, Tuấn Việt cũ. Cư dân chủ yếu là người Kinh, sống theo làng ven sông. Vùng đất được ghi là quê của nhiều cán bộ cấp cao: Đoàn Duy Thành (1929–2026), Nguyễn Đình Bin – nguyên Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao, Nguyễn Hồng Quân – Bộ trưởng Bộ Xây dựng (2002–2011). Truyền thống khoa bảng có Phạm Hoành Tài, người xã Vũ Dũng, đỗ đệ nhị giáp tiến sĩ năm 1565.
Kinh tế
Nhờ nằm trên Quốc lộ 5 và gần thị trấn Phú Thái cũ, xã có các cơ sở công nghiệp, kho bãi và dịch vụ; nông nghiệp lúa, rau màu vẫn là sinh kế của nhiều hộ. Nghề mộc, sơ chế gỗ thôn Bắc (Vũ Dũng cũ) có tên trong danh mục làng nghề huyện Kim Thành. Các bến sông trên Kinh Môn, Rạng thuận lợi cho vận tải vật liệu.
Văn hóa
Ký ức kháng chiến là nét văn hóa nổi bật của xã: câu chuyện cô du kích Lai Vu và trận đánh mìn ga Phạm Xá được nhắc đến như những trang tiêu biểu trong lịch sử Đảng bộ huyện Kim Thành, và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang của hai xã Lai Vu, Cộng Hòa là niềm tự hào chung của địa phương. Các làng giữ đình, chùa và lễ hội làng đầu xuân theo nếp vùng Kim Thành – Thanh Hà.
Giao thông
Quốc lộ 5 và đường sắt Hà Nội – Hải Phòng đi qua xã, vượt sông Kinh Thầy từ phía Ái Quốc; ga Phạm Xá thuộc vùng Tuấn Hưng – Tuấn Việt cũ. Đường thủy trên sông Kinh Môn, sông Rạng nối vùng Kim Thành với Hải Phòng, Quảng Ninh.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: "…, xã Lai Khê, thành phố Hải Phòng". Cư dân Lai Khê (2024) cũ chuyển trọn về xã; Vũ Dũng và Tuấn Việt cũ chỉ một phần thuộc Lai Khê (phần còn lại sang các đơn vị khác), cư dân cần kiểm tra thôn. Thủ tục hành chính làm tại bộ phận một cửa của xã hoặc trực tuyến.
Bản đồ Xã Lai Khê
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Lai Khê được lập từ 5 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Vũ Dũng | Huyện Kim Thành | Tỉnh Hải Dương | một phần |
| Xã Lai Khê | Huyện Kim Thành | Tỉnh Hải Dương | toàn bộ |
| Xã Tuấn Việt | Huyện Kim Thành | Tỉnh Hải Dương | một phần |
| Xã Cẩm Việt | Huyện Thanh Hà | Tỉnh Hải Dương | một phần |
| Xã Thanh An | Huyện Thanh Hà | Tỉnh Hải Dương | một phần |
Hỏi đáp nhanh
Xã Lai Khê mới gồm những xã cũ nào?
Toàn bộ xã Lai Khê (Lai Vu + Cộng Hòa), một phần các xã Vũ Dũng, Tuấn Việt (huyện Kim Thành cũ) và phần nhỏ các xã Thanh An, Cẩm Việt (huyện Thanh Hà cũ).
Tên Lai Khê có nghĩa là gì?
Kế thừa xã Lai Khê lập năm 2024 từ Lai Vu và Cộng Hòa; âm Lai trùng chữ đầu của Lai Vu. Chữ Hán và lý do chọn âm Khê chưa có nguồn ghi rõ.
Ga Phạm Xá thuộc vùng nào?
Ga Phạm Xá thuộc vùng xã Tuấn Hưng cũ (từ 2019 là xã Tuấn Việt); phần lớn xã Tuấn Việt nay thuộc xã Lai Khê, thành phố Hải Phòng.
Diện tích, dân số xã Lai Khê là bao nhiêu?
Diện tích 30,07 km², dân số 42.875 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Xã Lai Khê giáp những sông nào?
Sông Kinh Môn ở phía bắc, sông Rạng ở phía nam; phía tây là dòng sông ngăn với Ái Quốc, An Phú – tư liệu về thành phố Hải Dương cũ gọi đoạn này là sông Kinh Thầy, có tư liệu gọi là sông Rạng.
Cùng Huyện Kim Thành, Huyện Thanh Hà trước đây
- Phường Ái Quốc 24.736
- Xã An Thành 28.785
- Xã Đại Sơn 30.616
- Xã Hà Bắc 36.429
- Xã Hà Đông 33.499
- Xã Hà Nam 27.800
- Xã Hà Tây 34.187
- Xã Kim Thành 42.915
- Xã Nam An Phụ 27.841
- Xã Phú Thái 46.234
- Xã Thanh Hà 36.173
← Toàn bộ 114 xã, phường của Hải Phòng Tra tên xã cũ → mới