Đồ Sơn là phường thuộc thành phố Hải Phòng, thành lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ phường Hải Sơn, một phần các phường Vạn Hương, Ngọc Xuyên (quận Đồ Sơn cũ) và một phần nhỏ phường Tân Thành (quận Dương Kinh cũ). Phường rộng 25,54 km², dân số 36.494 người, gồm phần mũi bán đảo Đồ Sơn với các bãi tắm, đảo Hòn Dáu và nơi tổ chức lễ hội chọi trâu.
Tổng quan
Phường Đồ Sơn nằm ở mũi bán đảo nhô ra vịnh Bắc Bộ, cách trung tâm Hải Phòng khoảng 22 km về phía đông nam. Đây là phần lõi của khu nghỉ mát biển Đồ Sơn – nơi được Wikipedia gọi là khu nghỉ mát lớn nhất miền Bắc – với các bãi tắm khu I, II, III, đảo Hòn Dáu và hải đăng, đền Bà Đế, bến tàu không số K15.
Phường rộng 25,54 km², dân số 36.494 người, mật độ khoảng 1.430 người/km². Dân số chưa đạt chuẩn tối thiểu của phường (khoảng 81%), phản ánh đặc thù một đô thị du lịch nhiều đồi núi, đất dành cho khu nghỉ dưỡng. Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của UBND quận Đồ Sơn, số 195 Lý Thánh Tông.
Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp Dương Kinh ở phía bắc, Nam Đồ Sơn ở phía tây; phía đông và nam là biển.
Tên gọi và ý nghĩa
Phường kế thừa tên quận Đồ Sơn và xa hơn là tên bán đảo đã có từ rất lâu. Theo Wikipedia, Đồ Sơn viết bằng chữ Hán là 塗山: đồ 塗 là bùn, đất nhão (cũng có nghĩa là trát, bôi); sơn 山 là núi. "Đồ Sơn" là núi bùn, núi đất – một tên tả thực cho dải đồi đất ven biển giữa hai cửa sông nhiều phù sa.
Tên này đã xuất hiện trong thư tịch thời Mạc: Nguyễn Bỉnh Khiêm từng nhắc Đồ Sơn cùng An Tử, Ngọa Vân, Kính Chủ trong số danh sơn thắng cảnh mà ông lui tới ngâm vịnh. Người châu Âu thế kỷ XVII–XVIII lại biết vùng này dưới tên Batsha (Batshaw): theo Wikipedia, các nghiên cứu xác định đó là làng chài trên bán đảo Đồ Sơn, có cư dân làm hoa tiêu dẫn thuyền buôn vào cửa sông Thái Bình. Isaac Newton nhắc tới cảng Batsha ở vĩ độ 20°50′ bắc trong Principia (1687) vì hiện tượng thủy triều mỗi ngày chỉ lên xuống một lần; Laplace nhắc lại năm 1796.
Cả nước chỉ có một đơn vị cấp xã tên Đồ Sơn; phường láng giềng mang tên Nam Đồ Sơn.
Địa lý
Wikipedia mô tả Đồ Sơn là một bán đảo nhỏ do dãy núi Rồng vươn dài ra biển khoảng 5 km, với hàng chục mỏm đồi cao 25–130 m. Phía bắc và phía nam bán đảo là cửa sông Lạch Tray và cửa sông Văn Úc; phù sa hai sông khiến nước biển Đồ Sơn có màu đục – đặc điểm khác hẳn các bãi biển miền Trung.
Ngoài khơi là đảo Hòn Dáu (Hòn Dấu), phần lớn còn rừng tự nhiên với quần thể đa búp đỏ cổ thụ; nhiều cây được công nhận là cây di sản Việt Nam. Hòn Dáu đặt mốc cao độ 0 quốc gia: trước 1975 Việt Nam có hai mốc (Hòn Dáu và Mũi Nai – Hà Tiên), sau 1975 thống nhất dùng mốc Hòn Dáu.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển, mùa hè mát hơn nội đô nhờ gió biển, mùa bão từ khoảng tháng 6 đến tháng 10.
Lịch sử
Làng chài cổ và người Kinh Tam Đảo
Đồ Sơn xưa thuộc huyện Nghi Dương, trấn Hải Dương – vùng đất phát tích của nhà Mạc. Theo Wikipedia, năm Hồng Thuận thứ 3 (1511), khoảng 100 ngư dân từ bán đảo Đồ Sơn vượt biển lên lập nghiệp ở ba hòn đảo thuộc châu Vĩnh An, trấn An Bang; vùng này bị cắt về nhà Thanh theo hiệp định Pháp – Thanh năm 1885, nay là các thôn Vạn Vĩ, Vu Đầu, Sơn Tâm ở Đông Hưng, Quảng Tây – cộng đồng "Kinh tộc Tam Đảo" còn nói tiếng Việt. Thời Pháp thuộc, Đồ Sơn thành nơi nghỉ mát; hải đăng Hòn Dáu xây từ 1892, đưa vào sử dụng tháng 6/1898.
Thị xã, huyện rồi quận
Ngày 14/3/1963 (Quyết định 27-CP), thị xã Đồ Sơn được lập từ khu Đồ Sơn và các xã Vạn Sơn, Ngọc Hải (huyện Kiến Thụy); năm 1966 nhận thêm xã Bàng La. Năm 1980 thị xã nhập với 21 xã của huyện An Thụy thành huyện Đồ Sơn; năm 1988 tái lập thị xã Đồ Sơn (4 phường Ngọc Hải, Vạn Sơn, Vạn Hương, Ngọc Xuyên và xã Bàng La), huyện còn lại đổi tên thành Kiến Thụy. Ngày 12/9/2007 (Nghị định 145/2007/NĐ-CP) lập quận Đồ Sơn. Năm 2020 phường Hải Sơn được lập từ Ngọc Hải và Vạn Sơn.
Sắp xếp năm 2025
Theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15, phường Đồ Sơn gồm (số liệu đề án, Wikipedia dẫn lại):
- toàn bộ Hải Sơn (5,72 km², 16.239 người);
- một phần Vạn Hương (7,94 km², 10.935 người) và Ngọc Xuyên (11,78 km², 9.320 người);
- một phần nhỏ Tân Thành của quận Dương Kinh cũ (0,1 km²).
Lúc thành lập có 23 tổ dân phố; Nghị quyết 16/NQ-HĐND ngày 22/6/2026 sắp xếp còn 10 tổ.
Dân cư – xã hội
Cư dân gốc là người vạn chài và làm ruộng ven biển; từ thế kỷ XX có thêm lớp dân đô thị làm dịch vụ du lịch. Tên tổ dân phố như Nguyễn Hữu Cầu, Chẽ, Cầu Vồng, Nam Đoài, Tây Hải, Đông Hải, Ngọc Sơn giữ ký ức địa phương – Nguyễn Hữu Cầu (Quận He) là thủ lĩnh khởi nghĩa thế kỷ XVIII được dân Đồ Sơn tưởng nhớ.
Đời sống tín ngưỡng gắn với biển: thờ Thủy thần, Nam Hải Đại vương, bà Đế; nhiều gia đình đi biển giữ tục cúng lễ đầu năm. Trường học, trạm y tế kế thừa từ các phường cũ của quận Đồ Sơn.
Kinh tế
Du lịch và dịch vụ là trụ cột: theo Wikipedia, du lịch – dịch vụ chiếm khoảng 70% cơ cấu kinh tế quận Đồ Sơn cũ, thủy sản và nông nghiệp khoảng 23%, công nghiệp – xây dựng khoảng 7%. Khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng hải sản, khu vui chơi tập trung dọc các khu bãi tắm; nghề đánh bắt, chế biến hải sản vẫn duy trì ở các làng chài. Đồ Sơn còn có tàu cao tốc đi Cát Bà và vùng vịnh Hạ Long.
Văn hóa – lễ hội
Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn diễn ra ngày 9 tháng 8 âm lịch, vòng loại từ tháng 6 âm lịch; là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (theo Wikipedia, công nhận năm 2020). Câu ca "Dù ai buôn đâu bán đâu / Mùng chín tháng tám chọi trâu thì về" gắn với lễ hội. Theo Đại Nam nhất thống chí, dưới chân núi Đồ Sơn có đền thờ Thủy thần, tương truyền từng có người thấy hai trâu chọi nhau trước đền nên hằng năm mở hội chọi trâu tế thần; dân gian còn gắn lễ hội với truyền thuyết bà Đế và với Quận He Nguyễn Hữu Cầu.
Các di tích tín ngưỡng, lịch sử tiêu biểu của vùng Đồ Sơn:
- Đền Bà Đế – nơi người dân về lễ dịp Tết, cầu mưa thuận gió hòa.
- Đền thờ Nam Hải Đại vương trên Hòn Dáu – cuối năm âm lịch ngư dân vùng duyên hải về cúng lễ.
- Bến tàu không số K15 – nơi xuất phát những con tàu không số của đường Hồ Chí Minh trên biển.
Du lịch
Các điểm chính: ba khu bãi tắm I, II, III; đảo Hòn Dáu với hải đăng (xây 1892–1896), dãy nhà tám gian kiến trúc Pháp (1908), bảo tàng hải đăng và hầm xuyên đảo; các đồi thông ven biển. Khu du lịch còn có đảo nhân tạo Hoa Phượng ở trung tâm, với khách sạn, bến du thuyền. Mùa hè và dịp lễ hội chọi trâu là thời điểm đông khách nhất.
Giao thông
Đường Phạm Văn Đồng nối trung tâm thành phố với Đồ Sơn – tuyến đường được xác lập kỷ lục Việt Nam về số cây phượng trồng (3.068 cây, theo Wikipedia). Tàu cao tốc từ Đồ Sơn chạy ra Cát Bà, Tuần Châu.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: "…, phường Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng". Cư dân Hải Sơn cũ (gồm Ngọc Hải, Vạn Sơn) ghi trọn theo phường mới; cư dân Vạn Hương, Ngọc Xuyên cũ cần đối chiếu tổ dân phố, vì một phần nhỏ hai phường này thuộc Nam Đồ Sơn.
Bản đồ Phường Đồ Sơn
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Đồ Sơn được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Phường Hải Sơn | Quận Đồ Sơn | Thành phố Hải Phòng | toàn bộ |
| Phường Tân Thành | Quận Dương Kinh | Thành phố Hải Phòng | một phần |
| Phường Vạn Hương | Quận Đồ Sơn | Thành phố Hải Phòng | một phần |
| Phường Ngọc Xuyên | Quận Đồ Sơn | Thành phố Hải Phòng | một phần |
Hỏi đáp nhanh
Phường Đồ Sơn gồm những phường cũ nào?
Toàn bộ Hải Sơn; một phần Vạn Hương, Ngọc Xuyên (quận Đồ Sơn cũ) và một phần nhỏ Tân Thành (quận Dương Kinh cũ).
Tên Đồ Sơn có nghĩa là gì?
Đồ Sơn (塗山) nghĩa là núi bùn, núi đất: đồ 塗 là bùn, sơn 山 là núi. Tên đã có từ thời Mạc; người châu Âu thế kỷ XVII gọi vùng này là Batsha.
Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn diễn ra khi nào?
Ngày 9 tháng 8 âm lịch hằng năm, vòng loại từ tháng 6 âm lịch. Lễ hội là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Mốc cao độ 0 quốc gia ở đâu?
Ở đảo Hòn Dáu, thuộc khu Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng.
Phường Đồ Sơn rộng bao nhiêu, bao nhiêu dân?
25,54 km² và 36.494 người.
Cùng Quận Đồ Sơn, Quận Dương Kinh trước đây
- Phường Dương Kinh 27.339
- Phường Hưng Đạo 37.859
- Phường Nam Đồ Sơn 30.372
← Toàn bộ 114 xã, phường của Hải Phòng Tra tên xã cũ → mới